KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2024 (test 3)

PYTANIE NR 30.
Wskaż operator używany w języku IL, który należy uwzględnić w programie sterowniczym, aby wykonać wywołanie bloku funkcyjnego FUN_1.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
CAL jest instrukcją służącą do wywołania bloku (np. bloku funkcyjnego) w języku IL, dlatego zapis "CAL FUN_1." uruchamia wykonanie FUN_1. Polecenia "LD" i "ST" dotyczą operacji na wartościach/zmiennych, a "RET" służy do powrotu z programu/podprogramu, nie do wywołania bloku.

Pełne wyjaśnienie:

W języku listy instrukcji (IL) poszczególne mnemoniki opisują konkretne działanie wykonywane przez sterownik. Aby blok funkcyjny został wykonany, w programie musi pojawić się instrukcja, która inicjuje jego wywołanie. Temu właśnie służy polecenie CAL, czyli rozkaz wywołania (call) wskazanego bloku. Zapis "CAL FUN_1." oznacza, że w danym miejscu programu sterownik ma wykonać blok FUN_1 (z uwzględnieniem jego wejść/wyjść oraz ewentualnego stanu wewnętrznego).

Pozostałe propozycje są typowymi instrukcjami, ale pełnią inne funkcje:

  • "LD FUN_1." – "LD" jest kojarzone z ładowaniem wartości do akumulatora/wyrażenia logicznego. Samo "załadowanie" nie oznacza uruchomienia bloku funkcyjnego; dotyczy raczej wczytania stanu/zmiennej lub wyniku operacji do dalszych obliczeń.
  • "ST FUN_1." – "ST" zwykle służy do zapisu (store) wyniku/aktualnej wartości do wskazanego miejsca. Jest to operacja przypisania, a nie rozkaz wykonania bloku.
  • "RET FUN_1." – "RET" oznacza powrót (return) z procedury/fragmentu sterowania przepływem. Nie służy do startu działania innej jednostki programowej, tylko do zakończenia bieżącej i powrotu do miejsca wywołania.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać prostą zasadę: wywołanie bloku kojarz z rozkazem typu "call". Gdy pytanie mówi wprost o "wywołaniu bloku funkcyjnego", właściwe będzie polecenie odpowiadające tej czynności, a nie instrukcje odczytu, zapisu czy powrotu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Instrukcja CAL służy do wywołania wskazanego bloku (np. bloku funkcyjnego) w programie zapisanym w IL. W praktyce oznacza to uruchomienie wykonania logiki bloku w danym miejscu programu, z użyciem jego wejść i aktualizacją wyjść.
LD jest kojarzone z operacją wczytania/załadowania wartości do dalszych obliczeń, a nie z wykonaniem bloku. Gdy celem jest uruchomienie bloku funkcyjnego, potrzebna jest instrukcja wywołania, czyli CAL.
Blok funkcyjny to element programu PLC realizujący określoną funkcję sterowania (np. licznik, timer, regulator). Ma wejścia i wyjścia, a często także stan wewnętrzny. Żeby zadziałał, musi zostać wywołany w kodzie (np. instrukcją typu CAL w IL).
Wywołanie bloku jest rozkazem uruchomienia logiki bloku (np. CAL). Z kolei ST to operacja zapisu bieżącej wartości/wyniku do zmiennej lub wskazanego miejsca. Jeśli widzisz "ST nazwa", to zwykle jest to przypisanie, a nie uruchomienie bloku.
Nie. RET dotyczy sterowania przepływem programu i oznacza powrót z podprogramu/procedury do miejsca wywołania. Nie inicjuje wykonania innego bloku. Do uruchomienia bloku funkcyjnego stosuje się instrukcję wywołania, a nie powrotu.
Najczęściej myli się krótkie mnemoniki (np. LD/ST/CAL/RET) przez podobieństwo zapisu. Drugi błąd to wybór odpowiedzi "najbardziej znanej" (LD lub ST), bez powiązania polecenia z celem pytania: wywołaniem bloku funkcyjnego.
Ogólna idea wywołania jest taka sama, ale składnia może się różnić zależnie od środowiska i producenta PLC (np. inne separatory, kropka na końcu, inny mnemonik). Na egzaminie trzeba przyjąć zapis zgodny z materiałem nauczania dla danego wariantu IL.
W praktyce używa się podglądu online/debuggera: obserwuje się przepływ programu oraz zmiany na wyjściach bloku. Jeśli brak wywołania (np. brak instrukcji typu CAL), wyjścia nie będą aktualizowane. Pomaga też monitorowanie zmiennych i punktów przerwania.
Najczęściej przy utrzymaniu ruchu i serwisie starszych instalacji, gdzie programy PLC są zapisane w formie listy instrukcji lub w niskopoziomowej reprezentacji. Umiejętność rozpoznania wywołań bloków jest wtedy ważna do diagnostyki i modyfikacji sekwencji sterowania.
Warto przećwiczyć rozpoznawanie ról instrukcji: które ładują dane, które zapisują, a które sterują przepływem i wywołują bloki. Dobrą metodą jest analiza krótkich fragmentów kodu i wskazywanie, w którym miejscu następuje uruchomienie bloku (np. przez CAL).
info

Statystycznie 48% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że cAL jest instrukcją służącą do wywołania bloku (np. bloku funkcyjnego) w języku IL, dlatego zapis "CAL FUN_1." uruchamia wykonanie FUN_1.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (Instruction List/IL – opis języka i instrukcji wywołania), International Electrotechnical Commission, 2013
  • CODESYS Online Help – Instruction List (IL): opis instrukcji (w tym CALL/CAL zależnie od implementacji), https://help.codesys.com/ (sekcja dot. IL) - dostęp 2026-02-27
  • TwinCAT 3 PLC – dokumentacja języka Instruction List (IL) i instrukcji wywołań, https://infosys.beckhoff.com/ (sekcje dot. PLC/IL) - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki do programowania PLC omawiające języki IEC 61131-3
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole/na egzaminie (opis języków i instrukcji)
  • Zestawy ćwiczeń: wywołania bloków funkcyjnych i przekazywanie parametrów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego