KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 11.
Wskaż technologiczną kolejność zabiegów przy wykonywaniu otworu prostego przelotowego (|)10H7 w elemencie stalowym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Otwór Ø10H7 wymaga wysokiej dokładności (IT7), której nie daje samo wiercenie.
Stosuje się więc operacje przygotowawcze i wykańczające: nawiercanie dla prowadzenia wiertła, wiercenie z naddatkiem, a następnie rozwiercanie zgrubne i wykańczające, aby uzyskać wymagany wymiar i jakość powierzchni.

Pełne wyjaśnienie:

Oznaczenie Ø10H7 wskazuje otwór o średnicy nominalnej 10 mm wykonany w tolerancji H7, czyli w praktyce w klasie dokładności IT7. Taka dokładność i stabilność wymiaru zwykle nie jest osiągalna po samym wierceniu, ponieważ wiercenie daje znacznie niższą dokładność wymiarowo-kształtową oraz gorszą jakość powierzchni.

Dlatego typowa, technologicznie poprawna kolejność obejmuje cztery etapy:

  • Nawiercenie – wykonuje się krótkie prowadzenie, aby wiertło nie "uciekało" i aby oś otworu była możliwie prosta.
  • Wiercenie – wykonuje się otwór wstępny, pozostawiając naddatek na obróbkę wykańczającą (otwór jest celowo minimalnie mniejszy od wymiaru docelowego).
  • Rozwiercanie zgrubne – usuwa większość naddatku i przygotowuje geometrię otworu pod wykańczanie.
  • Rozwiercanie wykańczające – doprowadza otwór do wymiaru Ø10H7 oraz poprawia chropowatość i dokładność kształtu.

Pominięcie nawiercania zwiększa ryzyko zbaczania wiertła i pogorszenia prostoliniowości, co w otworach pod pasowania bywa krytyczne. Z kolei sekwencje zawierające tylko wiercenie i rozwiercanie (bez nawiercania) są niepełne jako "technologiczna kolejność zabiegów", bo brakuje etapu zapewniającego właściwe prowadzenie narzędzia.

Odpowiedzi z powiercaniem lub pogłębianiem nie pasują do celu uzyskania tolerancji H7: powiercanie to jedynie powiększanie otworu (bez typowego efektu wykańczającego jak przy rozwiercaniu), a pogłębianie służy głównie do wykonania gniazda pod łeb śruby lub fazy na wejściu otworu. Mogą być potrzebne konstrukcyjnie, ale nie zastępują rozwiercania jako operacji zapewniającej dokładność IT7.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ø10H7 oznacza otwór o średnicy nominalnej 10 mm wykonany w polu tolerancji H7. Litera H określa położenie tolerancji otworu w układzie pasowań, a liczba 7 – klasę dokładności (IT7). W praktyce wymaga to precyzyjnej obróbki wykańczającej, zwykle rozwiercania.
Typowo stosuje się: nawiercanie (prowadzenie), wiercenie (otwór z naddatkiem), następnie rozwiercanie zgrubne i rozwiercanie wykańczające. Taki układ pozwala uzyskać wymagany wymiar i lepszą jakość powierzchni niż po samym wierceniu.
Wiercenie daje ograniczoną dokładność wymiarową i kształtową oraz gorszą chropowatość. Na wynik wpływają m.in. bicie narzędzia, ugięcia i zbaczanie wiertła. Dla otworów H7 potrzebna jest obróbka wykańczająca, która "kalibruje" średnicę i poprawia geometrię, dlatego stosuje się rozwiercanie.
Nawiercanie to wykonanie krótkiego, stożkowego lub walcowego prowadzenia na początku otworu. Jego celem jest ustabilizowanie wiertła i ograniczenie zbaczania przy wejściu w materiał. Dzięki temu łatwiej utrzymać oś otworu, co jest ważne przy otworach dokładnych i przelotowych.
Rozwiercanie jest operacją wykańczającą: ma poprawić dokładność średnicy, kształt oraz chropowatość, aby osiągnąć wymagane pasowanie (np. H7). Powiercanie oznacza przede wszystkim powiększenie średnicy otworu, ale nie jest typową metodą uzyskania wysokiej klasy tolerancji jak rozwiercanie.
Pogłębianie nie jest standardowym etapem uzyskania tolerancji H7 średnicy otworu. Stosuje się je wtedy, gdy konstrukcja wymaga np. gniazda pod łeb śruby, podkładkę lub fazy na wejściu otworu. Może wystąpić dodatkowo w procesie, ale nie zastępuje rozwiercania jako operacji zapewniającej dokładność Ø10H7.
Rozdzielenie na rozwiercanie zgrubne i wykańczające stosuje się, gdy wymagany jest wysoki poziom dokładności i jakości powierzchni (np. IT6–IT8) albo gdy naddatek jest na tyle duży, że jedno przejście wykańczające byłoby niepewne. Zgrubne usuwa większość materiału, a wykańczające ustala finalny wymiar.
Typowe błędy to: pominięcie nawiercania (zbaczanie wiertła), wykonanie wiercenia "na wymiar" bez naddatku, mylenie powiercania z rozwiercaniem oraz dobór niewłaściwego narzędzia wykańczającego. Skutkiem bywa brak uzyskania tolerancji, gorsza chropowatość i problemy montażowe w pasowaniach.
Wskazówką są oznaczenia tolerancji i pasowań, np. H7, oraz wymagania na dokładny montaż (łożyska, tuleje, kołki). Jeśli zadanie wymaga klasy dokładności typowej dla pasowań precyzyjnych, wiercenie zwykle jest tylko etapem wstępnym, a operacją wykańczającą staje się rozwiercanie.
Ucz się "logiki procesu": ustalenie osi (nawiercanie), wykonanie otworu wstępnego (wiercenie z naddatkiem), a potem wykańczanie (rozwiercanie). Dobrze działa porównywanie par pojęć: rozwiercanie vs powiercanie oraz rozwiercanie vs pogłębianie, z naciskiem na cel operacji.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 51% zdających egzamin. trudne

Źródła:

  • procestechnologiczny.com.pl – materiały o kolejności obróbki otworów w klasach IT6–IT8 (wskazane w kontekście zadania); dokładny adres podstrony nie został podany w danych wejściowych

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii maszyn (dział: obróbka otworów, rozwiercanie)
  • Tablice pasowań i tolerancji oraz materiały o klasach IT
  • Katalogi narzędzi skrawających (rozwiertaki: zdzieraki i wykańczaki) wraz z opisem zastosowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego