Wykres sił poprzecznych (często oznaczany jako Q lub V) opisuje, jak zmienia się wzdłuż belki siła tnąca wynikająca z obciążeń zewnętrznych i reakcji podpór. Dla belki swobodnie podpartej typowa procedura jest stała:
- Krok 1: wyznacz reakcje w podporach z warunków równowagi (suma sił pionowych = 0 oraz suma momentów względem wybranego punktu = 0).
- Krok 2: przejdź wzdłuż belki od lewej do prawej, sumując "na przekroju" siły po jednej stronie i wyznaczając wartość Q(x).
- Krok 3: uwzględnij wpływ obciążeń na kształt wykresu.
Najważniejsze reguły kształtu wykresu Q(x):
- Reakcja podporowa lub siła skupiona powoduje skok wykresu o wartość tej siły (ze znakiem zgodnym z przyjętą konwencją).
- Obciążenie ciągłe (np. równomierne) powoduje, że wykres Q(x) jest pochyły (zwykle liniowy przy q=const). Nachylenie jest związane z intensywnością obciążenia.
- Jeżeli na końcu belki nie ma "pozostałej" niezbilansowanej siły pionowej, to po uwzględnieniu wszystkich obciążeń i reakcji wykres powinien logicznie "domknąć się" (wrócić do wartości wynikającej z bilansu – w typowym przypadku do zera po prawej stronie).
Odpowiedź "C" ma być poprawna wtedy, gdy przedstawiony w wariancie wykres dokładnie odzwierciedla te własności dla obciążenia ze schematu: skoki w miejscach sił skupionych/reakcji oraz odpowiednie odcinki nachylone tam, gdzie działa obciążenie rozłożone. Pozostałe wykresy są błędne, jeśli np. nie mają skoku mimo siły skupionej, mają zły zwrot (znak) na całym odcinku albo nie spełniają bilansu sił po przejściu całej belki.
Wskazówka egzaminacyjna: nawet gdy nie liczysz dokładnych wartości, sprawdzaj "logikę" wykresu: gdzie powinny być skoki, gdzie odcinki proste, a gdzie nachylone, oraz czy na końcu belki wykres jest zgodny z sumą wszystkich sił.
