W rysunku technicznym wymiar z tolerancją nie oznacza jednej liczby "idealnej", lecz przedział dopuszczalnych wartości. Dla elementu takiego jak czop (często traktowany jak część "wałkowa") ważne są dwie granice:
- wymiar graniczny górny – największa dopuszczalna wartość,
- wymiar graniczny dolny – najmniejsza dopuszczalna wartość.
Aby wyznaczyć wymiar graniczny górny grubości czopa, należy na rysunku odnaleźć zapis wymiaru nominalnego (np. 30,0 mm) oraz odpowiadającą mu odchyłkę górną (wartość "plus", zapisana nad/powyżej lub po znaku "+", zależnie od formatu tolerancji). Następnie stosuje się prostą regułę:
wymiar graniczny górny = wymiar nominalny + odchyłka górna
Dlatego poprawnym wynikiem jest 30,3 mm, bo odpowiada największej dopuszczalnej wartości wynikającej bezpośrednio z zapisu na rysunku.
Dlaczego pozostałe wartości są niepoprawne?
- 29,7 mm jest typowym wynikiem dla wymiaru granicznego dolnego (nominał + odchyłka dolna), a nie dla granicy górnej.
- 30,2 mm może odpowiadać sytuacji, gdy ktoś błędnie odczyta odchyłkę (np. pomyli zapis) albo "zaokrągli" wynik, zamiast przyjąć dokładną wartość graniczną.
- 29,8 mm jest również wartością z dolnego zakresu i często pojawia się przy pomyleniu odchyłek lub przy błędnym założeniu symetrycznej tolerancji.
Wskazówka egzaminacyjna: w pierwszej kolejności zaznacz na rysunku, gdzie jest odchyłka górna (plus) i gdzie odchyłka dolna (minus). Dopiero potem licz lub odczytuj granice. To ogranicza ryzyko zamiany "górny/dolny".
