KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 23.
Wskazanie na podziałce suwmiarki uniwersalnej wynosi
Ilustracja przedstawia suwmiarkę uniwersalną, która jest narzędziem pomiarowym używanym w technice mechanicznej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odczyt z suwmiarki wykonuje się jako sumę wartości ze skali głównej (pełne mm do zera noniusza) oraz wskazania z noniusza (kreska idealnie pokrywająca się ze skalą główną daje część ułamkową). Dla pokazanego wskazania wynik to 3,58 mm.

Pełne wyjaśnienie:

Wynik pomiaru suwmiarką uniwersalną odczytuje się dwuetapowo, ponieważ narzędzie ma skalę główną oraz noniusz (skalę pomocniczą zwiększającą rozdzielczość odczytu).

1) Skala główna (mm)
Najpierw ustala się, ile pełnych milimetrów znajduje się na lewo od zera noniusza. To jest część całkowita wyniku. Typowy błąd na tym etapie to "przeskoczenie" o 1 mm, gdy zero noniusza jest tuż za kreską milimetrową.

2) Noniusz (część ułamkowa)
Następnie na noniuszu wyszukuje się kreskę, która dokładnie pokrywa się z dowolną kreską skali głównej. Numer tej kreski odpowiada ułamkowi milimetra (zależnie od typu noniusza). Tę wartość dodaje się do części całkowitej ze skali głównej.

Dlaczego poprawne jest "3,58 mm"?
Oznacza to, że część całkowita odczytu wynosi 3 mm, a zbieżność kresek na noniuszu wskazuje doprecyzowanie do setnych części milimetra, dając łącznie 3,58 mm.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "3,54 mm" odpowiada innemu dopasowaniu kreski noniusza (błędny wybór "prawie zbieżnej" kreski) albo pomyleniu kroku noniusza.
  • "3,10 mm" sugeruje zignorowanie większości odczytu z noniusza i przyjęcie tylko małej części ułamkowej; to częsty błąd, gdy uczeń nie wie, że trzeba znaleźć dokładnie pokrywającą się kreskę.
  • "5,80 mm" wynika zwykle z błędnego odczytania skali głównej (zakotwiczenie na niewłaściwym milimetrze) lub przesunięcia interpretacji o kilka mm.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj dwa punkty: (1) gdzie leży zero noniusza względem skali głównej oraz (2) która kreska noniusza jest idealnie zbieżna. To minimalizuje ryzyko pomyłki o 0,04/0,02 mm lub o 1 mm.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw odczytaj pełne milimetry ze skali głównej do zera noniusza. Potem znajdź kreskę noniusza, która dokładnie pokrywa się ze skalą główną i dodaj odpowiadającą jej część ułamkową. Wynik zapisz w mm, z przecinkiem dziesiętnym.
Zbieżność oznacza, że dana kreska noniusza jest w tej samej linii co kreska skali głównej. To właśnie ta kreska wyznacza część ułamkową milimetra. Wybór "prawie zbieżnej" kreski daje typowy błąd odczytu.
Skala główna daje część całkowitą wyniku (pełne mm). Noniusz służy tylko do doprecyzowania ułamka milimetra. Gdy pomylisz kolejność albo pominiesz skalę główną, wynik będzie zaniżony lub zawyżony nawet o kilka milimetrów.
Najczęstsze pomyłki to: odczyt z niewłaściwego milimetra (zero noniusza tuż za kreską), wybór kreski noniusza "prawie" pokrywającej się, złe dodanie części ułamkowej oraz pomylenie zapisu 0,02/0,04/0,08 mm.
Zwykle zapisuje się wynik zgodnie z rozdzielczością suwmiarki (np. do 0,02 mm lub 0,05 mm). Zaokrąglanie ma sens dopiero po poprawnym odczycie, a w zadaniach testowych najczęściej wybiera się odpowiedź dokładnie zgodną ze wskazaniem narzędzia.
Zamknij szczęki pomiarowe bez nadmiernej siły i sprawdź, czy zero noniusza pokrywa się z zerem skali głównej. Jeśli jest przesunięcie, narzędzie ma błąd zera. W praktyce trzeba go uwzględnić lub użyć sprawnej/skalibrowanej suwmiarki.
Suwmiarka jest uniwersalna: szybko mierzy wymiary zewnętrzne, wewnętrzne i głębokość. Mikrometr wybiera się, gdy potrzeba większej dokładności i powtarzalności na konkretnym zakresie. Na montażu suwmiarka często wystarcza do kontroli pasowań.
Wpływa stan szczęk (zużycie i zabrudzenia), docisk podczas pomiaru, prostopadłość ustawienia do mierzonego elementu, luz prowadnicy oraz czytelność i typ noniusza. W praktyce ważna jest też temperatura i czystość powierzchni.
To wymiar równy 3 mm oraz 0,58 mm części ułamkowej. W montażu i kontroli jakości taki zapis pozwala porównać wymiar z tolerancją, dobrać pasowanie lub ocenić zużycie. Kluczowe jest, aby wynik był spójny z rozdzielczością narzędzia.
Ćwicz na wielu przykładach rysunków: osobno skala główna i noniusz. Ustal rutynę: (1) odczyt mm do zera noniusza, (2) znalezienie idealnej zbieżności, (3) dodanie ułamka. Po odczycie zawsze wykonaj szybki "test sensowności" wyniku.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Odczyt z suwmiarki wykonuje się jako sumę wartości ze skali głównej (pełne mm do zera noniusza) oraz wskazania z noniusza (kreska idealnie pokrywająca się ze skalą główną daje część ułamkową)."

Materiały:

  • Instrukcje metrologii warsztatowej dotyczące suwmiarki i noniusza
  • Ćwiczenia z odczytu wskazań (zestawy rysunków podziałek)
  • Materiały producentów narzędzi pomiarowych o zasadach odczytu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego