KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2018

W detalu typu tarcza, gdy otwór jest wykonany na gotowo, a zewnętrzna powierzchnia walcowa jest jeszcze po obróbce zgrubnej, najbardziej logiczną bazą do kolejnej operacji jest właśnie otwór. Jeśli podczas obróbki wykańczającej średnicy zewnętrznej detal zostanie ustalony po otworze, to oś obrotu przedmiotu na obrabiarce pokrywa się z osią otworu, a wykańczana średnica zewnętrzna "ustawia się" współosiowo do tej osi.

Taką funkcję spełnia mocowanie na trzpieniu (mandrelu): trzpień wchodzi w otwór i stanowi bazę ustalającą. Dzięki temu nawet jeśli średnica zewnętrzna po zgrubnej obróbce ma bicie lub nierówności, nie wpływa to na ustalenie osi, bo bazowanie odbywa się po otworze wykonanym dokładnie.

• "w uchwycie tulejkowym" – tuleje zaciskowe są typowe do chwytania elementów o określonym kształcie/średnicy, często wałków. W tym zadaniu kluczowe jest wykorzystanie otworu jako bazy współosiowości przy wykańczaniu zewnętrza; samo tulejkowe zaciskanie nie jest tu rozwiązaniem pierwszego wyboru dla tarczy z otworem na gotowo.
• "w uchwycie dwuszczękowym" – uchwyt dwuszczękowy zwykle wymaga ręcznego centrowania i jest używany do kształtów nieregularnych. Nie daje z definicji prostego, powtarzalnego bazowania po osi otworu w taki sposób jak trzpień.
• "w uchwycie trójszczękowym samocentrującym" – uchwyt samocentrujący ułatwia centrowanie, ale w tej sytuacji często chwyta się detal po średnicy zewnętrznej. Ponieważ średnica jest po zgrubnej obróbce, istnieje ryzyko bicia i przeniesienia niedokładności na obróbkę wykańczającą, co utrudnia uzyskanie współosiowości z otworem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się informacja, że jakiś element (tu: otwór) jest "na gotowo", a inny (tu: średnica zewnętrzna) jest "zgrubnie", to zwykle oznacza to, że ten dokładniejszy element powinien stać się bazą ustalenia do wykańczania pozostałych powierzchni.