KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 16.
Wykorzystując podane wzory dobierz wartości rezystancji tłumika w celu dwukrotnego stłumienia sygnału wejściowego, jeżeli impedancja falowa przewodu antenowego Zk=75 Ω.
Ilustracja przedstawia schemat tłumika sygnału, który jest używany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawne wartości R1=25 Ω i R2=100 Ω wynikają z warunku uzyskania tłumienia 2× (typowo połowa napięcia) przy jednoczesnym dopasowaniu tłumika do impedancji falowej Zk=75 Ω. Pozostałe zestawy nie spełniają równocześnie wymaganego tłumienia i dopasowania, przez co zmieniają obciążenie linii.

Pełne wyjaśnienie:

W torach antenowych (np. 75 Ω) tłumik rezystancyjny dobiera się zwykle tak, aby spełniał dwa warunki jednocześnie: (1) wprowadzał zadane tłumienie sygnału oraz (2) zachowywał dopasowanie do impedancji falowej Zk, czyli aby widziana od strony wejścia i wyjścia impedancja była równa 75 Ω. To ogranicza możliwe wartości rezystorów – nie jest to zwykły dzielnik napięcia.

Dla "dwukrotnego stłumienia" w praktyce zadań szkolnych często przyjmuje się, że chodzi o tłumienie napięciowe, czyli spadek amplitudy do 0,5 wartości (co odpowiada ok. 6 dB). Wtedy, podstawiając Zk=75 Ω do podanych w zadaniu wzorów dla danego typu tłumika, otrzymuje się wartości R1=25 Ω oraz R2=100 Ω, które spełniają zarówno wymóg tłumienia, jak i dopasowania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • R1=25 Ω; R2=25 Ω – dwa jednakowe, małe opory zwykle zbyt mocno obciążają linię 75 Ω. Nawet jeśli tłumienie "jakoś" wyjdzie, dopasowanie na wejściu/wyjściu nie będzie spełnione.
  • R1=100 Ω; R2=25 Ω – zamiana ról rezystorów w typowym układzie tłumika zmienia warunki dopasowania; taki zestaw nie utrzyma 75 Ω z obu stron i da inne tłumienie niż wymagane.
  • R1=100 Ω; R2=100 Ω – zbyt duże opory mogą ograniczyć prąd, ale nie gwarantują właściwego stosunku napięć oraz dopasowania do 75 Ω; w praktyce powodują inne tłumienie i odbicia fali.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach z tłumikami zawsze sprawdzaj, czy w treści występuje impedancja falowa (np. 75 Ω). To sygnał, że poza samym "zmniejszeniem sygnału" trzeba utrzymać dopasowanie – inaczej wynik będzie niewłaściwy mimo poprawnych rachunków dzielnika.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tłumik rezystancyjny to pasywny układ z rezystorów, który zmniejsza poziom sygnału, a jednocześnie może zachować dopasowanie do linii (np. 75 Ω). Dzięki temu nie powoduje istotnych odbić sygnału w kablu koncentrycznym, co jest ważne w instalacjach antenowych i pomiarach.
Podanie Zk=75 Ω sugeruje, że liczy się nie tylko samo "osłabienie" sygnału, ale też dopasowanie wejścia i wyjścia tłumika do linii. Jeśli tłumik nie jest dopasowany, pojawiają się odbicia fali i wynik w praktyce (poziom na odbiorniku) może być inny niż z obliczeń.
Najczęściej oznacza to zmniejszenie amplitudy (napięcia) do 1/2 wartości, czyli tłumienie napięciowe 2× (około 6 dB). Warto jednak uważać: czasem w technice radiowej tłumienie bywa podawane dla mocy. Na egzaminie kluczowe jest użycie wzorów podanych w treści/na rysunku.
Nie. Dzielnik napięcia ma tylko zapewnić konkretny stosunek napięć, a tłumik w torze o zadanej impedancji musi dodatkowo zachować dopasowanie (np. 75 Ω na wejściu i wyjściu). Dlatego wartości rezystorów w tłumiku często są inne niż w "prostym" dzielniku, mimo że oba układy są z rezystorów.
Najczęściej spotkasz tłumiki typu T i Π (pi), które mogą być symetryczne i dopasowane do tej samej impedancji po obu stronach. Układ L bywa używany do dopasowania różnych impedancji. W zadaniach egzaminacyjnych typ tłumika zwykle wynika z rysunku lub z podanych wzorów.
Sprawdza się impedancję widzianą od strony wejścia i wyjścia tłumika, przy założeniu obciążenia 75 Ω po drugiej stronie. Jeżeli w obu przypadkach otrzymasz 75 Ω, układ jest dopasowany. To kontrola niezależna od samego tłumienia i często pozwala wykryć "ładne, ale błędne" zestawy wartości.
Równe rezystory wyglądają intuicyjnie (heurystyka symetrii), ale tłumik dopasowany do konkretnej impedancji musi spełnić jednocześnie warunek tłumienia i dopasowania. Te warunki rzadko prowadzą do identycznych wartości wszystkich elementów. Dlatego "25/25" lub "100/100" często nie spełnia wymagań.
Niekoniecznie. Jeśli zadanie mówi o "dwukrotnym stłumieniu" i podaje wzory, zwykle wystarczy policzyć stosunek (np. 2×) i podstawić do wzorów na elementy tłumika. Decybele są przydatne jako kontrola wyniku (np. 2× napięciowo to ok. 6 dB), ale nie zawsze są wymagane.
Najczęstsze błędy to: pomylenie tłumienia napięciowego z tłumieniem mocy, nieuwzględnienie dopasowania do 75 Ω, podstawienie złej impedancji (np. 50 Ω z przyzwyczajenia) oraz przestawienie R1 z R2 niezgodnie ze schematem wzoru. Pomaga kontrola dopasowania po obliczeniach.
Przećwicz kilka przykładów dla różnych impedancji (50 Ω i 75 Ω) i różnych tłumień, zawsze sprawdzając dopasowanie oraz uzyskane tłumienie. Ucz się rozpoznawać typ tłumika ze schematu (T/Π) i zapisuj warunki: "Zwe=Zwy=Zk". Na egzaminie czytaj uważnie, czy chodzi o napięcie czy moc.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Poprawne wartości R1=25 Ω i R2=100 Ω wynikają z warunku uzyskania tłumienia 2× (typowo połowa napięcia) przy jednoczesnym dopasowaniu tłumika do impedancji falowej Zk=75 Ω."

Źródła:

  • Wikipedia: Attenuator (electronics) — https://en.wikipedia.org/wiki/Attenuator_(electronics) (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: Impedance matching — https://en.wikipedia.org/wiki/Impedance_matching (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia: Characteristic impedance — https://en.wikipedia.org/wiki/Characteristic_impedance (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw techniki radiowej/torów w.cz. (rozdziały o tłumikach rezystancyjnych i dopasowaniu)
  • Notatki z zajęć o tłumikach typu T/Π/L i o impedancji falowej
  • Karty katalogowe gotowych tłumików 75 Ω (z tabelami tłumień i dopasowania)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego