KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 7

PYTANIE NR 1.
Jaki jest stosunek rezystancji w dzielniku napięcia, jeśli napięcie na pierwszym rezystorze wynosi 5V, a na drugim rezystorze wynosi 15V?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W dzielniku z rezystorami połączonymi szeregowo płynie ten sam prąd, więc spadek napięcia na rezystorze jest proporcjonalny do jego rezystancji: V1/V2 = R1/R2. Skoro 5 V i 15 V, to R1/R2 = 5/15 = 1/3, czyli stosunek 1:3.

Pełne wyjaśnienie:

W typowym dzielniku napięcia złożonym z dwóch rezystorów połączonych szeregowo przez oba elementy płynie ten sam prąd. To kluczowa własność połączenia szeregowego.

Z prawa Ohma dla każdego rezystora mamy zależność: spadek napięcia V na rezystorze jest równy iloczynowi prądu i rezystancji: V = I · R. Ponieważ prąd I jest taki sam w obu rezystorach, można porównać spadki napięć bez znajomości wartości prądu:

V1 = I · R1
V2 = I · R2

Dzieląc stronami, dostajemy proporcję:

V1 / V2 = (I · R1) / (I · R2) = R1 / R2

W zadaniu podano spadki napięć: 5 V na pierwszym rezystorze oraz 15 V na drugim rezystorze. Zatem:

R1 / R2 = 5 / 15 = 1 / 3

Oznacza to, że rezystancja pierwszego rezystora jest trzykrotnie mniejsza od rezystancji drugiego, czyli poprawny stosunek to 1:3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "3:1" to odwrócenie proporcji. Taki wynik oznaczałby, że większy spadek napięcia występuje na mniejszej rezystancji, co w szeregu (przy tym samym prądzie) jest sprzeczne z prawem Ohma.
  • "2:3" nie odpowiada proporcji 5:15 po skróceniu. Spadki 5 V i 15 V skracają się jednoznacznie do 1:3, więc 2:3 nie pasuje do danych.
  • "3:2" także nie jest zgodne z proporcją 5:15 i dodatkowo sugeruje, że rezystancje są dość zbliżone, podczas gdy spadki napięć różnią się trzykrotnie.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w połączeniu szeregowym porównujesz dwa rezystory, zapamiętaj regułę "większy spadek napięcia → większa rezystancja", bo prąd jest wspólny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dzielnik napięcia to układ dwóch rezystorów połączonych szeregowo, w którym napięcie wejściowe dzieli się na spadki napięć na każdym rezystorze. Proporcja spadków zależy od wartości rezystancji: większa rezystancja daje większy spadek napięcia.
W szeregu prąd jest taki sam, więc z prawa Ohma V = I·R wynika proporcja V1/V2 = R1/R2. Wystarczy podzielić napięcia (spadki) i skrócić ułamek, np. 5/15 = 1/3, czyli stosunek rezystancji 1:3.
W połączeniu szeregowym jest tylko jedna droga przepływu ładunków, więc ten sam prąd musi płynąć kolejno przez każdy element. Zmieniają się spadki napięć, ale prąd w całym łańcuchu jest wspólny (pomijając zjawiska dynamiczne i uszkodzenia).
Najczęściej popełnia się błąd odwrócenia stosunku (R1/R2 zamiast R2/R1), myli się spadek napięcia na rezystorze z napięciem "na wyjściu" względem masy, albo nie skraca się poprawnie proporcji (np. 5:15 to zawsze 1:3).
Tak, ale pod warunkiem, że przez porównywane elementy płynie ten sam prąd, czyli np. w połączeniu szeregowym. Wtedy z V = I·R wynika wprost, że większa rezystancja daje większy spadek. W połączeniach równoległych sytuacja wygląda inaczej.
Dzielnik napięcia stosuje się m.in. do dopasowania poziomów napięć do wejścia ADC, tworzenia napięć odniesienia, polaryzacji tranzystora oraz prostych czujników rezystancyjnych. W montażu warto też kontrolować spadki napięć, by wykryć złą wartość rezystora.
Zasil układ, ustaw multimetr na pomiar napięcia DC i zmierz spadki napięć na każdym rezystorze (sondy na końcach elementu). Spadki powinny być proporcjonalne do rezystancji. Dodatkowo możesz wyłączyć zasilanie i zmierzyć same rezystancje omomierzem.
Prawo Ohma (V = I·R) łączy prąd, rezystancję i spadek napięcia. Ponieważ w szeregu prąd jest wspólny, porównanie spadków napięć automatycznie daje porównanie rezystancji. Dzięki temu często nie trzeba znać wartości prądu ani napięcia zasilania.
Da się policzyć stosunek rezystancji, jeśli znasz spadki napięć na elementach w szeregu, bo V1/V2 = R1/R2. Do wyznaczenia konkretnych wartości (np. w omach) potrzebujesz dodatkowej informacji, np. prądu lub sumy rezystancji.
Spadki 5 V i 15 V są w stosunku 5:15, który po skróceniu daje 1:3. W szeregu ten sam prąd powoduje, że stosunek spadków napięć jest równy stosunkowi rezystancji. Zatem pierwszy rezystor ma 1 część, a drugi 3 części rezystancji.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w dzielniku z rezystorami połączonymi szeregowo płynie ten sam prąd, więc spadek napięcia na rezystorze jest proporcjonalny do jego rezystancji: V1/V2 = R1/R2.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Dzielnik napięcia" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Dzielnik_napi%C4%99cia (dostęp: 2026-03-01)
  • All About Circuits, "Voltage Divider Rule" – https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-6/voltage-divider-rule/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Electronics-Tutorials, "The Potential Divider (Voltage Divider)" – https://www.electronics-tutorials.ws/dccircuits/voltage-divider.html (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręcznik/rozdział o prawie Ohma i połączeniach szeregowych (elektrotechnika/elektronika)
  • Notatki o dzielniku napięcia i proporcjonalności spadków napięć
  • Zestawy zadań rachunkowych z obwodów DC (rezystory w szeregu i równolegle)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego