Kontrola dowodów księgowych polega na sprawdzeniu, czy dokument, na podstawie którego księguje się operację gospodarczą, jest prawidłowy. W praktyce rozróżnia się kilka zakresów kontroli, które odpowiadają różnym rodzajom błędów.
"Formalnej." jest poprawne, ponieważ błąd polegający na użyciu niewłaściwego formularza (np. zastosowanie nieodpowiedniego rodzaju dokumentu lub wzoru) jest błędem formy. Kontrola formalna skupia się na tym, czy dokument spełnia wymagania formalne: ma właściwy typ, jest kompletny, zawiera wymagane dane i podpisy, jest czytelny oraz sporządzony zgodnie z przyjętymi zasadami obiegu dokumentów.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:
- "rachunkowej." – kontrola rachunkowa dotyczy poprawności arytmetycznej: sum, stawek, wyliczeń wartości, zgodności kwot w pozycjach i podsumowaniach. Niewłaściwy formularz może mieć poprawne obliczenia, a mimo to być błędny formalnie.
- "merytorycznej." – kontrola merytoryczna ocenia treść i zasadność operacji (czy zdarzenie faktycznie miało miejsce, czy jest uzasadnione gospodarczo, czy zgadza się z umową, zamówieniem, protokołem odbioru). Błędny formularz nie przesądza o tym, czy operacja była zasadna – dotyczy przede wszystkim poprawnej formy udokumentowania.
- "prospektywnej." – określenie "prospektywna" odnosi się do podejścia nastawionego na przyszłość (np. planowanie, analiza ex ante) i nie jest standardową kategorią w klasycznym podziale kontroli dowodów księgowych. Nie opisuje też wprost sprawdzania poprawności formularza.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pytania pojawiają się słowa typu "formularz", "wzór", "brak podpisu", "brak daty", "niekompletny dokument" – najczęściej chodzi o kontrolę formalną. Jeśli mowa o "obliczeniach", "suma się nie zgadza" – to kontrola rachunkowa. Gdy pytanie dotyczy "zasadności" lub "zgodności z umową" – to kontrola merytoryczna.
