Refrakcja molowa Rm jest wielkością, którą w zadaniu wyznacza się metodą sumowania wkładów atomowych (addytywność). Oznacza to, że całkowita refrakcja molowa cząsteczki jest sumą refrakcji atomowych poszczególnych pierwiastków, przy czym każdą z nich trzeba uwzględnić tyle razy, ile atomów danego rodzaju występuje w cząsteczce.
Stosowany wzór ma postać: Rm = ∑ a · Ra, gdzie a to liczba atomów danego pierwiastka w cząsteczce, a Ra to refrakcja atomowa odczytana z tabeli (dla C, H, O).
Kolejne kroki rozwiązania:
- Ustalić skład kwasu octowego. Zapis CH3COOH odpowiada wzorowi sumarycznemu C2H4O2, czyli w cząsteczce są: 2 atomy węgla, 4 atomy wodoru i 2 atomy tlenu.
- Odczytać z tabeli trzy wartości refrakcji atomowych: dla C, dla H oraz dla O.
- Pomnożyć odczytane wartości przez liczby atomów: 2·RC, 4·RH, 2·RO.
- Zsumować trzy składniki: Rm = 2·RC + 4·RH + 2·RO.
Po wykonaniu obliczeń na danych z tabeli otrzymuje się wartość 12,968.
Dlaczego pozostałe wyniki są błędne? Wartości typu 11,868 lub 10,986 często wynikają z mechanicznych pomyłek: nieprawidłowego policzenia liczby atomów (np. przyjęcia H=3 zamiast H=4) albo pominięcia jednego z członów sumy. Z kolei wynik 13,658 bywa skutkiem użycia niewłaściwej wartości tabelarycznej (np. wzięcia danych dla innego pierwiastka lub innej tabeli/warunków) albo błędu w mnożeniu przez współczynniki a.
Wskazówka egzaminacyjna: przed liczeniem zapisz osobno "C=2, H=4, O=2", a potem sprawdź, czy w sumie występują dokładnie trzy składniki i czy każdy ma poprawny mnożnik.
