KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 22.
XYZ
001
010
100
110
Na podstawie powyższej tabeli prawdy, określ, jaka bramka logiczna jest reprezentowana.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W tabeli prawdy wyjście Z ma wartość 1 tylko w jednym przypadku: gdy X=0 i Y=0. Dla (0,1), (1,0) oraz (1,1) wyjście jest równe 0.
To dokładnie odpowiada bramce NOR, czyli negacji OR: Z = NOT(X OR Y).

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznawanie bramki logicznej na podstawie tabeli prawdy polega na porównaniu wszystkich kombinacji wejść z definicjami standardowych bramek. W podanej tabeli są cztery możliwe stany wejść X i Y (00, 01, 10, 11) i odpowiadające im wyjście Z.

Kluczowa obserwacja jest taka, że Z=1 występuje wyłącznie dla X=0 i Y=0. Dla pozostałych trzech przypadków (gdy przynajmniej jedno wejście jest równe 1) wyjście ma wartość 0. Taki wzorzec jest charakterystyczny dla bramki NOR, która realizuje funkcję: Z = NOT(X OR Y). Najpierw wykonywana jest suma logiczna OR (daje 1, gdy co najmniej jedno wejście jest 1), a następnie wynik jest negowany.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • AND daje 1 tylko dla X=1 i Y=1, więc jedynka byłaby w wierszu (1,1), a nie w (0,0).
  • OR daje 1 dla (0,1), (1,0) i (1,1), a 0 tylko dla (0,0). To odwrotność tego, co widać w tabeli.
  • NAND jest negacją AND, więc daje 0 tylko dla (1,1), a 1 dla pozostałych kombinacji. W tabeli natomiast trzy zera pojawiają się dla (0,1), (1,0) i (1,1).

W praktyce bramka NOR jest często omawiana jako bramka uniwersalna: z samych bramek NOR można zbudować inne funkcje logiczne. Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: jeśli jedynka na wyjściu pojawia się tylko wtedy, gdy na wejściach są same zera, to najczęściej jest to NOR.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tabela prawdy to zestawienie wszystkich możliwych kombinacji stanów wejść (np. X i Y) oraz odpowiadających im stanów wyjścia (np. Z). Pozwala jednoznacznie opisać działanie bramki lub funkcji boolowskiej i porównać ją ze standardowymi bramkami.
Bramkę NOR rozpoznasz po tym, że wyjście ma stan wysoki (1) tylko wtedy, gdy oba wejścia są w stanie niskim (0). Jeśli przynajmniej jedno wejście jest równe 1, wyjście wynosi 0. To negacja operacji OR.
NOR oznacza NOT OR. OR daje 0 wyłącznie dla pary (0,0), bo tylko wtedy "żadne wejście nie jest jedynką". Gdy do tego zastosujesz negację (NOT), dostajesz 1 w tym jednym przypadku, a w pozostałych wynik zostaje odwrócony na 0.
OR zwraca 1, gdy co najmniej jedno wejście ma wartość 1. NOR jest negacją OR, więc zwraca 1 tylko wtedy, gdy oba wejścia są 0. W praktyce NOR możesz traktować jako OR z "kółkiem" negacji na wyjściu.
Tak, NOR jest bramką uniwersalną: z odpowiednich połączeń samych bramek NOR da się zbudować NOT, OR, AND oraz bardziej złożone funkcje. To ważne w projektowaniu układów, gdy chcesz uprościć typy użytych elementów logicznych.
Najczęstsze błędy to: pomylenie NOR z OR (brak negacji), mylenie NOR z NAND (oba mają "N", ale dotyczą innej operacji), oraz zgadywanie na podstawie jednego wiersza tabeli zamiast sprawdzenia wszystkich czterech kombinacji.
Nie. XOR daje 1 wtedy, gdy wejścia są różne (01 i 10). W tej tabeli dla 01 i 10 wyjście wynosi 0. Jedynka pojawia się tylko przy 00, co jest typowe dla NOR, a nie dla XOR.
Spójrz najpierw na wiersz (1,1) i (0,0). AND ma 1 tylko przy (1,1). OR ma 0 tylko przy (0,0). NAND ma 0 tylko przy (1,1). NOR ma 1 tylko przy (0,0). Potem potwierdź pozostałymi wierszami.
NOR występuje w układach sterowania, prostych blokadach logicznych, generatorach i układach pamięciowych, a także jako element realizacji bardziej złożonych funkcji w systemach cyfrowych. Często używa się jej do budowania logiki wyłącznie z jednego typu bramek.
Ćwicz rozpoznawanie bramek po 4‑wierszowych tabelach dla dwóch wejść i ucz się "wzorców" (np. NOR: 1 tylko przy 00). Dodatkowo przepisuj funkcje do postaci z NOT/OR/AND i sprawdzaj je na kilku kombinacjach wejść, aby unikać pomyłek.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "W tabeli prawdy wyjście Z ma wartość 1 tylko w jednym przypadku: gdy X=0 i Y=0."

Źródła:

  • Thomas L. Floyd, "Digital Fundamentals", rozdział o bramkach logicznych i tabelach prawdy (sekcja: OR, NOR, NAND, AND), Pearson (różne wydania)
  • M. Morris Mano, Michael D. Ciletti, "Digital Design", rozdział: Basic Gates / Boolean Functions / Truth Tables, Pearson (różne wydania)
  • Wikipedia (PL), hasło: "Bramka NOR" — opis i tabela prawdy, https://pl.wikipedia.org/wiki/Bramka_NOR (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik do podstaw techniki cyfrowej (bramki, algebra Boole’a, tabele prawdy)
  • Karty katalogowe popularnych układów CMOS/TTL zawierających bramki NOR (opis funkcji i tabele prawdy)
  • Zestawy ćwiczeń: rozpoznawanie bramek po tabelach prawdy oraz realizacja funkcji z bramek NOR

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego