KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 31.
Z 1 kg schabu, 0,015 kg mąki i 0,05 kg tłuszczu przygotowano 5 porcji kotletów saute. Do przygotowania 30 porcji należy użyć:
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skalowanie receptury wykonuje się proporcjonalnie do liczby porcji. Z 1 kg schabu, 0,015 kg mąki i 0,05 kg tłuszczu jest 5 porcji, a 30 porcji to 6 razy więcej. Mnożymy więc każdy składnik przez 6: schab 6 kg, mąka 0,09 kg, tłuszcz 0,3 kg.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie sprawdza umiejętność przeliczania receptury na inną liczbę porcji, czyli skalowania ilości surowców. W gastronomii jest to podstawowa czynność przy planowaniu produkcji (np. gdy zamiast 5 porcji trzeba wydać 30).

Najpierw wyznaczamy mnożnik skali:

30 porcji / 5 porcji = 6. Oznacza to, że wszystkie ilości surowców muszą wzrosnąć dokładnie 6 razy, bo proporcje w recepturze mają pozostać takie same.

Następnie przeliczamy każdy składnik:

  • Schab: 1 kg × 6 = 6 kg
  • Mąka: 0,015 kg × 6 = 0,09 kg
  • Tłuszcz: 0,05 kg × 6 = 0,3 kg

Dlatego poprawny zestaw to: 6 kg schabu, 0,09 kg mąki, 0,3 kg tłuszczu.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo naruszają proporcjonalność:

  • Wariant z 0,25 kg mąki zawyża ilość mąki (to nie jest 6-krotność 0,015 kg), więc zmieniłby panierowanie/obsypkę i strukturę potrawy.
  • Warianty z 30 kg schabu oraz 1,5 kg tłuszczu wynikają z pomylenia operacji (zamiast mnożyć przez 6, ktoś "przeskalował" do 30 wprost) albo z nieuwagi w doborze współczynnika. 30 kg przy 30 porcjach dawałoby nielogicznie 1 kg mięsa na porcję, co nie wynika z danych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze licz mnożnik jako docelowa liczba porcji / wyjściowa liczba porcji, a potem tym samym mnożnikiem przemnóż każdy składnik. Na końcu sprawdź, czy wszystkie składniki rosną w tej samej skali.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw oblicz mnożnik: 30/5 = 6. Potem każdy składnik z receptury dla 5 porcji pomnóż przez 6. To zachowuje te same proporcje smakowe i technologiczne w większej liczbie porcji.
Bo receptura opiera się na proporcjach. Jeśli zwiększysz tylko mięso, a mąkę lub tłuszcz inaczej, zmienisz smak, konsystencję i sposób obróbki. Ten sam współczynnik dla wszystkich składników gwarantuje identyczny efekt w każdej porcji.
To liczba mówiąca, ile razy większa jest produkcja docelowa od wyjściowej. W tym przypadku 30/5 = 6, czyli robisz sześć razy więcej porcji, więc zużycie surowców (przy zachowaniu normy porcji) też rośnie sześć razy.
Pomaga kontrola sensu wyniku: 0,015 kg to 15 g, a 15 g × 6 = 90 g, czyli 0,09 kg. Jeśli wyjdzie 0,9 kg albo 0,009 kg, to znak, że źle przesunięto przecinek lub pomylono jednostki.
Tak, to często wygodniejsze. Kluczowe jest, aby zachować spójne jednostki w całym rachunku. Np. 0,015 kg = 15 g, a po przeliczeniu 90 g można z powrotem zapisać jako 0,09 kg, jeśli tak zapisano odpowiedzi.
Zrób kontrolę "na porcję". Skoro 1 kg schabu daje 5 porcji, to na 1 porcję przypada 0,2 kg. Dla 30 porcji: 30 × 0,2 kg = 6 kg. Taka kontrola szybko wyłapuje nielogiczne wyniki typu 30 kg na 30 porcji.
Najczęstsze pomyłki to: użycie złego mnożnika (np. 5/30), przeliczenie tylko jednego składnika, mieszanie kg z g oraz wybieranie odpowiedzi "na oko" bez sprawdzenia, czy każdy składnik wzrósł w tej samej skali.
Gdy zmienia się liczba gości (bankiet, żywienie zbiorowe, impreza okolicznościowa), przy planowaniu produkcji na zmianę, oraz przy wydawce, gdy trzeba dorobić dodatkowe porcje bez zmiany jakości i powtarzalności potraw.
Porcja to określona ilość potrawy przewidziana dla jednej osoby. W kalkulacji łączy się ją z normą zużycia surowców i wydajnością. Dzięki temu można planować zakupy oraz produkcję, aby uzyskać wymaganą liczbę porcji.
Ustal mnożnik porcji i pomnóż. Tu: 30/5 = 6, więc 0,05 kg tłuszczu × 6 = 0,3 kg. Dodatkowo możesz ocenić w gramach: 50 g × 6 = 300 g, co odpowiada 0,3 kg.
info

Statystycznie 66% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Skalowanie receptury wykonuje się proporcjonalnie do liczby porcji."

Materiały:

  • Zadania z matematyki: proporcje i skala (poziom szkoły branżowej)
  • Materiały dydaktyczne z kalkulacji gastronomicznej i normowania surowców
  • Ćwiczenia z przeliczania receptur (karty receptur) w pracowni gastronomicznej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego