KWALIFIKACJA HGT12 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 17.
Z 300 g świeżej papryki i 1 200 g kapusty kwaszonej sporządzono surówkę zgodnie z normatywem surowcowym na 10 porcji. Ile natki pietruszki należy dodać, by jedna porcja surówki zawierała 60 mg witaminy C?
Ilustracja przedstawia tabelę wartości odżywczej, która zawiera informacje o zawartości witaminy C w różnych produktach
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby uzyskać 60 mg witaminy C w jednej porcji surówki, trzeba wyliczyć wymaganą ilość witaminy C dla całej receptury (10 porcji), a następnie – korzystając z normatywu/tabeli zawartości witaminy C w natce pietruszki – przeliczyć tę wartość na masę natki w gramach. Wynik obliczeń odpowiada 40 g.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest to, że surówkę wykonano zgodnie z normatywem na 10 porcji, a wymaganie dotyczy jednej porcji: ma ona zawierać 60 mg witaminy C. Dlatego najpierw przechodzi się z poziomu porcji na poziom całej receptury.

Krok 1: przeliczenie wymagania na całość
Skoro jedna porcja ma zawierać 60 mg witaminy C, to dla 10 porcji należy zapewnić łącznie 10 × 60 mg witaminy C w całej misie surówki.

Krok 2: wykorzystanie danych z normatywu/tabel
W normatywie surowcowym lub w tabelach składu żywności podaje się, ile witaminy C zawiera określona masa natki pietruszki (zwykle w przeliczeniu na 100 g). Mając tę informację, wykonuje się proporcję: ile gramów natki dostarczy wyliczoną w kroku 1 łączną ilość witaminy C.

Krok 3: kontrola jednostek i sensowności wyniku
Witamina C jest podana w mg, natomiast ilość natki w g, więc trzeba poprawnie stosować przeliczenie mg ↔ g w ramach proporcji. Odpowiedzi zapisane w mg nie pasują do pytania o masę surowca, dlatego są błędne z punktu widzenia jednostek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 120 g – to wynik zbyt duży w stosunku do standardowych dodatków ziołowych do surówek i nie wynika z typowego przeliczenia normatywnego dla 10 porcji przy tym wymaganiu (błąd w proporcji lub w odczycie danych).
  • 40 mg – podano jednostkę ilości witaminy, a nie masę natki; pytanie wymaga ilości surowca w gramach.
  • 120 mg – analogicznie, to jednostka witaminy C, a nie masa składnika; dodatkowo nie rozwiązuje problemu doboru gramatury surowca.

W praktyce egzaminacyjnej warto zawsze sprawdzić: czy jednostka odpowiedzi zgadza się z tym, o co pyta polecenie oraz czy uwzględniono liczbę porcji (tu: 10).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przelicz wymaganie na całość: 60 mg na porcję × 10 porcji = wymagana ilość witaminy C w całej surówce. Potem z tabeli/normatywu odczytaj, ile witaminy C ma 100 g natki i zrób proporcję, aby wyliczyć masę natki w gramach.
Pytanie brzmi: "Ile natki pietruszki należy dodać", czyli chodzi o masę surowca (zwykle w gramach). Miligramy odnoszą się do ilości witaminy C, a nie do gramatury natki, więc odpowiedź w mg nie spełnia wymagań polecenia.
Normatyw surowcowy to ustalona ilość surowców potrzebnych do wykonania potrawy na określoną liczbę porcji. Ułatwia standaryzację receptur, kontrolę kosztów oraz porównywalną jakość. W zadaniach egzaminacyjnych jest bazą do przeliczeń na 1 porcję i na całą recepturę.
Najczęściej myli się jednostki (mg z g), zapomina o przeliczeniu na 10 porcji albo liczy "na porcję" mimo że dane dotyczą całej receptury. Częsty jest też błąd polegający na wybieraniu liczby z odpowiedzi bez sprawdzenia, czy pasuje do jednostki w pytaniu.
Ma znaczenie tylko wtedy, gdy uwzględnia się, że witamina C w porcji pochodzi z całej surówki (w tym z papryki, kapusty i natki). Jeśli w zadaniu przyjmuje się, że do osiągnięcia wymogu "dobija się" natką, to i tak trzeba oprzeć się na danych z normatywu/tabel oraz na liczbie porcji.
Porównaj wynik z typową gramaturą dodatków ziołowych w gastronomii: natka zwykle jest dodatkiem, a nie głównym składnikiem. Jeśli wychodzi bardzo duża ilość, to często oznacza błąd w proporcji, w przeliczeniu na porcje lub w jednostkach (np. pomylenie mg i g).
Jeśli tabela podaje np. zawartość składnika na 100 g, to dla dowolnej masy stosujesz proporcję: (zawartość na 100 g) × (masa w g / 100). W zadaniach "odwrotnych" (szukasz masy) przekształcasz proporcję tak, aby wyliczyć liczbę gramów potrzebną do uzyskania wymaganej ilości składnika.
Bo bez danych liczbowych o zawartości witaminy C w danym surowcu nie da się wiarygodnie obliczyć, ile gramów produktu trzeba dodać. W egzaminach te dane zwykle pochodzą z normatywu, tabel składu żywności albo z załącznika, dlatego umiejętność pracy z takimi materiałami jest kluczowa.
Sprawdź sformułowanie polecenia i załączone dane. Jeśli podano skład i normatyw oraz pytanie brzmi "ile natki dodać, by porcja zawierała…", zwykle zakłada się, że dobierasz natkę tak, aby spełnić wymaganie (często z użyciem danych o natce). Gdy są dane dla wszystkich składników, sumuje się wkład każdego.
Ćwicz zadania z: przeliczaniem na liczbę porcji, proporcjami oraz kontrolą jednostek. Naucz się szybko odczytywać dane z tabel (na 100 g) i przeliczać je na masę porcji. Dobrą metodą jest zawsze zapis: "wymaganie na porcję → wymaganie na całość → proporcja z tabelą".
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Wynik obliczeń odpowiada 40 g."

Materiały:

  • Tabele składu i wartości odżywczej żywności (podręcznik/opracowanie tabelaryczne)
  • Materiały szkolne z kalkulacji gastronomicznej (normatyw surowcowy, gramatura, porcje)
  • Zadania treningowe z przeliczeń wartości odżywczej na porcję i na recepturę

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego