KWALIFIKACJA HGT2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 19.
Z 500 cm3 mleka, 50 g cukru oraz 20 g żelatyny wykonano 4 porcje galaretki karmelowej. Ile poszczególnych surowców należy przygotować do wykonania 60 porcji galaretki?
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową kucharza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skalujemy recepturę z 4 do 60 porcji.
Współczynnik skali: 60/4 = 15. Każdy surowiec mnożymy przez 15: mleko 500 cm³ × 15 = 7500 cm³ = 7,5 l; cukier 50 g × 15 = 750 g = 0,75 kg; żelatyna 20 g × 15 = 300 g = 0,3 kg.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie polega na przeliczeniu receptury na inną liczbę porcji. Jeśli z podanych ilości uzyskano 4 porcje, to aby uzyskać 60 porcji, trzeba zachować te same proporcje składników.

Krok 1: wyznacz współczynnik skali
Współczynnik = liczba porcji docelowa / liczba porcji wyjściowa = 60 / 4 = 15. Oznacza to, że każdą ilość surowca trzeba zwiększyć 15 razy.

Krok 2: przemnóż wszystkie składniki przez 15

  • Mleko: 500 cm³ × 15 = 7500 cm³. Ponieważ 1000 cm³ = 1 l, to 7500 cm³ = 7,5 l.
  • Cukier: 50 g × 15 = 750 g. Ponieważ 1000 g = 1 kg, to 750 g = 0,75 kg.
  • Żelatyna: 20 g × 15 = 300 g, czyli 0,3 kg.

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne? Najczęstsze błędy to użycie złego współczynnika (np. 4/60 zamiast 60/4), przeliczenie tylko jednego składnika lub brak zamiany jednostek (pozostawienie cm³ albo g). Poprawny wynik musi wynikać z tego samego mnożnika 15 dla wszystkich surowców oraz spójnych jednostek końcowych.

Wskazówka egzaminacyjna: Po wyliczeniu jednego składnika sprawdź pozostałe "w tym samym stylu": skoro porcji jest 15 razy więcej, to każda liczba (objętość i masa) też powinna być 15 razy większa, a dopiero na końcu wykonuj zamiany cm³→l i g→kg.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wyznacz współczynnik skali: 60/4 = 15, a potem każdy składnik pomnóż przez 15. To najpewniejsza metoda, bo zachowuje proporcje receptury niezależnie od tego, czy składnik jest w gramach czy w cm³.
Bo przechodzisz z mniejszej liczby porcji do większej, więc ilości muszą rosnąć. Iloraz 60/4 daje mnożnik większy od 1 (tu 15). Odwrotny iloraz 4/60 jest mniejszy od 1 i prowadziłby do zmniejszania ilości surowców.
To 0,5 l, bo 1000 cm³ = 1 l. W zadaniach egzaminacyjnych często podaje się objętość w cm³, a wynik bywa oczekiwany w litrach. Najlepiej przeliczać: cm³ ÷ 1000 = l.
Stosuj prostą zasadę: 1000 g = 1 kg, więc aby zamienić gramy na kilogramy, dzielisz przez 1000. Przykład: 750 g to 0,75 kg. Zamianę jednostek wykonuj na końcu, po przeliczeniu porcji.
Współczynnik skali to 15, więc: mleko 500 cm³ × 15 = 7500 cm³ = 7,5 l; cukier 50 g × 15 = 750 g = 0,75 kg; żelatyna 20 g × 15 = 300 g = 0,3 kg. Wszystkie składniki rosną dokładnie 15 razy.
Tak. Najpierw dzielisz każdą ilość przez 4 (bo tyle porcji wyszło), otrzymując ilość na 1 porcję, a potem mnożysz przez 60. Wynik będzie taki sam jak przy metodzie współczynnika 60/4, tylko dłużej liczysz.
Ponieważ receptura to proporcje. Jeśli zwiększasz liczbę porcji, a nie chcesz zmieniać smaku ani konsystencji, musisz zachować stosunek mleka do cukru i żelatyny. Jeden wspólny mnożnik gwarantuje, że proporcje pozostaną takie same.
Najczęstsze pomyłki to: użycie odwrotnego współczynnika (zaniżenie ilości), przeliczenie tylko jednego surowca, pozostawienie jednostek w g lub cm³ mimo oczekiwania kg i l oraz mylenie 7500 cm³ z 7,5 cm³ (błąd miejsca przecinka).
Przydaje się codziennie: w żywieniu zbiorowym, przy imprezach okolicznościowych, w cateringu i w restauracji. Pozwala szybko policzyć zapotrzebowanie na surowce, ograniczyć braki i utrzymać stałą gramaturę oraz jakość dań i deserów.
Zrób kontrolę logiczną: skoro porcji jest 15 razy więcej, to każda ilość też powinna być 15 razy większa. Następnie sprawdź jednostki (l, kg). Jeśli któryś składnik nie wzrósł 15 razy lub jednostki są niespójne, to wynik jest podejrzany.
info

Statystycznie 69% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Skalujemy recepturę z 4 do 60 porcji.Współczynnik skali: 60/4 = 15."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii gastronomicznej: dział o recepturowaniu i gramaturach
  • Ćwiczenia z matematyki zawodowej: proporcje, skala, zamiana jednostek
  • Karty receptur i arkusze kalkulacyjne do przeliczeń porcji (ćwiczenia praktyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego