KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 45.
Z jednego pręta pracownik wykonuje wałki na automacie tokarskim w czasie 2 godzin. Liczba prętów potrzebnych do wykonania wałków podczas 8-godzinnej zmiany, gdy pracownik obsługuje 2 automaty tokarskie, wynosi
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skoro z jednego pręta wykonanie wałków trwa 2 godziny, to w 8 godzin na jednym automacie przerobi się 8/2 = 4 pręty. Przy obsłudze 2 automatów pracujących równolegle wynik podwaja się: 4 · 2 = 8 prętów na zmianę.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach o wydajności kluczowe jest ustalenie, jak wiele "jednostek pracy" da się wykonać w zadanym czasie. Tutaj jednostką jest pręt, bo z jednego pręta powstają wałki, a informacja "w czasie 2 godzin" oznacza czas przerobu jednego pręta na jednym automacie.

Krok 1: wydajność jednego automatu w czasie zmiany.
Zmiana trwa 8 godzin, a na jeden pręt potrzeba 2 godziny. Liczbę prętów na jednym automacie liczymy przez podzielenie czasu zmiany przez czas na sztukę: 8 / 2 = 4. To znaczy, że jeden automat w całą zmianę pozwala przerobić 4 pręty.

Krok 2: praca równoległa dwóch automatów.
Jeżeli pracownik obsługuje 2 automaty i oba mogą pracować równolegle, to w tym samym czasie wykonywane są dwa takie same "strumienie" pracy. Zatem liczba prętów z całego stanowiska (2 automaty) jest dwukrotnie większa: 4 · 2 = 8.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • 4 — to wynik dla jednego automatu w 8 godzin; pomija drugi automat.
  • 6 — typowy błąd intuicyjny lub wynik niepełnego przeliczenia (np. mieszanie założeń), nie wynika z proporcji 8 godzin i 2 godzin na pręt.
  • 2 — odpowiada błędnemu założeniu, że w 8 godzin przerabia się tylko dwa pręty albo że dwa automaty dzielą czas zamiast pracować równolegle.

Na egzaminie warto zapisać krótki schemat: liczba jednostek = czas dostępny / czas na jednostkę, a potem uwzględnić liczbę maszyn pracujących jednocześnie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dzielisz czas zmiany przez czas wykonania jednej jednostki: 8 h / 2 h = 4. To oznacza, że jedna maszyna w ciągu 8 godzin przerobi 4 pręty (przy założeniu ciągłej pracy bez przestojów).
Bo dwa automaty mogą pracować równolegle: w tym samym czasie powstają dwie partie wyrobów. Jeśli jeden automat robi 4 pręty na zmianę, to dwa zrobią 2 × 4 = 8, o ile oba są uruchomione przez cały czas.
To wskazuje, że jednostką do policzenia jest pręt (materiał wejściowy), a nie pojedynczy wałek. Liczymy więc, ile prętów trzeba zużyć w zmianie, aby wykonać wałki z każdego pręta.
Zależy od pytania. Tu wprost pytają o liczbę prętów, więc wynik dotyczy zużycia materiału. Informacja o wałkach jest tłem technologicznym: z pręta powstają wałki, ale nie podano, ile wałków z pręta.
Najczęściej przyjmuje się, że maszyny pracują przez cały dostępny czas (brak przestojów, przezbrojeń i awarii), a operator może je obsługiwać tak, by praca była ciągła. Jeśli zadanie ma inne założenia, powinno je podać.
To efekt "pierwszego wyniku": 8/2 daje 4 i część osób kończy obliczenia, zapominając o drugim automacie. Pomaga nawyk dopisywania jednostek: 4 pręty/automat, a potem mnożysz przez liczbę automatów.
W praktyce zależy to od stopnia automatyzacji, czasu ręcznych czynności, bezpieczeństwa i organizacji stanowiska. W zadaniu egzaminacyjnym zwykle jest to założone wprost ("obsługuje 2 automaty"), więc matematycznie liczy się pracę równoległą.
1) Ustal jednostkę (tu: pręt).
2) Oblicz liczbę jednostek na 1 maszynie: czas zmiany / czas na 1 jednostkę.
3) Uwzględnij liczbę maszyn (mnożenie).
4) Sprawdź, czy pytają o sztuki, partie czy materiał.
Mnożysz, gdy maszyny pracują jednocześnie (równolegle) i każda wykonuje pełny proces. Nie mnożysz, jeśli podano, że czas dotyczy już całego stanowiska (np. "dwa automaty wykonują…"), albo jeśli jedna maszyna jest tylko rezerwą.
Najczęstsze to: odwrócenie dzielenia (2/8 zamiast 8/2), pominięcie liczby maszyn, mylenie godzin z minutami oraz nieuwzględnianie, o co pytają (materiał vs liczba wyrobów). Krótki zapis działań pomaga je wyłapać.
info

Około 80% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Skoro z jednego pręta wykonanie wałków trwa 2 godziny, to w 8 godzin na jednym automacie przerobi się 8/2 = 4 pręty."

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – dział o stosunkach i proporcjach (przeliczanie jednostkowe), https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic-home/arith-review-ratios-rates - dostęp 2026-03-01
  • Khan Academy (PL) – prędkość (rate) jako "na jednostkę czasu" i zadania tekstowe, https://pl.khanacademy.org/math/algebra/x2f8bb11595b61c86:solving-linear-equations-inequalities/x2f8bb11595b61c86:equations-with-variables-on-both-sides/a/rate-problems - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL) – Proporcjonalność prosta (opis zależności i skalowania), https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki/lekcje z matematyki: proporcje, prędkość pracy, zadania z wydajności
  • Materiały szkolne z organizacji produkcji: podstawy normowania i planowania zmiany
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obszaru obliczeń wydajności stanowiska

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego