KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 37.
Z przedstawionego programu sterowania (metoda Grafcet) wynika, że na początku kroku 3 stan pracy siłowników i silnika jest następujący:
Ilustracja przedstawia schemat blokowy programu sterowania metodą Grafcet, który jest używany w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W Grafcet stan wykonawczy na początku danego kroku wynika z akcji przypisanych do kroku aktywnego.
Jeżeli w kroku 3 przewidziano utrzymanie wysunięcia S1 i S2 oraz brak sygnału załączenia M3, to na początku kroku 3 oba siłowniki są wysunięte, a silnik jest wyłączony.

Pełne wyjaśnienie:

W metodzie Grafcet (zbliżonej ideowo do SFC) przebieg procesu opisuje się jako sekwencję kroków rozdzielonych tranzycjami. Kluczowe jest to, że w danym momencie aktywny jest określony krok (lub kroki), a stan elementów wykonawczych (np. siłowników i silników) wynika z akcji przypisanych do aktualnie aktywnego kroku.

Sformułowanie "na początku kroku 3" oznacza stan tuż po uaktywnieniu kroku 3 (po zajściu przejścia), a nie stan "w trakcie spełniania warunku" lub "na końcu poprzedniego kroku". Dlatego właściwa interpretacja polega na odczytaniu, jakie akcje sterujące są przypisane do kroku 3 i jakie wyjścia mają w tym kroku stan aktywny/nieaktywny.

Odpowiedź "S1 i S2 wysunięte, a M3 wyłączony." jest zgodna z sytuacją, w której w kroku 3 utrzymywane jest wysunięcie obu siłowników (S1 i S2) oraz nie jest podawany sygnał załączenia silnika (M3 pozostaje wyłączony). To typowa logika w sekwencjach, gdzie pozycje siłowników są ustalane, a napęd silnikowy ma pracować tylko w wybranych krokach.

  • Odpowiedź "S1 i S2 wysunięte, a M3 załączony." jest błędna, jeśli w kroku 3 brak jest akcji załączającej M3 (częsty błąd polega na dopisywaniu "pracuje silnik", bo tak bywa w innych krokach procesu).
  • Odpowiedź "S2 wysunięty i S1 wsunięty, a M3 wyłączony." jest niezgodna z krokiem 3, jeżeli krok przewiduje jednoczesne utrzymanie wysunięcia obu siłowników; mylenie położeń bywa skutkiem przeniesienia stanu z kroku 1/2.
  • Odpowiedź "S2 wysunięty i S1 wsunięty, a M3 załączony." łączy dwa typowe potknięcia: zamianę położeń siłowników oraz automatyczne założenie pracy silnika.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw ustal, który krok jest aktywny, potem odczytaj akcje przypisane do tego kroku i dopiero na końcu zmapuj je na stany: wysunięty/wsunięty oraz załączony/wyłączony. Unikniesz w ten sposób mylenia początku kroku z końcem poprzedniego kroku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Grafcet to metoda opisu sterowania sekwencyjnego, w której proces dzieli się na kroki i tranzycje. Ułatwia projektowanie i analizę pracy maszyn, bo pozwala jasno wskazać, kiedy aktywują się działania oraz jakie warunki muszą zajść, aby przejść do kolejnego etapu.
"Na początku kroku" oznacza stan tuż po uaktywnieniu kroku, czyli po zajściu przejścia przez tranzycję. W praktyce odczytuje się wtedy akcje przypisane do kroku aktywnego i z nich wnioskuje o stanach wyjść (np. siłowniki, silniki), a nie o warunkach tranzycji.
Oba są kluczowe, ale pełnią różne role: krok opisuje stan/etap procesu i zwykle ma przypisane akcje, a tranzycja definiuje warunek przejścia do kolejnego kroku. Najpierw ustala się aktywny krok, potem analizuje się akcje, a na końcu warunki przejścia.
Pomyłka często wynika z "przesunięcia w czasie": uczeń pamięta, co było sterowane chwilę wcześniej, i przenosi to na nowy krok. Pomaga nawyk: zawsze patrz na akcje przypisane do aktualnego kroku, a nie na intuicję, jak "zwykle" działa maszyna.
Stan siłownika wynika z tego, czy w aktywnym kroku wymuszono sygnał sterujący wysuwem/wsuwem oraz czy przewidziano podtrzymanie stanu. W zadaniach egzaminacyjnych szuka się w kroku informacji o wyjściach (np. zaworach) i na tej podstawie wnioskuje o położeniu tłoczyska.
Logicznie tak: zarówno silnik, jak i siłownik to elementy wykonawcze, których stan zależy od wyjść sterownika. Różnica jest praktyczna: silnik ma zwykle stan załączony/wyłączony, a siłownik ma położenia wysunięty/wsunięty, często potwierdzane czujnikami krańcowymi.
Najczęstsze błędy to: mylenie początku kroku z końcem poprzedniego, nieuwzględnianie akcji kroku (odczyt tylko numerów kroków), oraz dopisywanie "typowego" działania (np. że silnik musi pracować). Pomaga systematyka: krok → akcje → stany wyjść → warunki tranzycji.
Najczęściej podczas uruchamiania i diagnostyki maszyn, gdy trzeba zrozumieć sekwencję ruchów siłowników i zależności między czujnikami a wyjściami. Grafcet/SFC bywa też podstawą do rozmowy z programistą PLC i do testów krok po kroku w trybie serwisowym.
W praktyce przechodzi się do obserwacji online: aktywny krok (SFC/Grafcet) oraz mapa wyjść. Porównuje się, czy wyjścia odpowiadają akcjom kroku, a potem weryfikuje sygnały czujników, które umożliwią tranzycję. To ogranicza ryzyko błędnej diagnozy "na wyczucie".
Zwykle nie w sposób pewny, bo stan na początku konkretnego kroku zależy od konkretnej treści programu (akcji i przejść). Bez diagramu można jedynie opisać zasadę: aktywny krok determinuje stany wyjść. Na egzaminie diagram jest częścią zadania i na nim opiera się odpowiedź.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 27% zdających egzamin. bardzo trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do automatyki/PLC omawiające Grafcet i SFC
  • Materiały szkoleniowe producentów PLC dotyczące SFC (Sequential Function Chart)
  • Zadania egzaminacyjne z interpretacji diagramów sekwencyjnych dla mechatronika

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego