KWALIFIKACJA SPO5 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 10.
Które z wymienionych czynności powinna wykonywać opiekunka środowiskowa podczas opieki nad podopiecznym ze stwardnieniem rozsianym w okresie remisji choroby?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W okresie remisji stwardnienia rozsianego celem opieki jest podtrzymanie sprawności i możliwie największej samodzielności.
Dlatego opiekunka powinna mobilizować podopiecznego do wykonywania codziennych czynności adekwatnie do jego możliwości. Wyręczanie, unieruchamianie lub narzucanie intensywnych ćwiczeń może pogarszać funkcjonowanie i bezpieczeństwo.

Pełne wyjaśnienie:

W okresie remisji stwardnienia rozsianego (SM) objawy mogą być słabsze lub bardziej stabilne, a kluczowym celem opieki jest utrzymanie możliwie największej samodzielności oraz zapobieganie spadkowi sprawności. Z perspektywy opiekunki środowiskowej oznacza to zachęcanie do wykonywania czynności dnia codziennego (np. higiena, ubieranie, proste prace domowe) w zakresie możliwym dla podopiecznego, z dostosowaniem tempa, przerwami na odpoczynek i asekuracją.

Dlaczego prawidłowe jest "Mobilizować do wykonywania czynności mimo ograniczeń"?
Bo mobilizacja i aktywizacja pomagają utrzymać wydolność, koordynację, siłę mięśniową i poczucie sprawczości. W opiece wspierającej nie chodzi o "zmuszanie", lecz o motywowanie i organizowanie warunków tak, aby podopieczny mógł wykonać jak najwięcej sam, a opiekun włączał się tylko w niezbędnym zakresie.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "Wyręczać we wszystkich czynnościach dnia codziennego" – nadmierne wyręczanie zmniejsza aktywność i może prowadzić do szybszej utraty sprawności. Dodatkowo obniża samodzielność i motywację, a długofalowo zwiększa zależność od opiekunów.
  • "Nakłaniać do wykonywania intensywnych ćwiczeń" – intensywność aktywności powinna być dobrana do możliwości i tolerancji wysiłku. W SM częstym problemem jest męczliwość; zbyt intensywne ćwiczenia mogą nasilać złe samopoczucie, zwiększać ryzyko urazu lub zniechęcać do regularnej, bezpiecznej aktywności.
  • "Doradzać, aby opuszczał łóżko tylko w celu zaspokojenia potrzeb fizjologicznych" – ograniczanie wstawania do absolutnego minimum sprzyja bierności, spadkowi kondycji i utracie sprawności. W remisji dąży się do możliwie normalnego funkcjonowania, oczywiście z uwzględnieniem bezpieczeństwa i odpoczynku.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "remisja", najczęściej poprawna jest odpowiedź wspierająca aktywność, samodzielność i podtrzymywanie sprawności, a błędne będą skrajności: całkowite wyręczanie, unieruchamianie lub zbyt intensywne obciążanie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Remisja to okres względnego wyciszenia objawów SM, gdy podopieczny zwykle funkcjonuje lepiej niż w zaostrzeniu. Dla opiekunki oznacza to nacisk na podtrzymanie aktywności i samodzielności, a nie na stałe unieruchamianie czy wyręczanie.
Wspierają ją: zachęcanie do wykonywania czynności krok po kroku, dawanie czasu, podział zadań na etapy, asekuracja tylko tam, gdzie potrzebna, oraz organizacja otoczenia (bezpieczne przejścia, rzeczy pod ręką). To pomaga utrzymać sprawność i poczucie kontroli.
Wyręczanie zmniejsza aktywność i prowadzi do "rozuczenia" samodzielności. Długofalowo może przyspieszać spadek kondycji i zwiększać zależność od opiekunów. Prawidłowe wsparcie polega na pomaganiu tyle, ile trzeba, a nie tyle, ile można.
Sygnały to m.in. wyraźny spadek tempa, zadyszka, drżenie, pogorszenie koordynacji, narastająca drażliwość lub trudność w koncentracji. Wtedy lepiej zrobić przerwę, uprościć zadanie i wrócić do niego później, zamiast forsować intensywne ćwiczenia.
Aktywność jest zwykle korzystna, ale kluczowa jest odpowiednia intensywność dobrana do możliwości. "Intensywne" ćwiczenia narzucone bez planu i przerw mogą pogarszać tolerancję wysiłku i bezpieczeństwo. W opiece wspierającej preferuje się regularność i rozsądek.
Długotrwałe leżenie sprzyja osłabieniu mięśni, spadkowi wydolności, przykurczom i gorszej sprawności w samoobsłudze. Może też obniżać nastrój. Dlatego ograniczanie wstawania tylko do toalety jest zwykle niekorzystne, jeśli nie ma wyraźnych przeciwwskazań.
Pomaga wspólne ustalenie realnego celu (np. samodzielne mycie twarzy, krótki spacer), chwalenie postępów, proponowanie wyboru ("wolisz teraz czy po odpoczynku?") i planowanie przerw. Motywowanie to wspieranie sprawczości, a nie ocenianie lub przymuszanie.
Najczęściej te, które zwiększają niezależność: higiena, ubieranie, przygotowanie prostego posiłku, porządek w najbliższym otoczeniu, bezpieczne przemieszczanie się po mieszkaniu. Zasadą jest stopniowanie trudności i dostosowanie do aktualnego stanu.
Gdy pojawiają się objawy pogorszenia stanu, wzrost ryzyka upadku, silne zmęczenie, ból lub zalecenia personelu medycznego. Ograniczenie nie oznacza całkowitego unieruchomienia, tylko mądre dopasowanie: krócej, wolniej, z asekuracją i odpoczynkiem.
Ucz się schematu: bezpieczeństwo + samodzielność + aktywizacja. Ćwicz rozpoznawanie skrajności w odpowiedziach (wyręczanie, unieruchamianie, forsowanie). Pomaga też powtarzanie zasad profilaktyki skutków bierności oraz podstaw komunikacji motywującej.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Wyręczanie, unieruchamianie lub narzucanie intensywnych ćwiczeń może pogarszać funkcjonowanie i bezpieczeństwo."

Źródła:

  • NHS (UK) – Multiple sclerosis (MS): Treatment – https://www.nhs.uk/conditions/multiple-sclerosis/treatment/ (dostęp: 2026-02-16)
  • MS International Federation – What is MS? – https://www.msif.org/about-ms/what-is-ms/ (dostęp: 2026-02-16)
  • National Multiple Sclerosis Society – Exercise (informacje dla osób z SM) – https://www.nationalmssociety.org/Living-Well-With-MS/Health-Wellness/Exercise (dostęp: 2026-02-16)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o stwardnieniu rozsianym i funkcjonowaniu w remisji (organizacje pacjenckie)
  • Podstawy rehabilitacji i aktywizacji osób z chorobami neurologicznymi (podręczniki opieki długoterminowej)
  • Szkolenia z zakresu wspierania samodzielności w czynnościach dnia codziennego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego