KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2024 (test 3)

PYTANIE NR 22.
Które z wymienionych urządzeń elektrycznych jest pokazane na ilustracji?
Ilustracja przedstawia transformator, co jest zgodne z poprawną odpowiedzią na pytanie egzaminacyjne.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Transformator rozpoznaje się po obecności rdzenia ferromagnetycznego oraz co najmniej dwóch uzwojeń (pierwotnego i wtórnego) z wyprowadzeniami.
Dławik zwykle ma jedno uzwojenie, a elektromagnes jest projektowany głównie do wytwarzania siły przyciągania, nie do przekazywania energii między uzwojeniami.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna odpowiedź to "Transformator", ponieważ transformator jest urządzeniem elektromagnetycznym służącym do przekazywania energii między obwodami poprzez indukcję elektromagnetyczną. Typowo ma rdzeń magnetyczny oraz dwa (lub więcej) uzwojenia: uzwojenie pierwotne i wtórne. Na ilustracjach szkolnych i egzaminacyjnych często widać rdzeń z pakietu blach/kształtek oraz kilka wyprowadzeń odpowiadających różnym uzwojeniom lub odczepom.

Odpowiedź "Dławik magnetyczny" jest nieprawidłowa, bo dławik (cewka/dławik sieciowy) jest elementem indukcyjnym, którego zadaniem jest głównie ograniczanie zmian prądu i filtracja (magazynowanie energii w polu magnetycznym). Konstrukcyjnie dławik zwykle ma jedno uzwojenie, a nie dwa rozdzielne uzwojenia do transformacji napięcia. Może wyglądać podobnie (rdzeń + uzwojenie), co jest częstym źródłem pomyłek.

Odpowiedź "Elektromagnes" także jest nieprawidłowa, ponieważ elektromagnes służy przede wszystkim do wytworzenia pola magnetycznego powodującego ruch/siłę (np. przyciąganie zwory, sterowanie mechanizmem). W typowych rozwiązaniach kluczowe są elementy mechaniczne (jarzmo, zwora) oraz cewka, a nie zestaw uzwojeń do przeniesienia mocy pomiędzy obwodami.

Odpowiedź "Wzbudnik indukcyjny" nie pasuje do typowej klasyfikacji podstawowych urządzeń omawianych przy rozpoznawaniu elementów takich jak transformator, dławik i elektromagnes. W praktyce "wzbudnik" kojarzy się z układami wzbudzenia maszyn elektrycznych, a nie z klasycznym transformatorem przedstawianym w zadaniach identyfikacyjnych.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu na ilustracji szukaj liczby uzwojeń i liczby zacisków/wyprowadzeń. Jeśli widać układ sugerujący oddzielne uzwojenie wejściowe i wyjściowe, najbardziej prawdopodobny jest transformator. Jeśli jest jedno uzwojenie – częściej dławik; jeśli jest wyraźny element ruchomy (zwora) – częściej elektromagnes.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Transformator to urządzenie elektromagnetyczne, które przenosi energię między obwodami dzięki indukcji. Najczęściej służy do zmiany wartości napięcia/prądu przemiennego oraz do separacji galwanicznej. Kluczowe elementy to rdzeń magnetyczny i dwa uzwojenia: pierwotne oraz wtórne.
Najczęściej po liczbie uzwojeń i wyprowadzeń. Transformator zwykle ma co najmniej dwa uzwojenia (wejściowe i wyjściowe), więc widać więcej zacisków/wyprowadzeń. Dławik jest elementem indukcyjnym z reguły z jednym uzwojeniem, używanym do ograniczania zmian prądu lub filtrowania.
Elektromagnes jest projektowany głównie do wytwarzania siły magnetycznej (np. przyciągania zwory lub uruchamiania mechanizmu). Transformator natomiast służy do przekazywania energii pomiędzy uzwojeniami i zmiany napięcia/prądu. Różny jest cel pracy, a często także konstrukcja i sposób podłączenia.
Typowo spotkasz: rdzeń ferromagnetyczny (np. pakiet blach), uzwojenie pierwotne i wtórne na karkasie oraz wyprowadzenia/zaciski. W wielu transformatorach są też odczepy uzwojeń. W zadaniach rozpoznawczych liczy się zwłaszcza obecność dwóch odrębnych uzwojeń.
Klasyczny transformator wymaga zmiennego strumienia magnetycznego, więc jest przeznaczony do prądu przemiennego. Przy prądzie stałym po krótkim stanie przejściowym nie ma indukcji w uzwojeniu wtórnym, a uzwojenie pierwotne może się przegrzewać. Wyjątkiem są przetwornice, które "zamieniają" DC na przebieg zmienny.
Transformatory wykorzystuje się m.in. do zasilania obwodów sterowania i automatyki (np. obniżenie napięcia do poziomu bezpieczniejszego), do separacji galwanicznej oraz w zasilaczach. W otoczeniu instalacji gazowych mogą występować w szafach sterowniczych urządzeń towarzyszących.
Najczęstsze pomyłki to: utożsamienie każdej "cewki na rdzeniu" z transformatorem, ignorowanie liczby uzwojeń/wyprowadzeń oraz sugerowanie się samą nazwą odpowiedzi. Pomaga nawyk sprawdzania: ile jest uzwojeń, do czego służy element i czy ma część ruchomą (jak w elektromagnesie).
Rdzeń magnetyczny (ferromagnetyczny) zwiększa strumień magnetyczny i poprawia sprzężenie między uzwojeniami albo podnosi indukcyjność elementu. W transformatorze ułatwia przeniesienie energii między uzwojeniem pierwotnym i wtórnym, a w dławiku pozwala uzyskać wymaganą indukcyjność w mniejszym gabarycie.
Dławiki spotyka się tam, gdzie trzeba ograniczać prąd, tłumić zakłócenia lub kształtować przebieg prądu, np. w filtrach wejściowych, układach ograniczania udarów czy niektórych zasilaczach. Dławik nie służy do "przekładni" napięcia jak transformator, tylko do pracy jako element indukcyjny.
Ćwicz na zdjęciach i rysunkach: transformator, dławik, przekaźnik, stycznik, elektromagnes. Zrób listę cech rozpoznawczych (liczba uzwojeń, wyprowadzenia, obecność części ruchomej, opis na tabliczce). Dobrą metodą jest krótkie porównanie: "po czym poznam, że to nie jest X?".
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że transformator rozpoznaje się po obecności rdzenia ferromagnetycznego oraz co najmniej dwóch uzwojeń (pierwotnego i wtórnego) z wyprowadzeniami.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Transformator — dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%82awik_(elektronika) — dostęp 2026-03-02
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Elektromagnes — dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki na poziomie technikum: dział "Transformatory i elementy indukcyjne"
  • Karty katalogowe producentów transformatorów, dławików i elektromagnesów (porównanie budowy i wyprowadzeń)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania aparatów elektrycznych na zdjęciach/rysunkach (atlas aparatury)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego