Podstawa wniosku: art. 3 Konstytucji RP przesądza, że Rzeczpospolita Polska jest państwem jednolitym (unitarnym). W praktyce i w teorii ustroju oznacza to, że na całym terytorium obowiązuje jeden zasadniczy porządek prawny oraz jeden system organów władzy publicznej (prawodawczej, wykonawczej i sądowniczej). Dlatego poprawna jest odpowiedź mówiąca o jednolitym systemie organów.
Dlaczego odpowiedź poprawna jest prawidłowa
Państwo unitarne nie jest zbiorem "państw w państwie". Nie tworzy się w nim odrębnych, równoległych systemów prawnych dla poszczególnych części kraju. Kompetencje organów centralnych i lokalnych mogą być rozdzielone (decentralizacja i samorząd terytorialny), ale odbywa się to w ramach jednolitego systemu państwa, na podstawie prawa powszechnie obowiązującego.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe
- "Gminy mają nieograniczoną zdolność tworzenia prawa" – to fałsz. Samorząd może wydawać akty prawa miejscowego tylko w granicach i na podstawie upoważnień wynikających z prawa powszechnie obowiązującego. "Nieograniczona" zdolność prawotwórcza byłaby sprzeczna z jednolitym porządkiem prawnym.
- "Na terytorium całego kraju obowiązuje jednolity język narodowy" – art. 3 dotyczy ustroju terytorialnego państwa (unitarności), a nie zagadnień językowych czy kulturowych. Z samego art. 3 nie wynika norma o języku.
- "Każde województwo ma swój odrębny system prawny" – to cecha typowa dla federacji, gdzie części składowe mogą mieć własne systemy prawne. W państwie jednolitym województwa nie tworzą własnych "konstytucji" ani niezależnych porządków prawnych.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w przepisie pojawia się "państwo jednolite", szukaj odpowiedzi o jednym systemie prawa i jednolitych organach państwa. Nie mieszaj tego z językiem, kulturą ani z kwestią centralizacji – unitaryzm może współistnieć z decentralizacją.
