KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 20.
Zaburzenie odżywiania polegające na obsesyjnym odchudzaniu i występowaniu jadłowstrętu psychicznego to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Anoreksja (jadłowstręt psychiczny) to zaburzenie odżywiania, w którym dominuje silny lęk przed przytyciem, restrykcyjne jedzenie i obsesyjne odchudzanie.
Celiakia jest chorobą autoimmunologiczną związaną z glutenem, bulimia polega na napadach objadania i zachowaniach kompensacyjnych, a miażdżyca dotyczy naczyń krwionośnych.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "anoreksja" odnosi się do zaburzenia odżywiania znanego jako jadłowstręt psychiczny. Jego typowym rdzeniem są: silna potrzeba kontroli masy ciała, uporczywe ograniczanie jedzenia, intensywny lęk przed przytyciem oraz utrwalone, zniekształcone postrzeganie własnego ciała. W praktyce opis "obsesyjnego odchudzania" pasuje właśnie do tego zaburzenia.

Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych problemów zdrowotnych, mimo że część z nich również wiąże się z jedzeniem:

  • "celiakia" to choroba o podłożu immunologicznym związana z nietolerancją glutenu i uszkodzeniem jelita. Może wymagać diety eliminacyjnej, ale nie jest zaburzeniem psychicznym polegającym na celowym głodzeniu się.
  • "bulimia" jest zaburzeniem odżywiania, jednak jej typowy obraz obejmuje napady objadania się oraz zachowania kompensacyjne (np. prowokowanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających lub nadmierne ćwiczenia). Sama "obsesja odchudzania" bez komponentu napadów nie opisuje jej najtrafniej.
  • "miażdżyca" to choroba układu krążenia związana ze zmianami w tętnicach. Dieta może wpływać na ryzyko, ale nie jest to zaburzenie odżywiania w rozumieniu psychiatrycznym.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się zwrot "jadłowstręt psychiczny", kojarzy się on bezpośrednio z anoreksją. Gdy mowa o napadach objadania i kompensacji, częściej będzie to bulimia. Przy diecie bezglutenowej i objawach jelitowych należy myśleć o celiakii, a przy chorobach naczyń o miażdżycy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Anoreksja (jadłowstręt psychiczny) to zaburzenie odżywiania, w którym występuje silny lęk przed przytyciem i dążenie do utraty masy ciała przez ograniczanie jedzenia. Typowe są restrykcje żywieniowe, obsesyjna kontrola wagi oraz zniekształcony obraz własnego ciała.
"Jadłowstręt psychiczny" jest polskim określeniem używanym dla anoreksji. Oba terminy odnoszą się do tego samego typu zaburzenia, w którym motywem zachowań żywieniowych jest lęk przed tyciem i potrzeba kontroli, a nie np. alergia czy choroba jelit.
W anoreksji dominuje długotrwałe ograniczanie jedzenia i utrata masy ciała. W bulimii częściej pojawiają się napady objadania się, po których występują zachowania kompensacyjne (np. prowokowanie wymiotów lub inne metody "odrabiania" kalorii). Oba są zaburzeniami odżywiania, ale mają inny typowy przebieg.
Nie. Celiakia jest chorobą o podłożu immunologicznym, w której gluten wywołuje stan zapalny i uszkodzenie jelita. Wymaga diety bezglutenowej, ale nie jest zaburzeniem psychicznym polegającym na celowym odchudzaniu czy głodzeniu się, jak w anoreksji.
Miażdżyca może być powiązana z dietą jako czynnikiem ryzyka chorób układu krążenia, ale nie jest "zaburzeniem odżywiania" w sensie anoreksji czy bulimii. Dotyczy zmian w naczyniach krwionośnych, a nie psychicznych mechanizmów kontroli jedzenia i masy ciała.
Niepokojące mogą być: szybka utrata masy ciała, rygorystyczne ograniczanie posiłków, unikanie jedzenia w towarzystwie, obsesyjne liczenie kalorii, nadmierne ćwiczenia oraz silny lęk przed przytyciem. W praktyce żywienia ważne jest zauważenie wzorca zachowań, nie pojedynczego incydentu.
Częsty błąd to utożsamianie każdego "odchudzania" z bulimią albo wybór bulimii, bo jest popularnym hasłem. Warto pamiętać: opis z napadami objadania i "kompensacją" pasuje do bulimii, a opis restrykcji i głodzenia się z lękiem przed tyciem częściej do anoreksji.
Jest ważny w edukacji żywieniowej, w ocenie ryzyka i w bezpiecznej komunikacji z osobami, które mogą stosować skrajne diety. Technik żywienia nie stawia diagnozy, ale powinien rozpoznawać sygnały ostrzegawcze i wiedzieć, kiedy zalecić konsultację ze specjalistą (lekarz, psycholog, dietetyk).
Najlepiej tworzyć krótkie "kotwice" znaczeniowe: anoreksja = restrykcje i lęk przed tyciem; bulimia = napady objadania i kompensacja; celiakia = reakcja na gluten i dieta bezglutenowa; miażdżyca = choroba naczyń. Potem ćwiczyć na opisach przypadków, a nie na samych definicjach.
Bo celiakia również wymusza kontrolę diety i może powodować problemy z masą ciała lub samopoczuciem po jedzeniu. W testach trzeba jednak odróżnić chorobę somatyczną (reakcja organizmu na gluten) od zaburzeń psychicznych związanych z obrazem ciała i przymusem odchudzania.
info

Statystycznie 76% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Anoreksja (jadłowstręt psychiczny) to zaburzenie odżywiania, w którym dominuje silny lęk przed przytyciem, restrykcyjne jedzenie i obsesyjne odchudzanie."

Źródła:

  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – "Anorexia nervosa" (opis choroby) – https://medlineplus.gov/ency/article/000362.htm – dostęp 2026-03-02
  • Encyklopedia PWN – hasło "anoreksja" – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/anoreksja;3871483.html – dostęp 2026-03-02
  • Encyklopedia PWN – hasło "bulimia" – https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/bulimia;3877941.html – dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Słowniki/encyklopedie medyczne (hasła: anoreksja, bulimia, celiakia, miażdżyca)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw dietetyki i psychologii żywienia na poziomie szkoły branżowej/technikum
  • Rzetelne serwisy medyczne opisujące zaburzenia odżywiania i ich objawy (w tym źródła instytucji zdrowia publicznego)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego