KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 23.
Które zagrożenie naturalne występujące w zakładzie górniczym przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia fragment odkrywki górniczej, w której widoczne jest osuwisko.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Osuwisko to gwałtowniejsze lub wyraźnie odgraniczone przemieszczenie mas ziemno-skalnych po powierzchni poślizgu, często z widoczną niszą i jęzorem.
Spływ błotny ma charakter "płynięcia", spełzywanie jest bardzo powolne, a osiadanie to głównie ruch pionowy terenu.

Pełne wyjaśnienie:

Wskazane zagrożenie to osuwisko, czyli ruch mas ziemno-skalnych, w którym materiał przemieszcza się po wyraźnej powierzchni poślizgu. W warunkach odkrywkowych typowo dotyczy skarp wyrobisk i zwałowisk, a na rysunkach/schematach bywa przedstawiane jako odspojona masa, która "zjechała" w dół, tworząc charakterystyczną strefę oderwania (niszę) oraz nagromadzenie materiału w dolnej części (jęzor).

Odpowiedź "Spływ błotny" jest niepoprawna, gdyż spływ ma bardziej płynny charakter: mieszanina wody i drobnego materiału zachowuje się jak ciecz, wypełnia zagłębienia i tworzy jęzory podobne do strumienia. Kluczowy jest tu udział wody i brak typowej, wyraźnej bryły osuwiskowej.

Odpowiedź "Spełzywanie" również nie pasuje: spełzywanie to proces bardzo powolny, często trudny do uchwycenia na pojedynczym rysunku jako "zdarzenie". Objawia się subtelnymi deformacjami (np. przechylenia słupów, drobne pofałdowania), a nie wyraźnym zsuwem masy.

Odpowiedź "Osiadanie mas skalnych" oznacza przede wszystkim przemieszczenie pionowe (obniżenie) terenu lub warstw, zwykle bez typowej powierzchni poślizgu i bez "zsuwu" w bok po stoku. Dlatego, jeśli na rysunku pokazano ruch w dół skarpy z oderwaniem masy, właściwą nazwą zagrożenia jest osuwisko.

Na egzaminie warto zapamiętać prosty schemat: osuwisko = poślizg bryły, spływ = płynięcie uwodnionego materiału, spełzywanie = bardzo wolne pełzanie, osiadanie = ruch głównie pionowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Osuwisko to przemieszczenie mas ziemno-skalnych po powierzchni poślizgu, najczęściej na skarpie wyrobiska lub zwałowiska. Jest groźne, bo może prowadzić do utraty stateczności skarpy, zasypania dróg technologicznych i zagrożenia dla ludzi oraz sprzętu.
Osuwisko zwykle ma wyraźną strefę oderwania i "zjechaną" bryłę materiału (często widoczny jęzor). Spełzywanie jest bardzo powolne i objawia się subtelnymi deformacjami bez jednoznacznego "urwania" masy. Na pojedynczym rysunku częściej rozpoznaje się osuwisko niż spełzywanie.
Spływ błotny ma charakter płynięcia uwodnionego materiału (mieszanina wody i drobnych frakcji), a nie ślizgu bryły po powierzchni poślizgu. W spływie dominują cechy "strumienia" i silny udział wody; w osuwisku typowe jest przemieszczenie zwartej masy po stoku.
Najczęściej są to: nawodnienie i wzrost ciśnienia wody w gruncie, niekorzystne uwarstwienie (np. warstwy słabsze pod mocniejszymi), zbyt strome nachylenie skarpy, drgania od robót, błędy w odwodnieniu oraz niewłaściwa organizacja robót urabiania i zwałowania.
Ryzyko często rośnie po intensywnych opadach, roztopach, przy podniesieniu poziomu wód lub awariach odwodnienia. Wzrost ryzyka może też następować po podcięciu skarpy robotami, zmianie geometrii zbocza lub pojawieniu się nowych spękań i rys na koronie skarpy.
Typowe sygnały ostrzegawcze to świeże spękania na koronie skarpy, odspojenia, "schodki" i uskoki terenu, lokalne wycieki wody, pojawiające się wybrzuszenia u podnóża oraz szybkie zmiany w geometrii skarpy. W praktyce istotne są też nagłe zmiany w pomiarach przemieszczeń.
Może wprowadzać w błąd, ale mechanizm jest inny. Osiadanie to przede wszystkim ruch pionowy (obniżenie) bez typowego zsuwu bryły po stoku. Osuwisko wiąże się z przemieszczeniem po powierzchni poślizgu i zwykle ma wyraźną strefę oderwania oraz przemieszczenie w dół skarpy.
Stosuje się m.in. właściwe kształtowanie skarp (kąty, bermy), skuteczne odwodnienie i drenaż, kontrolę obciążeń na koronie skarpy, etapowanie robót, zabezpieczenia geotechniczne (zależnie od warunków), a także monitoring przemieszczeń i bieżące oględziny stref ryzyka.
Najczęściej na skarpach wyrobisk, na zboczach zwałowisk oraz w rejonach kontaktu warstw o różnej wytrzymałości, zwłaszcza gdy występuje nawodnienie. Miejscami newralgicznymi są też strefy podcięć, uskoki, obszary spękań i miejsca z problemami odwodnieniowymi.
Ćwicz rozpoznawanie zjawisk na zdjęciach i schematach: osuwisko, spełzywanie, spływ błotny, osiadanie. Ucz się różnic mechanizmu ruchu (poślizg/płynięcie/powolne pełzanie/ruch pionowy) i typowych objawów terenowych. Pomaga też analiza przykładów ze skarp odkrywek i zwałowisk.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Osuwisko to gwałtowniejsze lub wyraźnie odgraniczone przemieszczenie mas ziemno-skalnych po powierzchni poślizgu, często z widoczną niszą i jęzorem."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z geotechniki i stateczności skarp dla górnictwa odkrywkowego
  • Podręczniki/opracowania o ruchach masowych i zagrożeniach geologicznych
  • Instrukcje zakładowe dotyczące oceny stateczności skarp i postępowania w razie zagrożeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego