KWALIFIKACJA GIW5 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 12.
Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego występuje
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego jest największe tam, gdzie pył intensywnie unosi się i miesza z powietrzem, tworząc chmurę pyłowo-powietrzną. Takie warunki często powstają w punktach przesypu przenośników taśmowych (turbulencje, rozsyp, tarcie), co sprzyja zapłonowi i gwałtownemu spalaniu.

Pełne wyjaśnienie:

Wybuch pyłu węglowego jest możliwy wtedy, gdy drobny pył zostanie rozproszony w powietrzu w odpowiednim stężeniu, a następnie pojawi się źródło zapłonu (np. iskra, gorąca powierzchnia, tarcie, wyładowanie elektrostatyczne). W praktyce zakładów przeróbczych szczególnie niebezpieczne są miejsca, w których pył jest gwałtownie wzbijany i transportowany strumieniem powietrza.

Dlatego poprawna jest odpowiedź: "przy przesypach przenośników taśmowych". W strefie przesypu dochodzi do spadku urobku, uderzeń ziaren o elementy konstrukcji, intensywnych turbulencji oraz rozsypywania. To zwiększa emisję pyłu, tworzenie chmury pyłowej i ryzyko pojawienia się lokalnych źródeł zapłonu (tarcie, uszkodzenia, przegrzanie rolek/bębna, przetarcia taśmy).

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne w typowym ujęciu eksploatacyjnym:

  • "podczas klasyfikacji na sitach łukowych" – klasyfikacja może powodować zapylenie, ale nie jest to z definicji miejsce o tak wysokiej turbulencji i koncentracji chmury pyłu jak punkt przesypu; wiele zależy też od zawilgocenia i osłon/odpylania.
  • "w przenośnikach kubełkowych odwadniających" – proces odwadniania zwykle ogranicza pylenie (więcej wilgoci), a zagrożenie wybuchem pyłu jest typowo kojarzone z transportem i przesypami materiału suchego, gdzie pył łatwo się unosi.
  • "przy progach przelewowych wzbogacalników DISA" – strefy przelewów w urządzeniach mokrych są na ogół środowiskiem o podwyższonej wilgotności, co zmniejsza skłonność do tworzenia chmury pyłowej i ogranicza możliwość zapłonu pyłu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy wybuchu pyłu, szukaj odpowiedzi związanej z miejscem, gdzie pył jest najbardziej rozproszony i gdzie mogą wystąpić turbulencje oraz źródła zapłonu. W przeróbce węgla bardzo często będą to przesypy, punkty przeładunku i miejsca nieszczelności transportu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To gwałtowne spalanie drobnego pyłu węglowego rozproszonego w powietrzu. Gdy powstanie chmura pyłowo-powietrzna o odpowiednim stężeniu i pojawi się zapłon (iskra, gorąca powierzchnia, tarcie), spalanie może rozprzestrzenić się bardzo szybko, powodując falę ciśnienia.
W przesypie materiał spada, uderza i jest intensywnie mieszany z powietrzem, co wytwarza turbulencje i unosi drobne frakcje. To sprzyja powstawaniu chmury pyłu, a jednocześnie w pobliżu mogą wystąpić źródła zapłonu (tarcie, przegrzane rolki, uszkodzenia taśmy).
Potrzebny jest pył palny (węgiel), jego rozproszenie w powietrzu (chmura), odpowiednie stężenie, tlen oraz źródło zapłonu. Dodatkowo znaczenie ma zamknięta lub półzamknięta przestrzeń i nagromadzenie osadów pyłu, które mogą wywołać wybuch wtórny.
Warstwa pyłu sama w sobie zwykle nie wybucha jak chmura, ale jest groźna, bo może zostać wzburzona (np. podmuchem, ruchem urobku, sprężonym powietrzem) i utworzyć chmurę pyłową. Wtedy łatwiej o zapłon i tzw. wybuch wtórny, często bardziej niszczący.
Stosuje się obudowy i uszczelnienia przesypów, instalacje odpylania, zraszanie lub utrzymanie wilgotności urobku, regularne sprzątanie osadów pyłu oraz nadzór nad stanem taśm i rolek. Ważna jest też kontrola źródeł zapłonu i właściwa organizacja prac utrzymaniowych.
Najczęściej wskazuje się iskrzenie mechaniczne (uderzenia, tarcie metalu), przegrzane rolki lub bębny, poślizg taśmy, zatarcia łożysk, gorące elementy instalacji oraz wyładowania elektrostatyczne. Dlatego tak ważne są przeglądy, smarowanie i szybka reakcja na nieprawidłowości.
Ryzyko rośnie, gdy materiał jest suchy, drobnoziarnisty i intensywnie przesypywany lub rozrzucany. Sprzyjają temu spadki z wysokości, brak osłon, nieszczelności przenośników i silne ruchy powietrza. W praktyce szczególnie uważa się na punkty przeładunku i czyszczenie urządzeń.
Częsty błąd to wybór dowolnego urządzenia przeróbczego zamiast wskazania miejsca o największym rozproszeniu pyłu. Inny błąd to ignorowanie roli turbulencji i mieszania z powietrzem. Zdający mylą też zagrożenie pożarowe (żarzenie) z wybuchem chmury pyłowej.
Wilgoć zwykle zmniejsza skłonność do unoszenia się pyłu, ale nie oznacza "zera ryzyka". Po wyschnięciu osadów lub w sąsiednich suchych strefach pył może się pojawić ponownie. Dlatego ocenia się konkretną sytuację: stopień zawilgocenia, wentylację, osady i potencjalne źródła zapłonu.
Szukaj w odpowiedziach punktów, gdzie materiał spada, jest rozrywany strumieniem powietrza lub uderza o elementy konstrukcji (przesypy, zrzuty, przeładunki). Jeśli pozostałe opcje opisują procesy bardziej "mokre" lub mniej turbulentne, zwykle mają mniejsze ryzyko tworzenia chmury pyłowej.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Zagrożenie wybuchem pyłu węglowego jest największe tam, gdzie pył intensywnie unosi się i miesza z powietrzem, tworząc chmurę pyłowo-powietrzną."

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP dot. zagrożeń pyłowych w przeróbce węgla (wewnętrzne instrukcje zakładowe)
  • Podręczniki i skrypty z przeróbki mechanicznej kopalin: transport i odpylanie
  • Ogólne opracowania z bezpieczeństwa przeciwwybuchowego pyłów (mechanizm wybuchu, czynniki ryzyka, profilaktyka)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego