KWALIFIKACJA SPC4 - TEST WIEDZY NR 3

PYTANIE NR 28.
Załóż, że masz do dyspozycji 2000 kg surowego mięsa i chcesz wyprodukować z niego kiełbasę. Wiadomo, że wydajność produkcji kiełbasy wynosi 80%. Ile kilogramów kiełbasy uda Ci się wyprodukować?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność 80% oznacza, że masa wyrobu gotowego stanowi 0,8 masy surowca. Dla 2000 kg mięsa obliczamy 2000 × 0,8 = 1600 kg. Taki wynik jest mniejszy od masy wejściowej, co odpowiada typowym ubytkom procesu.

Pełne wyjaśnienie:

Wydajność produkcji podana w procentach informuje, jaka część masy surowca zamienia się w masę produktu gotowego (uzysk). Jeżeli wydajność wynosi 80%, to znaczy, że z każdej jednostki masy surowca otrzymuje się 0,8 jednostki masy wyrobu.

Najwygodniej zamienić procent na ułamek dziesiętny:

80% = 80/100 = 0,8

Następnie mnożymy masę surowca przez wydajność:

2000 kg × 0,8 = 1600 kg

Dlatego poprawnym wynikiem jest 1600 kg kiełbasy.

Dlaczego pozostałe wyniki są niepoprawne?

  • 1800 kg sugeruje wydajność 90% (bo 1800/2000 = 0,9). To typowy błąd "na oko" lub pomylenia wartości procentowej.
  • 2000 kg odpowiada wydajności 100%. To byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby nie było żadnych ubytków ani zmian masy, a w zadaniu podano 80%.
  • 2200 kg oznaczałoby wydajność 110% (2200/2000 = 1,1), czyli uzysk większy niż masa surowca. Przy takiej definicji wydajności jest to sprzeczne z treścią zadania i logiką bilansu masy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy wydajność jest mniejsza niż 100%, wynik zawsze musi wyjść mniejszy od masy surowca. Tę kontrolę sensowności warto zrobić na końcu, żeby szybko wychwycić pomyłkę w mnożeniu lub zapisie procentu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wydajność 80% oznacza, że masa wyrobu gotowego stanowi 80% masy użytego surowca, czyli 0,8 w zapisie dziesiętnym. Innymi słowy: z 1 kg surowca otrzymujesz średnio 0,8 kg produktu, a reszta to ubytki procesu.
Zamień 80% na 0,8 i pomnóż masę surowca przez ten współczynnik: 2000 × 0,8 = 1600. Otrzymujesz 1600 kg kiełbasy. To typowy schemat: uzysk = masa surowca × wydajność.
Jeśli wydajność jest mniejsza niż 100%, część masy nie przechodzi do produktu gotowego (np. ubytki technologiczne). Matematycznie oznacza to mnożenie przez liczbę mniejszą od 1 (np. 0,8), więc wynik musi być mniejszy od wartości początkowej.
Sprawdź znak i "skalę" wyniku. Gdy wydajność wynosi 80%, wynik powinien być około 4/5 masy surowca, czyli blisko 1600 dla 2000. Jeśli wyszło 2000 lub więcej, to prawie na pewno użyto złego procentu albo błędnej zamiany na ułamek.
W prostym ujęciu bilansu masy tak: jeśli uzysk wynosi 80%, to "brakujące" 20% można traktować jako ubytek/stratę względem masy wejściowej. Na egzaminie zwykle tak się to interpretuje, o ile nie podano dodatkowych danych (np. dodanej wody, osłonek).
Najczęstsze błędy to: zła zamiana procentów (80% jako 0,08), odejmowanie zamiast mnożenia bez uzasadnienia, oraz wybór odpowiedzi "na oko" blisko 2000. Pomaga zapisanie wzoru: uzysk = masa × (procent/100).
To zadanie odwrotne: dzielisz planowaną masę produktu przez wydajność w zapisie dziesiętnym. Dla 80%: 1600 / 0,8 = 2000. Ważne, aby dzielić przez 0,8, a nie przez 80.
Używa się ich przy planowaniu produkcji (ile wyrobu wyjdzie z partii mięsa), kalkulacji kosztów (koszt surowca na 1 kg wyrobu) oraz kontroli procesu (czy uzysk nie odbiega od normy zakładowej). To podstawowe narzędzie w gospodarce surowcowej.
Nie. Jeśli wydajność jest poniżej 100%, współczynnik jest mniejszy od 1, więc mnożenie zawsze zmniejsza wartość. Wynik większy od masy surowca oznacza błąd rachunkowy lub inną definicję (np. uwzględnianie dodatków), której w zadaniu nie podano.
Zasada jest stała: dzielisz przez 100. Przykłady: 80% = 0,8; 5% = 0,05; 120% = 1,2. W zadaniach o uzysku najczęściej używa się właśnie tej zamiany, a potem wykonuje jedno mnożenie lub dzielenie.
info

Około 74% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Wydajność 80% oznacza, że masa wyrobu gotowego stanowi 0,8 masy surowca."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Procent" – definicja i podstawowe przeliczenia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy: "Finding a percent of a number" (mnożenie liczby przez ułamek procentowy), https://www.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-multiply-divide/arith-review-percentages/v/finding-percent-of-a-number (dostęp: 2026-03-01)
  • e-podręczniki: materiał o procentach (obliczanie procentu danej liczby), https://epodreczniki.pl/ (wyszukaj: "procent z liczby" – dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z obliczeń procentowych (ćwiczenia: procent z liczby, ułamek dziesiętny)
  • Skrypty/notesy z technologii przetwórstwa mięsa: pojęcia wydajności, ubytków i uzysku
  • Arkusze kalkulacyjne do bilansu surowca i produktu (proste tabele uzysku)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego