Wydajność produkcji (często nazywana też uzyskiem) opisuje, jaka część masy surowca zamienia się w wyrób gotowy. W najprostszym ujęciu jest to stosunek masy produktu końcowego do masy surowca, wyrażony w procentach.
Wzór:
wydajność [%] = (masa produktu / masa surowca) × 100%
W zadaniu podano, że z 100 kg mięsa otrzymujesz 80 kg gotowego produktu. Podstawiamy do wzoru:
1) masa produktu / masa surowca = 80 / 100 = 0,8
2) 0,8 × 100% = 80%
Dlatego odpowiedź "80%" jest poprawna: oznacza, że z każdej 100-kilogramowej partii surowca uzyskuje się 80 kg wyrobu gotowego.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "100%" sugeruje brak jakichkolwiek strat masy. W praktyce w produkcji konserw i przetworów występują ubytki (np. odparowanie wody, wyciek tłuszczu/galarety, odrzuty), a w tym przykładzie wprost widać spadek z 100 kg do 80 kg.
- "20%" to typowy błąd polegający na myleniu wydajności ze stratą. Skoro ubytek wynosi 100 − 80 = 20 kg, to można powiedzieć o stracie 20% (względem 100 kg), ale pytanie dotyczy uzysku, czyli 80%.
- "120%" może wyjść, gdy ktoś odwróci ułamek (100/80) lub błędnie zinterpretuje dane. Wydajność powyżej 100% w takim prostym bilansie masy byłaby nielogiczna, bo oznaczałaby, że produktu jest więcej niż surowca bez dodatkowych składników zwiększających masę.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pada sformułowanie "z X otrzymano Y", to najczęściej szukany jest stosunek Y do X. Najpierw policz ułamek, potem pomnóż przez 100%.
