KWALIFIKACJA SPC4 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 8.
Jeśli zużyłeś 150 kg surowego mięsa do produkcji kiełbasy i otrzymałeś na końcu 100 kg gotowego produktu, jaką wydajność produkcji osiągnąłeś?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wydajność (uzysk masowy) liczymy jako stosunek masy wyrobu gotowego do masy surowca.
Obliczenie: 100 kg / 150 kg = 0,666… Następnie × 100% = 66,6…%, co po zaokrągleniu do pełnych procentów daje 66%.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z produkcji przetworów mięsnych "wydajność" najczęściej rozumie się jako uzysk masowy, czyli ile produktu gotowego otrzymano w stosunku do ilości zużytego surowca. Jest to praktyczny wskaźnik kontroli procesu, bo pokazuje, jak duże są straty masy (np. podczas rozdrabniania, mieszania, osadzania, wędzenia czy parzenia).

Stosujemy wzór:

wydajność [%] = (masa produktu gotowego / masa surowca) × 100%

Podstawienie danych z treści:

  • masa surowego mięsa: 150 kg
  • masa gotowego produktu: 100 kg

Obliczenia krok po kroku:

  • 100 / 150 = 0,6666…
  • 0,6666… × 100% = 66,66…%

Po podaniu wyniku w pełnych procentach otrzymujemy 66% (spotyka się też zaokrąglenie do 67%, ale wśród dostępnych odpowiedzi właściwa jest 66%).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 50% odpowiadałoby sytuacji, w której z 150 kg surowca uzyskano 75 kg produktu (połowę surowca), więc jest za niskie.
  • 60% oznaczałoby 90 kg produktu z 150 kg surowca, a tu uzysk jest wyższy (100 kg).
  • 75% oznaczałoby 112,5 kg produktu z 150 kg surowca, co nie pasuje do danych (produkt gotowy ma 100 kg).

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, czy liczysz "produkt/surowiec" (uzysk), a nie "strata/surowiec". Pomylenie tych ilorazów to najczęstszy powód złej odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wydajność, często nazywana uzyskiem masowym, to informacja, jaki procent masy surowca stanowi masa produktu gotowego. Liczy się ją jako: (masa wyrobu gotowego / masa surowca) × 100%. Pomaga ocenić straty technologiczne w procesie.
Podziel masę produktu gotowego przez masę zużytego surowca, a wynik pomnóż przez 100%. Przykład: 100/150 = 0,666…, potem 0,666… × 100% = 66,6…%. Na egzaminie zwykle podaje się wynik w pełnych procentach.
Bo wydajność oznacza, jaka część surowca stała się produktem gotowym. Zawsze jest to relacja produkt/surowiec. Odwrócenie ułamka (surowiec/produkt) daje liczbę większą od 1 i nie opisuje uzysku, tylko "ile surowca przypada na 1 kg produktu".
W prostym ujęciu "mięso → produkt" zwykle nie, bo występują straty (np. ubytek wody). W praktyce technologicznej masa może wzrosnąć, jeśli do receptury dodaje się wodę, lód lub inne składniki. Wtedy trzeba jasno określić, czy liczymy uzysk względem mięsa, czy względem całej masy farszu.
Najczęściej przyjmuje się zaokrąglenie do pełnych procentów, zgodnie z typowymi zasadami matematycznymi. Jeśli wynik to 66,6…%, można spotkać 67%, ale gdy w odpowiedziach jest tylko jedna wartość bliska, wybiera się tę, która odpowiada wymaganiom zadania i kluczowi (tu 66%).
Oznacza to, że z każdych 100 kg zużytego surowca otrzymano średnio 66 kg produktu gotowego (w przybliżeniu). Różnica to straty lub ubytki masy wynikające z procesu i sposobu rozliczania (np. obróbka cieplna, osuszanie, odcieki, odpady technologiczne).
Strata masowa w kilogramach to: masa surowca − masa produktu gotowego. W procentach: (strata / masa surowca) × 100%. Uwaga: to inny wskaźnik niż wydajność, choć oba są ze sobą powiązane (wydajność + strata = 100% tylko w takim uproszczonym ujęciu masowym).
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie dzielenia (surowiec/produkt), pominięcie mnożenia przez 100%, mylenie wydajności ze stratą (liczenie ubytku zamiast uzysku) oraz błędne zaokrąglenie. Pomaga zapisanie wzoru i jednostek (kg/kg).
Do samego obliczenia procentu nie, bo to zadanie z matematyki stosowanej: używasz masy surowca i masy produktu. Wiedza technologiczna jest potrzebna raczej do interpretacji wyniku (dlaczego jest taki, a nie inny) i do oceny, czy uzysk jest realistyczny dla danej receptury.
Wydajność powinna zwykle mieścić się w zakresie 0–100% (w tym uproszczeniu). Jeśli wyszło więcej niż 100% albo ujemnie, to znak, że odwrócono ułamek albo pomylono masy. Dodatkowo: jeśli produkt jest mniejszy niż surowiec, wydajność musi być poniżej 100%.
info

Statystycznie 72% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Wydajność (uzysk masowy) liczymy jako stosunek masy wyrobu gotowego do masy surowca.Obliczenie: 100 kg / 150 kg = 0,666… Następnie × 100% = 66,6…%, co po zaokrągleniu do pełnych procentów daje 66%."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Procent" – definicja i podstawowe działania na procentach, https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy: "Percent word problems" (zasady liczenia procentów z ilorazu), https://www.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-percentages (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Iloraz" – pojęcie dzielenia jako stosunku dwóch wielkości, https://pl.wikipedia.org/wiki/Iloraz (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały z matematyki: procenty i proporcje (ćwiczenia z obliczania ilorazu w procentach)
  • Skrypty szkolne z technologii przetwórstwa mięsnego: pojęcia uzysku i strat produkcyjnych
  • Arkusze kalkulacyjne (np. Excel/LibreOffice): obliczenia uzysku i zaokrąglanie wyników

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego