Cykl biogeochemiczny to opis krążenia pierwiastka (lub związku chemicznego) pomiędzy głównymi "magazynami" środowiska: atmosferą, wodami, glebą/litosferą oraz organizmami żywymi. W praktyce na schemacie rozpoznaje się cykl po charakterystycznych formach chemicznych i procesach.
Obieg węgla jest typowo przedstawiany przez strumienie związane z dwutlenkiem węgla i materią organiczną. Najważniejsze elementy, które zwykle występują na takim schemacie, to:
- fotosynteza – wbudowywanie węgla z CO2 w związki organiczne (przepływ z atmosfery lub wody do biomasy),
- oddychanie organizmów i rozkład (mineralizacja) – powrót węgla do CO2,
- spalanie – szybkie uwalnianie CO2 z paliw kopalnych lub biomasy,
- wymiana atmosfera–wody (rozpuszczanie/uwalnianie CO2), a czasem także sedymentacja węgla w osadach.
To właśnie zestaw tych procesów sprawia, że odpowiedź "węgla" jest właściwa, jeśli schemat pokazuje pobór CO2 przez rośliny i jego emisję w wyniku oddychania, rozkładu lub spalania.
Pozostałe cykle mają inne "znaki rozpoznawcze". Obieg azotu zwykle zawiera etapy mikrobiologiczne (np. przemiany między formami azotu) i związki takie jak azotany/amon. Obieg fosforu często nie ma kluczowego etapu gazowego i mocno akcentuje skały, wietrzenie oraz spływ do wód. Obieg siarki bywa wiązany z siarczanami/siarczkami i procesami utleniania/redukcji oraz emisjami z przemysłu. Jeżeli na schemacie dominują przepływy CO2 i materia organiczna, jest to typowe dla węgla.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw wypisz z rysunku formy chemiczne (np. CO2), potem dopasuj do nich procesy (fotosynteza, oddychanie, spalanie). To ogranicza ryzyko pomyłki między cyklami.
