Stojan jest nieruchomą częścią silnika elektrycznego. Jego zasadniczą rolą w wielu popularnych konstrukcjach (zwłaszcza w silnikach prądu przemiennego) jest wytworzenie pola magnetycznego w szczelinie powietrznej maszyny.
Odpowiedź "Stojan jest źródłem magnetycznego pola wirującego" opisuje typową zasadę działania silnika trójfazowego: uzwojenia stojana, zasilone przesuniętymi w fazie prądami, tworzą wypadkowe pole magnetyczne, które "wiruje" w przestrzeni. To pole indukuje zjawiska w wirniku (np. prądy w klatce) i w rezultacie powstaje moment elektromagnetyczny, który wprawia wirnik w ruch.
Dlaczego pozostałe stwierdzenia nie są najlepszym opisem roli stojana?
- "Stojan odpowiada za ruch obrotowy silnika" – ruch obrotowy wykonuje wirnik. Stojan nie obraca się, a jego rola jest pośrednia: tworzy warunki (pole), dzięki którym wirnik może się obracać.
- "Stojan jest odpowiedzialny za dostarczanie prądu do silnika" – doprowadzanie prądu realizuje układ zasilania i zaciski/przewody. Stojan może zawierać uzwojenia zasilane prądem, ale nie jest "elementem dostarczającym" energię – on ją przetwarza w pole magnetyczne.
- "Stojan jest odpowiedzialny za chłodzenie silnika" – chłodzenie zapewniają zwykle wentylator, obudowa, kanały wentylacyjne lub układ chłodzenia. Stojan może przewodzić ciepło, ale nie jest to jego podstawowa funkcja w sensie zasady działania silnika.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się pojęcie pola wirującego, najczęściej dotyczy ono uzwojeń stojana w silnikach AC. Warto też pamiętać rozdział ról: stojan wytwarza pole, a wirnik realizuje ruch.
