KWALIFIKACJA EKA3 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 6.
Zespół archiwalny o układzie powikłanym w wyniku istnienia w strukturze twórcy kilku samodzielnych, zazwyczaj równorzędnych kancelarii lub sukcesji dokumentacji innych aktotwórców albo w następstwie działania obu czynników, to zespół
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Zespół złożony" to taki zespół archiwalny, którego układ jest powikłany z powodu istnienia u twórcy kilku samodzielnych kancelarii i/lub przejęcia (sukcesji) dokumentacji po innych aktotwórcach. Taki opis odpowiada właśnie zespołowi złożonemu, a nie typowemu czy szczątkowemu.

Pełne wyjaśnienie:

Opis w pytaniu wskazuje na powikłany układ zespołu archiwalnego, wynikający z dwóch typowych przyczyn: (1) istnienia w strukturze twórcy kilku samodzielnych, równorzędnych kancelarii oraz (2) sukcesji dokumentacji, czyli przejęcia akt po innych aktotwórcach. Gdy występuje jedna z tych przyczyn lub obie naraz, w obrębie jednego zespołu mogą mieszać się odmienne porządki kancelaryjne i różne drogi narastania akt, co utrudnia zachowanie prostego, jednolitego układu.

Taką sytuację określa się jako zespół złożony. Kluczowe jest tu nie to, że zespół jest "duży" albo "nieuporządkowany", lecz że ma złożoną genezę i strukturę: wiele równoległych kancelarii lub nawarstwiające się przejęcia dokumentacji.

Pozostałe propozycje nie pasują do definicji:

  • "typowy" sugeruje układ standardowy, jednolity, wynikający z jednego podstawowego systemu kancelaryjnego twórcy – nie odpowiada to opisowi wielokancelaryjności i sukcesji.
  • "szczątkowy" odnosi się do zespołu zachowanego w niewielkiej części (niekompletnego). Pytanie nie opisuje stopnia zachowania, tylko przyczyny komplikacji układu.
  • "przykładowy" nie jest terminem klasyfikacyjnym opisującym rodzaj zespołu archiwalnego; to określenie potoczne, nienadające się do precyzyjnej definicji archiwalnej.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać mechanizm: jeśli w opisie pojawia się kilka kancelarii lub sukcesje akt, to najczęściej wskazuje to na złożoność zespołu, a nie na jego typowość czy szczątkowość.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zespół złożony to zespół archiwalny o skomplikowanym układzie, powstałym np. przez działanie kilku samodzielnych kancelarii u jednego twórcy albo przez przejęcia (sukcesje) dokumentacji po innych aktotwórcach. Kluczowa jest złożona geneza i wielość porządków kancelaryjnych.
Bo każda kancelaria mogła wytwarzać i porządkować akta według własnych zasad (rejestry, symbole, serie). W jednym zespole spotykają się wtedy różne systemy, co utrudnia zachowanie jednolitej struktury i powoduje "powikłany" układ charakterystyczny dla zespołu złożonego.
Sukcesja dokumentacji to przejęcie akt po innym aktotwórcy (np. w wyniku reorganizacji, likwidacji, połączenia jednostek). W jednym zespole mogą się wtedy znaleźć materiały o różnym pochodzeniu i różnych porządkach, co bywa przyczyną złożoności zespołu.
Zespół złożony opisuje przede wszystkim złożoną genezę i układ (wielokancelaryjność, sukcesje). Zespół szczątkowy dotyczy stopnia zachowania – gdy przetrwała tylko niewielka część dokumentacji. W pytaniach egzaminacyjnych szukaj, czy mowa o układzie czy o niekompletności.
Zasadniczo "typowy" kojarzy się z układem standardowym i jednolitym dla twórcy. Jeśli opis podkreśla wiele kancelarii lub sukcesje, to wskazuje raczej na zespół złożony. Na egzaminie kluczowe jest dopasowanie do definicji, a nie intuicja wynikająca z przymiotnika.
Najczęściej są to zwroty typu: "kilka samodzielnych kancelarii", "równorzędne kancelarie", "sukcesja dokumentacji", "przejęcie akt", "powikłany układ". Gdy pojawiają się takie elementy, odpowiedź zwykle dotyczy zespołu złożonego.
Typowy błąd to mylenie "powikłanego układu" z "nieuporządkowaniem" lub "brakami". Inny błąd to wybór odpowiedzi brzmiącej ogólnie (np. "typowy") bez sprawdzenia przyczyn: wielokancelaryjności i sukcesji. Pomaga czytanie opisu do końca.
Twórca zespołu (instytucja/osoba wytwarzająca akta) determinuje proweniencję i często układ akt. Gdy twórca ma złożoną strukturę kancelaryjną albo przejmuje akta innych podmiotów, rośnie szansa na powstanie zespołu o złożonym, powikłanym układzie.
Często przy reorganizacjach administracji, łączeniu jednostek, likwidacjach i przejmowaniu zadań, gdy akta "wędrują" między instytucjami. Złożoność może też wynikać z istnienia kilku kancelarii w jednym urzędzie (np. odrębne kancelarie pionów/oddziałów).
Ucz się definicji parami: złożony vs. typowy (układ), złożony vs. szczątkowy (geneza vs. stopień zachowania). Rób fiszki z cechami rozpoznawczymi i ćwicz na opisach sytuacyjnych. Na egzaminie wypatruj słów: kancelarie, sukcesja, przejęcia.
info

Około 59% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że "Zespół złożony" to taki zespół archiwalny, którego układ jest powikłany z powodu istnienia u twórcy kilku samodzielnych kancelarii i/lub przejęcia (sukcesji) dokumentacji po innych aktotwórcach.

Materiały:

  • Podręczniki z podstaw archiwistyki omawiające pojęcia zespołu, proweniencji i typów zespołów
  • Słowniki/leksekon archiwalny (hasła: zespół archiwalny, zespół złożony, zespół szczątkowy)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/kwalifikacji EKA.2 dotyczące opracowania i klasyfikacji zespołów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego