KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2014 (test 2)

PYTANIE NR 5.
Zespół tokarki pociągowej zwany konikiem, jest przedstawiony na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery różne rysunki techniczne związane z maszynami, prawdopodobnie elementami tokarki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Konik to zespół tokarki służący do podparcia obrabianego przedmiotu (np. kłem) lub do mocowania narzędzi w pinoli. Rozpoznaje się go po charakterystycznym korpusie przesuwanym po łożu oraz tulei/pinoli wysuwanej pokrętłem. Na rysunku odpowiada temu wariant oznaczony jako "D".

Pełne wyjaśnienie:

Konik tokarki pociągowej (zespół zwany też konikiem) jest elementem ustawianym na łożu tokarki po stronie przeciwnej do wrzeciennika. Jego podstawową rolą jest podparcie obrabianego przedmiotu – szczególnie długich wałków – aby ograniczyć ugięcie i drgania podczas toczenia. W praktyce konik współpracuje z kłem (stałym lub obrotowym) albo może służyć do mocowania narzędzi (np. wiertła, rozwiertaka) w tulei.

Na rysunkach technicznych i ilustracjach tokarki konik zwykle rozpoznaje się po kilku cechach:

  • położenie na łożu tokarki i możliwość przesuwu wzdłuż prowadnic,
  • korpus o zwartej bryle, często z widoczną podstawą zaciskową,
  • pinola/tuleja wysuwana i cofana (często pokazana jako wysunięty walcowy element),
  • pokrętło lub dźwignia służąca do wysuwu pinoli oraz zaciski blokujące.

Odpowiedź "D" wskazuje właśnie taki zespół – element przeznaczony do podparcia detalu i/lub prowadzenia narzędzia osiowo względem przedmiotu.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, ponieważ przedstawiają inne typowe zespoły tokarki lub elementy, które nie spełniają funkcji konika. Częstym źródłem pomyłek jest mylenie konika z suportem (zespół posuwów i mocowania noża) albo z elementami wrzeciennika/uchwytu, które odpowiadają za napęd i zamocowanie detalu od strony wrzeciona. W zadaniach obrazkowych warto zawsze szukać na ilustracji elementu, który ma cechy: przesuw po łożu + pinola wysuwana w osi toczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli na rysunku widać walcową tuleję wysuwaną współosiowo z przedmiotem oraz pokrętło z tyłu zespołu, to bardzo często jest to właśnie konik.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Konik to zespół tokarki ustawiany na łożu po stronie przeciwnej do wrzeciennika. Służy głównie do podparcia obrabianego przedmiotu (np. kłem) oraz do osiowego prowadzenia narzędzi zamocowanych w pinoli, takich jak wiertła czy rozwiertaki.
Szukaj elementu stojącego na łożu z możliwością przesuwu oraz z wysuwaną tuleją/pinolą w osi obrabiarki. Często widać pokrętło do wysuwu pinoli i dźwignie zacisków. To odróżnia konik od suportu i wrzeciennika.
Długi wałek bez podparcia łatwo się ugina i wpada w drgania podczas skrawania. Konik z kłem tworzy dodatkowy punkt podparcia, poprawia sztywność układu i pozwala utrzymać dokładność wymiarową oraz lepszą jakość powierzchni.
Pinola (tuleja) to wysuwany element konika poruszający się wzdłuż osi tokarki. Umożliwia dosunięcie kła do przedmiotu lub wysunięcie narzędzia (np. wiertła) na wymaganą głębokość. Po ustawieniu zwykle blokuje się ją zaciskiem.
Najczęściej wymienia się: korpus konika, podstawę i mechanizm zacisku na łożu, pinolę/tuleję, pokrętło wysuwu, blokadę pinoli oraz gniazdo stożkowe pod kło lub oprawkę narzędziową. Te nazwy często pojawiają się w zadaniach.
Nie. Wrzeciennik zawiera wrzeciono i napęd, odpowiada za obrót detalu i zwykle współpracuje z uchwytem. Konik stoi po drugiej stronie na łożu i nie napędza przedmiotu – jego rolą jest podparcie i osiowe prowadzenie.
Najczęściej myli się konik z suportem (bo oba są na łożu) albo z uchwytem/wrzeciennikiem (bo kojarzy się z osią obrotu). Pomaga zwrócenie uwagi na wysuwaną pinolę i pokrętło z tyłu – to charakterystyczne cechy konika.
Kło stosuje się, gdy trzeba podeprzeć przedmiot w osi obrotu, szczególnie przy długich i smukłych detalach lub przy większych obciążeniach skrawaniem. Kło (często obrotowe) zmniejsza tarcie i stabilizuje obrabiany element.
W praktyce kontroluje się współosiowość, aby konik nie powodował stożkowatości. Stosuje się metody pomiarowe (np. toczenie próbne, czujnik zegarowy, sprawdzian) i regulację przesunięcia korpusu konika. Szczegóły zależą od konstrukcji tokarki.
Ucz się na ilustracjach z podpisanymi zespołami: wrzeciennik, łoże, suport, konik, skrzynka posuwów. Ćwicz rozpoznawanie po funkcji (napęd, posuw, podparcie) i po cechach kształtu. Dobre są też DTR i schematy w podręcznikach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 65% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Konik to zespół tokarki służący do podparcia obrabianego przedmiotu (np. kłem) lub do mocowania narzędzi w pinoli."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Tokarka - dostęp 2026-03-02
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Tailstock - dostęp 2026-03-02
  • Machinery's Handbook, dział dotyczący obrabiarek (lathes) i ich zespołów, wydanie zależne od dostępności (źródło ogólne, bez weryfikacji konkretnej strony)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi/DTR tokarek (rozdziały: budowa, konik, regulacje)
  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (tokarki: zespoły i funkcje)
  • Atlas/ilustracje obrabiarek z podpisanymi zespołami do nauki rozpoznawania elementów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego