KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 33.
Zestyk K1, oznaczony na schemacie czerwoną ramką, odpowiada za
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny związany z kwalifikacją zawodową mechatronika, oznaczoną jako E3.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zestyk K1 w typowym obwodzie sterowania służy do samopodtrzymania: po zadziałaniu przekaźnika/stycznika podaje zasilanie na cewkę "równolegle" do przycisku START, dzięki czemu układ pozostaje załączony po zwolnieniu przycisku. Pozostałe odpowiedzi opisują funkcję toru STOP, toru START lub blokady wzajemnej.

Pełne wyjaśnienie:

W układach sterowania przekaźnikowego często stosuje się samopodtrzymanie (podtrzymanie zasilania cewki po krótkim impulsie załączenia). Realizuje się je przez zestyk pomocniczy elementu, który po zadziałaniu zamyka się i przejmuje "trzymanie" obwodu.

Jeżeli na schemacie zaznaczony jest zestyk K1, który jest częścią toru zasilania cewek (K1 i K2), to jego rola polega na tym, że po zadziałaniu K1 zapewnia dalsze zasilanie (podtrzymanie) cewek, nawet gdy sygnał chwilowy (np. przycisk START) przestaje działać. Taki zestyk bywa włączony równolegle do przycisku załączającego, aby po puszczeniu przycisku obwód nadal był zamknięty przez zestyk K1.

Odpowiedź "podtrzymanie zasilania cewek przekaźników K1 i K2" pasuje do tej funkcji: układ utrzymuje stan załączenia do momentu przerwania toru przez element STOP lub inny warunek.

Pozostałe propozycje są typowymi "pułapkami":

  • "wyłączenie zasilania…" odpowiadałoby stykowi rozwiernemu (NC) w torze STOP albo stykowi, który odcina zasilanie po zadziałaniu – to inna logika niż samopodtrzymanie.
  • "włączenie zasilania…" bardziej pasuje do elementu inicjującego (START) lub do styku, który dopiero po spełnieniu warunku załącza cewkę, ale niekoniecznie ją podtrzymuje po zaniku impulsu.
  • "blokowanie jednoczesnego załączenia…" opisuje blokadę wzajemną (np. w układach rewersyjnych), zwykle realizowaną stykami NC drugiego stycznika włączonymi w szereg z cewką – to inna funkcja niż typowe podtrzymanie.

Na egzaminie warto szukać w schemacie: (1) elementu chwilowego START, (2) elementu STOP w szeregu, (3) styku pomocniczego równoległego do START – to właśnie najczęściej tor samopodtrzymania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Samopodtrzymanie to podtrzymanie zasilania cewki po krótkim impulsie załączenia. Realizuje się je zwykle stykiem pomocniczym (np. K1), który po zadziałaniu zamyka obwód równolegle do przycisku START i utrzymuje stan pracy aż do zadziałania STOP lub zabezpieczenia.
Najczęściej jest to styk pomocniczy K1 włączony równolegle do przycisku START (lub innego sygnału chwilowego). Po załączeniu cewki K1 ten styk zamyka się i "przejmuje" zasilanie toru sterowania, dzięki czemu układ nie wyłącza się po puszczeniu START.
Bo jest sprzężony mechanicznie/elektrycznie z cewką K1. Gdy K1 zadziała, jego styk pomocniczy zmienia stan i zamyka obwód sterowania. W praktyce zastępuje chwilowy sygnał załączający, utrzymując przepływ prądu przez cewkę do chwili przerwania obwodu innym elementem.
Nie. Podtrzymanie służy do utrzymania załączenia po impulsie START. Blokada wzajemna zapobiega jednoczesnemu załączeniu dwóch cewek (np. w układzie rewersyjnym). W blokadzie typowo używa się styków NC jednego stycznika w szeregu z cewką drugiego.
Częste są: mylenie styku NO i NC, utożsamianie każdego dodatkowego styku z blokadą, oraz wybór odpowiedzi "włączenie zasilania" bez sprawdzenia, czy element pracuje jako START czy jako tor podtrzymania. Pomaga śledzenie toru prądu od zasilania do cewki krok po kroku.
Stosuje się ją, gdy równoczesne załączenie dwóch styczników/przekaźników byłoby niebezpieczne lub powodowałoby zwarcie funkcjonalne, np. w układach zmiany kierunku obrotów silnika. Wtedy jeden element uniemożliwia załączenie drugiego poprzez wstawienie jego styku NC w obwód cewki.
START zwykle jest elementem chwilowym (przycisk lub sygnał), który bez podtrzymania po zwolnieniu przerwałby obwód. Podtrzymanie to dodatkowy styk pomocniczy (np. K1) pracujący równolegle do START. Jeśli widzisz gałąź równoległą omijającą START, to często jest to podtrzymanie.
Typowy objaw to brak utrzymania pracy po puszczeniu START: układ załącza się tylko na czas przytrzymania przycisku, a po zwolnieniu cewka traci zasilanie. Diagnostycznie sprawdza się ciągłość i stan styku pomocniczego, połączenia oraz tor zasilania cewki.
Tak. W wielu praktycznych aplikacjach występuje podtrzymanie (aby urządzenie pracowało po impulsie START) oraz blokada wzajemna (aby nie dało się włączyć dwóch sprzecznych stanów). Na schemacie są to zwykle różne styki: NO do podtrzymania i NC do blokady.
Najpierw ustal, czy pytanie dotyczy funkcji w torze sterowania: podtrzymanie, START, STOP czy blokada. Następnie prześledź, czy dany zestyk jest w szeregu (często STOP/blokada) czy równolegle do elementu chwilowego (często podtrzymanie). Warto też szukać, co zasila cewkę po zadziałaniu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe odpowiedzi opisują funkcję toru STOP, toru START lub blokady wzajemnej."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o obwodach sterowania przekaźnikowego (START/STOP, samopodtrzymanie, blokady)
  • Instrukcje producentów styczników/przekaźników dotyczące styków pomocniczych i ich oznaczeń
  • Zadania praktyczne: analiza kilku schematów i wskazywanie toru podtrzymania oraz toru blokady

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego