Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MTL3 - CZERWIEC 2021



PYTANIE NR 33.
Zgodnie z dokumentacją średnica prętów walcowanych na gorąco powinna wynosić ∅50+0,02 ∅50-0,01. Średnica którego ze zmierzonych prętów nie spełnia tego warunku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wymiar ∅50+0,02-0,01 oznacza przedział dopuszczalny od 49,99 do 50,02 (50,00−0,01 oraz 50,00+0,02). Wynik 49,98 jest mniejszy od dolnej granicy 49,99, więc nie spełnia wymagania. Pozostałe wartości mieszczą się w tolerancji.

Pełne wyjaśnienie:

Zapis ∅50+0,02-0,01 to wymiar nominalny 50,00 z odchyłką górną +0,02 i odchyłką dolną −0,01. Oznacza to, że wyrób jest zgodny z dokumentacją, jeśli jego średnica znajduje się w określonym przedziale granicznym.

Krok 1: wyznacz górną granicę
Górna granica = 50,00 + 0,02 = 50,02.

Krok 2: wyznacz dolną granicę
Dolna granica = 50,00 − 0,01 = 49,99.

Krok 3: porównaj pomiary z przedziałem 49,99–50,02

  • Wynik 49,98 jest mniejszy niż 49,99, więc leży poza tolerancją (poniżej minimum). To jest wynik niezgodny.
  • Wynik 49,99 jest dokładnie równy dolnej granicy, więc jest dopuszczalny.
  • Wynik 50,01 mieści się pomiędzy 49,99 a 50,02, więc jest dopuszczalny.
  • Wynik 50,02 jest dokładnie równy górnej granicy, więc również jest dopuszczalny.

Typowe pułapki egzaminacyjne

  • Uznanie wartości granicznych (49,99 lub 50,02) za błędne. Jeśli w tolerancji nie ma dodatkowych zastrzeżeń, wartości graniczne są akceptowane.
  • Pomylenie znaku odchyłki dolnej i policzenie minimum jako 50,00 + 0,01, co zawęża lub przesuwa przedział.
  • Ocenianie "na oko" bez policzenia granic – przy tak małych odchyłkach (setne mm) łatwo o błąd.

W praktyce kontrola wymiarowa prętów walcowanych jest podstawą decyzji o dopuszczeniu wyrobu do dalszych operacji (np. cięcia, prostowania, obróbki). Dlatego kluczowe jest szybkie wyznaczanie granic tolerancji i jednoznaczne porównanie z wynikiem pomiaru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza zapis ∅50+0,02/-0,01 na rysunku technicznym?
To wymiar nominalny 50,00 z tolerancją: odchyłka górna wynosi +0,02, a dolna −0,01. Oznacza to, że średnica jest zgodna, gdy mieści się w przedziale 49,99–50,02 (w tych samych jednostkach co rysunek, zwykle mm).
Jak obliczyć dolną i górną granicę tolerancji średnicy?
Najpierw odczytaj wymiar nominalny, potem dodaj odchyłkę górną i odejmij odchyłkę dolną. Dla ∅50+0,02/-0,01: max=50,02, min=49,99. Następnie porównaj pomiar z tym przedziałem.
Czy wynik równy granicy tolerancji jest dopuszczalny?
Jeśli nie podano dodatkowych wymagań (np. "powyżej" lub "poniżej" bez równości), to wartości graniczne są zwykle akceptowane. To znaczy, że pomiar równy minimum lub maksimum tolerancji nadal spełnia wymaganie wymiarowe.
Dlaczego 49,98 mm nie spełnia tolerancji ∅50+0,02/-0,01?
Bo dolna granica wynosi 49,99 mm. Wynik 49,98 mm jest mniejszy o 0,01 mm od minimum, więc znajduje się poza dopuszczalnym zakresem. W kontroli jakości taki pręt traktuje się jako niezgodny wymiarowo.
Jakie są najczęstsze błędy przy odczycie tolerancji na egzaminie?
Najczęściej: pomylenie znaków odchyłek (minus z plusem), uznanie wartości granicznych za błędne, oraz liczenie tolerancji "symetrycznie" mimo że odchyłki są różne. Pomaga zapisanie od razu przedziału min–max i dopiero potem wybór odpowiedzi.
Jakim przyrządem najlepiej mierzyć średnicę pręta około 50 mm?
W praktyce do dokładnych pomiarów średnicy stosuje się mikrometr zewnętrzny o odpowiednim zakresie, a do szybszych kontroli często suwmiarkę. Wybór zależy od wymaganej dokładności i tolerancji; im ciaśniejsza tolerancja, tym ważniejszy mikrometr.
Co zrobić, gdy pomiar jest blisko granicy tolerancji?
Warto wykonać pomiar ponownie, najlepiej w kilku przekrojach i po obrocie pręta, aby uwzględnić ewentualną owalność. Trzeba też upewnić się, że przyrząd jest wyzerowany i ma aktualną sprawdzalność. Dopiero potem podejmuje się decyzję o zgodności.
Jak tolerancja średnicy wpływa na dalszą obróbkę pręta?
Średnica poza tolerancją może powodować problemy w kolejnych operacjach: nieprawidłowe pasowanie w tulejach/łożyskach, błędy ustawienia w uchwytach, większe zużycie narzędzi lub konieczność dodatkowej obróbki. Dlatego kontrola wymiarowa na wejściu jest kluczowa.
Czy pręty walcowane na gorąco zawsze mają tak małe tolerancje?
Nie zawsze. Wielkość tolerancji zależy od wymagań odbiorcy, gatunku wyrobu, średnicy i ustaleń dokumentacji. W zadaniach egzaminacyjnych tolerancja jest podana wprost i to ona jest podstawą oceny zgodności, niezależnie od typowych wartości procesowych.
Jak szybko rozwiązać zadanie z tolerancji na egzaminie?
Najszybciej: (1) wyznacz min i max, (2) zapisz przedział, (3) sprawdź, która wartość wypada poza. Przy ∅50+0,02/-0,01 przedział to 49,99–50,02, więc każda liczba mniejsza od 49,99 lub większa od 50,02 jest niezgodna.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Wymiar ∅50+0,02-0,01 oznacza przedział dopuszczalny od 49,99 do 50,02 (50,00−0,01 oraz 50,00+0,02)."

Źródła:

  • PN-EN ISO 129-1 (dokumentacja techniczna wyrobu): zasady wymiarowania i zapisu odchyłek/tolerancji (rozdziały dotyczące wymiarów i tolerancji)
  • PN-EN ISO 286-1 (tolerancje i pasowania): pojęcia odchyłek, wymiarów granicznych i przedziału tolerancji (część definicyjna)

Materiały:

  • Podręczniki z rysunku technicznego maszynowego (tolerancje i wymiarowanie)
  • Materiały z metrologii warsztatowej (pomiary średnic, niepewność pomiaru)
  • Instrukcje zakładowe kontroli jakości dla wyrobów walcowanych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego