KWALIFIKACJA MTL3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 34.
Zilustrowana na przedstawionym rysunku wada wyrobu tłoczonego to
Ilustracja przedstawia wadę wyrobu tłoczonego, która jest określana jako "uszy".
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Uszy" to charakterystyczne nierówności (wzniesienia) na obrzeżu wytłoczki, typowe dla tłoczenia głębokiego, wynikające m.in. z kierunkowości własności blachy.
Pozostałe odpowiedzi opisują inne zjawiska: fałdy to pofałdowanie materiału, wypukłość dotyczy lokalnego uwypuklenia, a wichrowatość to odkształcenie przestrzenne detalu.

Pełne wyjaśnienie:

Wada nazywana "uszami" (często spotykana w tłoczeniu głębokim) objawia się jako nierównomiernie podniesione fragmenty krawędzi wytłoczki. Krawędź po wytłoczeniu nie tworzy równego okręgu/obrzeża, tylko ma "zęby" lub "piki" w kilku miejscach. W praktyce taka wada utrudnia dalsze operacje (np. przycinanie na równą wysokość) i zwiększa odpady.

Dlaczego odpowiedź "uszy" pasuje do typowej ilustracji tej wady?

  • Lokalizacja: wada dotyczy głównie obrzeża (górnej krawędzi) wytłoczki, a nie przypadkowych miejsc na płaszczu.
  • Charakter kształtu: są to naprzemienne wzniesienia i obniżenia na obwodzie, a nie "pogniecenie" w postaci fałd.
  • Mechanizm: w wielu opracowaniach wiąże się to z anizotropią blachy (zależnością własności od kierunku walcowania), przez co materiał w różnych kierunkach "ciągnie się" inaczej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "Fałdy" to pofałdowanie materiału, zwykle widoczne jako załamania/zmarszczenia na ściance lub w kołnierzu. To inny obraz niż cykliczne "piki" obrzeża.
  • "Wypukłość" oznacza lokalne wybrzuszenie powierzchni, bardziej związane z nierównomiernym odkształceniem w jednym obszarze niż z wadą obwodu.
  • "Wichrowatość" dotyczy odkształcenia przestrzennego (skręcenia/zwichrowania) elementu, np. gdy detal nie leży płasko lub ma skręcony kształt. To nie jest typowa "wada krawędzi" w postaci uszu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać nierówną wysokość obrzeża rozłożoną na obwodzie, najpierw rozważ "uszy". Jeśli widzisz zmarszczenia/załamania materiału, częściej będą to "fałdy".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
"Uszy" to nierówności na obrzeżu wytłoczki: krawędź ma naprzemienne wzniesienia i obniżenia zamiast równej wysokości. Występują często przy tłoczeniu głębokim i zwykle wymagają późniejszego przycięcia obrzeża lub korekty procesu.
Najczęściej wiąże się to z kierunkowością własności blachy (anizotropią) po walcowaniu. Materiał odkształca się inaczej w różnych kierunkach, przez co część obwodu "wyciąga się" bardziej, a część mniej, tworząc nierówną wysokość obrzeża.
"Uszy" dotyczą głównie krawędzi/obrzeża i wyglądają jak kilka "pików" na obwodzie. "Fałdy" to zmarszczenia materiału (załamania powierzchni), często na ściance lub w kołnierzu, a nie równomiernie rozmieszczone wzniesienia obrzeża.
Wichrowatość to odkształcenie przestrzenne detalu: element jest skręcony lub nie leży płasko (ma "zwichrowany" kształt). To wada geometryczna całego wyrobu, a nie typowy defekt obrzeża jak w przypadku "uszu".
Wypukłość (lokalne wybrzuszenie) może się pojawić, ale zwykle dotyczy konkretnego obszaru powierzchni, np. przy nierównym odkształceniu lub błędach prowadzenia materiału. Na ilustracjach odróżnia ją brak cyklicznych nierówności na całym obwodzie krawędzi.
W praktyce rozważa się m.in. zmianę orientacji wykroju względem kierunku walcowania blachy, dobór materiału o lepszej jednorodności, a także korekty narzędzia i parametrów (np. docisku). Dobór metody zależy od technologii i wymaga prób technologicznych.
Zależy to od wymagań rysunku technicznego i dalszej obróbki. Jeśli przewidziane jest przycięcie obrzeża, niewielkie uszy mogą być tolerowane. Gdy krawędź jest funkcjonalna (wymiar krytyczny), uszy mogą powodować niezgodność i odrzut.
Najczęściej myli się wady krawędzi z wadami powierzchni: uszy są brane za fałdy, bo oba defekty "wyglądają na pogniecenie". Pomaga sprawdzenie, czy problem jest cykliczny na obwodzie (uszy) czy ma postać zmarszczeń (fałdy).
Znaczenie mają m.in. jednorodność, plastyczność oraz kierunkowość własności po walcowaniu. Gdy własności są wyraźnie zależne od kierunku, łatwiej o różnice odkształcenia wzdłuż obwodu i pojawienie się nierówności obrzeża wytłoczki.
Najlepiej uczyć się poprzez zestawienie: nazwa wady → wygląd → miejsce występowania → typowe przyczyny. Warto trenować na zdjęciach/rysunkach wytłoczek i opanować odróżnianie: uszu (obrzeże), fałd (zmarszczenia), wichrowatości (skręcenie), pęknięć i przewężeń.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że "Uszy" to charakterystyczne nierówności (wzniesienia) na obrzeżu wytłoczki, typowe dla tłoczenia głębokiego, wynikające m.in. z kierunkowości własności blachy.

Źródła:

  • Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Deep_drawing - accessed 2026-03-01
  • Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Earing_(metalworking) - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z przeróbki plastycznej blach (rozdziały: tłoczenie głębokie i wady tłoczenia)
  • Instrukcje technologiczne/arkusze kontroli jakości dla operacji tłoczenia w zakładzie
  • Słowniki/kompendia terminologii: wady wyrobów tłoczonych i przyczyny ich powstawania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego