KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 5.
Zgodnie z rysunkiem dla momentu utwierdzenia wynoszącego 1500 Nm długość belki x wynosi
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek belki zamocowanej na ścianie, na którą działa siła skierowana pionowo w dół o
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Wartość długości x wyznacza się z warunku równowagi momentów dla pokazanego na rysunku układu obciążeń.
Po podstawieniu momentu utwierdzenia 1500 Nm i odczytanych z rysunku wielkości (ramię/siła) otrzymuje się x = 750 mm. Pozostałe odpowiedzi wynikają zwykle z błędnego odczytu ramienia lub pomylenia jednostek m i mm.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z "momentem utwierdzenia" kluczowe jest rozpoznanie, że moment w utwierdzeniu równoważy sumę momentów od wszystkich sił (i ewentualnych par sił/momentów) działających na belkę względem punktu utwierdzenia. Dlatego długość x nie jest dobierana "na oko", tylko wynika wprost z zależności moment–ramię pokazanej na rysunku.

Typowy tok postępowania jest następujący:

  • Krok 1: odczytaj z rysunku, jakie siły/obciążenia działają oraz gdzie jest punkt utwierdzenia (miejsce, w którym podano moment 1500 Nm).
  • Krok 2: dla każdej siły ustal jej ramię, czyli prostopadłą odległość od punktu utwierdzenia do linii działania siły. W wielu zadaniach ramię jest właśnie szukaną długością x albo zależy od x.
  • Krok 3: zapisz równanie równowagi momentów względem utwierdzenia: suma momentów od obciążeń = 1500 Nm (z odpowiednim znakiem). Następnie rozwiąż je względem x.
  • Krok 4: sprawdź jednostki. Jeśli w obliczeniach występują metry, a odpowiedzi są w milimetrach, wykonaj przeliczenie na końcu (1 m = 1000 mm).

Wynik 750 mm jest spójny z warunkiem równowagi momentów dla danych z rysunku. Odpowiedzi 300 mm i 75 mm często pojawiają się, gdy ktoś pomyli ramię (weźmie inną odległość z rysunku) albo wprowadzi błędne przeliczenie (np. przesunięcie przecinka o rząd wielkości). Z kolei 3000 mm jest typowym skutkiem zastosowania niewłaściwej zależności lub odczytania długości całkowitej zamiast właściwego ramienia momentu.

Na egzaminie warto przyjąć nawyk: najpierw szkic i ramię, potem liczby. To minimalizuje ryzyko "trafienia" odpowiedzi tylko przez przypadek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moment utwierdzenia to reakcja w podporze utwierdzonej, która przeciwdziała obrotowi belki wywołanemu obciążeniami. Jest równy (co do wartości) sumie momentów od sił działających na belkę względem punktu utwierdzenia, z uwzględnieniem znaków.
Najczęściej zapisujesz równanie równowagi momentów względem utwierdzenia: suma momentów od sił = 1500 N·m. Jeśli moment tworzy pojedyncza siła, używa się zależności M = F·x i wyznacza x = M/F. Gdy jest kilka sił, sumujesz ich wkłady.
Moment w N·m jest liczony z ramieniem w metrach. Jeśli rysunek ma wymiary w milimetrach, a nie przeliczysz ich na metry (albo odwrotnie), wynik zmieni się 1000 razy. To najczęstsze źródło odpowiedzi typu 75 mm zamiast 750 mm.
Ramię to prostopadła odległość od punktu, względem którego liczysz moment (tu: utwierdzenie), do linii działania siły. Na schematach obciążeń bywa to wymiar poziomy lub pionowy, ale zawsze musi odpowiadać geometrii z rysunku, nie "długości całej belki".
Nie zawsze. Moment utwierdzenia to reakcja w podporze, natomiast moment zginający opisuje stan wewnętrzny w przekroju belki i zmienia się wzdłuż jej długości. W zadaniach egzaminacyjnych mogą być powiązane, ale trzeba wiedzieć, w którym miejscu i względem czego liczysz moment.
Najczęstsze błędy to: wzięcie złego wymiaru z rysunku (inna odległość niż ramię), pominięcie jednej z sił w sumie momentów, zła konwersja mm↔m oraz nieuwzględnienie, że moment może wynikać z kilku obciążeń, a nie z jednej siły.
Gdy na belkę działa więcej niż jedna siła, obciążenie rozłożone lub dodatkowy moment (para sił). Wtedy nie wystarczy pojedyncze M = F·x, tylko zapisujesz: M_reakcji = (F1·r1) + (F2·r2) + …, a następnie rozwiązujesz równanie względem x.
Oznacza, że część danych (np. miejsce przyłożenia siły, odległości, kierunki obciążeń) nie jest w treści opisowa, tylko pokazana graficznie. Żeby rozwiązać zadanie poprawnie, trzeba najpierw odczytać geometrię i schemat obciążeń, a dopiero potem wykonać obliczenia.
Taka wartość często wynika z "wzięcia długości całkowitej elementu" zamiast ramienia momentu lub z odwrócenia zależności (np. użycia M/x zamiast M/F). Jeśli ramię ma wynikać z konkretnego punktu przyłożenia siły, to długość całkowita belki zwykle nie jest właściwą odległością.
Zrób kontrolę rzędu wielkości: jeśli moment jest duży, a siła na rysunku umiarkowana, ramię nie powinno wychodzić skrajnie małe (np. 75 mm) ani skrajnie duże (np. kilka metrów), o ile schemat tego nie uzasadnia. Dodatkowo sprawdź, czy po podstawieniu x moment wraca do 1500 N·m.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Moment siły" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Moment_si%C5%82y (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Statyka" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Statyka (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Belka (konstrukcja)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Belka_(konstrukcja) (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • podręcznik do statyki i momentów sił (dział: moment siły, warunki równowagi)
  • zbiory zadań z mechaniki technicznej (belki, wsporniki, momenty)
  • materiały dydaktyczne z rysunku technicznego: odczyt wymiarów i schematów obciążeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego