KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 26.
W jakiej odległości X od miejsca utwierdzenia A, należy przyłożyć siłę F1, aby moment utwierdzenia Mu = 0, jeżeli siła F1 = 4kN, a siła F2 = 2kN?
Ilustracja przedstawia schemat belki utwierdzonej w punkcie A, na którą działają dwie siły: F1 skierowana w dół i F2 również
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby moment utwierdzenia był równy zeru, suma momentów sił względem punktu A musi się znosić: ΣMA=0. Zapisuje się równanie momentów, uwzględniając ramiona (odległości) i zwroty momentów od F1 i F2. Z jego rozwiązania otrzymuje się X = 2 m.

Pełne wyjaśnienie:

Warunek Mu = 0 oznacza, że w utwierdzeniu (w punkcie A) nie może pozostać wypadkowy moment od obciążeń zewnętrznych. W statyce płaskiej zapisuje się to jako warunek równowagi momentów względem A:

ΣMA = 0

Moment siły to iloczyn wartości siły i jej ramienia (prostopadłej odległości od punktu A do linii działania siły). Dodatkowo trzeba przyjąć konsekwentnie zwrot dodatni momentu (np. zgodnie z ruchem wskazówek zegara lub przeciwnie) i nadać znaki momentom od poszczególnych sił.

W praktyce rozwiązanie polega na:

  • zidentyfikowaniu ramienia dla F1, które w treści oznaczono jako X,
  • odczytaniu (z geometrii układu) ramienia dla F2,
  • zapisaniu równania, w którym moment od jednej siły równoważy moment od drugiej (moment dodatni + moment ujemny = 0),
  • rozwiązaniu równania względem X.

Odpowiedź 2 m jest zgodna z warunkiem równowagi momentów: przy takim położeniu F1 momenty od F1 i F2 znoszą się, więc utwierdzenie nie musi przenosić momentu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 1 m – oznacza zbyt małe ramię F1; moment od F1 byłby za mały i równowaga momentów nie zostałaby spełniona.
  • 3 m – daje zbyt duży moment od F1; wypadkowy moment nie skasuje się do zera.
  • 4 m – również powoduje zbyt duży moment od F1, a więc konieczność przeniesienia niezerowego momentu przez utwierdzenie.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze kontroluj jednostki (kN i m) oraz wynik w metrach. Najczęstszy błąd to pomylenie ramion sił albo nieuwzględnienie znaków momentów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Moment siły to miara "skręcania" wywołanego siłą względem punktu/osi. W statyce płaskiej liczy się go jako M = F · r, gdzie r to prostopadłe ramię siły (odległość od punktu odniesienia do linii działania siły). Jednostką jest N·m lub kN·m.
Trzeba spełnić warunek równowagi momentów: ΣM = 0 względem punktu utwierdzenia A. W praktyce sumujesz momenty od wszystkich sił zewnętrznych (z odpowiednimi znakami) i ustawiasz równanie równe zero. Wtedy utwierdzenie nie musi przenosić wypadkowego momentu.
Ramię siły to prostopadła odległość od punktu, względem którego liczysz moment (np. A), do linii działania siły. To nie zawsze jest "odcinek po belce" – gdy siła jest nachylona, ramię wyznacza się geometrycznie jako odległość prostopadłą.
Znaki mówią, czy dany moment "kręci" układ zgodnie z przyjętym zwrotem dodatnim, czy przeciwnie. Jeśli tego nie rozróżnisz, możesz błędnie dodać momenty zamiast je odjąć. Na egzaminie przyjmij jeden zwrot (np. przeciwnie do wskazówek zegara) i konsekwentnie go stosuj.
1 kN = 1000 N. W zadaniach z momentem możesz liczyć w kN i metrach, wtedy moment wyjdzie w kN·m, co jest poprawną jednostką. Ważne jest, aby nie mieszać jednostek w jednym równaniu (np. jednej siły w N, drugiej w kN).
Zwykle potrzebujesz geometrii układu, bo moment zależy od ramion sił (odległości). Jeśli rysunek jest częścią zadania, to z niego odczytuje się brakujące odległości. Bez tych danych równanie równowagi może nie mieć jednoznacznego rozwiązania.
Najczęściej: (1) podstawienie złego ramienia (np. odczyt "po belce" zamiast prostopadle), (2) pomylenie, która siła ma ramię X, (3) błąd znaku momentu, (4) zgubienie jednostek. Pomaga szybka kontrola: większa siła zwykle potrzebuje mniejszego ramienia.
Bo moment zależy od iloczynu F · r. Jeśli jedna siła jest większa, to do zrównoważenia tej samej wartości momentu wystarczy jej mniejsze ramię. To typowa zależność dźwigni: duża siła bliżej punktu obrotu może dać ten sam moment co mała siła dalej.
Możesz wykonać kontrolę proporcji: jeśli siła F1 jest dwa razy większa od F2, to przy podobnych warunkach geometrycznych jej ramię powinno być około dwa razy mniejsze (żeby momenty się zrównały). To nie zastępuje obliczeń, ale szybko wychwytuje oczywiste pomyłki.
Ćwicz schemat: (1) narysuj/odczytaj układ, (2) wybierz punkt liczenia momentów, (3) wypisz momenty z ramionami i znakami, (4) ustaw ΣM=0 i rozwiąż. Rób krótką kontrolę jednostek i "zdrowy rozsądek" (większa siła → zwykle mniejsze ramię).
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Eksperci podkreślają: "Aby moment utwierdzenia był równy zeru, suma momentów sił względem punktu A musi się znosić: ΣMA=0."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Moment siły" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Moment_si%C5%82y (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "R%C3%B3wnowaga (mechanika)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/R%C3%B3wnowaga_(mechanika) (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "D%C5%BAwignia" – https://pl.wikipedia.org/wiki/D%C5%BAwignia (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Skrypty/rozdziały z podstaw statyki: moment siły i warunki równowagi płaskiej
  • Zestawy zadań: belka wspornikowa, momenty od sił skupionych
  • Tablice jednostek i przykłady przeliczania kN ↔ N oraz momentów kN·m

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego