KWALIFIKACJA BUD8 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 2.
Zgodnie z warunkami odbioru i wykonania konstrukcji stalowych dopuszczalna odchyłka montażowa odległości między sąsiednimi słupami Δ wynosi ±10 mm. Wskaż maksymalną dopuszczalną odległość L+Δ w osiach pomiędzy dwoma słupami projektowanymi na siatce o module 3 m.
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny, który jest związany z montażem konstrukcji stalowych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maksymalna dopuszczalna odległość to wartość projektowa powiększona o dodatnią odchyłkę. Moduł siatki 3 m oznacza L = 3000 mm. Przy tolerancji Δ = ±10 mm maksimum wynosi L+Δ = 3000 mm + 10 mm = 3010 mm, więc taka odległość jest jeszcze dopuszczalna.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano, że dopuszczalna odchyłka montażowa odległości między sąsiednimi słupami wynosi Δ = ±10 mm. Zapis "±" oznacza, że rzeczywisty rozstaw osiowy może być zarówno większy, jak i mniejszy od wartości projektowej, ale tylko w granicach 10 mm.

Najpierw ustalamy wartość projektową rozstawu w osiach. Moduł siatki to 3 m, czyli po przeliczeniu jednostek: 3 m = 3000 mm. To jest wartość L.

Pytanie dotyczy maksymalnej dopuszczalnej odległości, więc wybieramy skrajny przypadek po stronie dodatniej tolerancji:

L + Δ = 3000 mm + 10 mm = 3010 mm.

Dlatego odpowiedź "3010 mm" jest poprawna.

Pozostałe propozycje są błędne z typowych powodów:

  • "3000 mm" pomija tolerancję. To wartość projektowa, ale nie maksymalna dopuszczalna.
  • "2090 mm" nie wynika z danych (ani z modułu 3 m, ani z tolerancji ±10 mm) i wskazuje na pomyłkę rachunkową lub jednostkową.
  • "3020 mm" odpowiadałoby sytuacji, jakby dodano 20 mm (np. błędnie potraktowano tolerancję jako 2×10 mm dla jednej strony), ale przy ±10 mm maksimum jest tylko o 10 mm większe.

W praktyce montażowej takie obliczenia wspierają decyzję, czy ustawienie słupów mieści się w dopuszczalnych granicach i czy można dopuścić element do odbioru bez korekty położenia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis ±10 mm oznacza, że rzeczywista odległość osiowa może się różnić od projektu maksymalnie o 10 mm w obie strony: może być o 10 mm większa albo o 10 mm mniejsza. W odbiorze sprawdza się, czy pomiar mieści się w tym przedziale tolerancji.
Aby policzyć maksimum, bierzesz wartość projektową L i dodajesz dodatnią tolerancję: L+Δ. Jeśli L jest w metrach, najpierw przelicz na milimetry (1 m = 1000 mm), bo Δ podano w mm. Potem wykonaj proste dodawanie.
Pytanie dotyczy maksymalnej dopuszczalnej odległości, czyli największej wartości, która nadal mieści się w tolerancji. Największa wartość powstaje po dodaniu dodatniej odchyłki. Odjęcie 10 mm dawałoby wartość minimalną dopuszczalną.
Przeliczenie jest stałe: 1 m = 1000 mm. Zatem 3 m = 3 × 1000 mm = 3000 mm. Ten krok jest ważny, bo tolerancje w montażu bardzo często podaje się w milimetrach, a wyniki odpowiedzi też są w mm.
3000 mm to zwykle wartość projektowa L (bez tolerancji). Jeśli pytanie brzmi o wartość "L+Δ" albo o "maksymalną dopuszczalną", to sama wartość projektowa nie spełnia warunku maksimum. Byłaby poprawna tylko wtedy, gdy pytanie dotyczyło L, a nie L+Δ.
Najczęściej pojawia się: (1) pomijanie znaku ±, (2) brak przeliczenia metrów na milimetry, (3) mylenie maksimum z minimum, (4) dodanie 20 mm zamiast 10 mm, (5) wybór "wartości z treści" (np. 3000) bez wykonania obliczenia.
Sprawdza się go podczas bieżącej kontroli montażu i przed odbiorem robót: po ustawieniu słupów, po ich stężeniu oraz często po wykonaniu spoin lub skręceniu węzłów, gdy mogą wystąpić przemieszczenia. Pomiary są elementem kontroli jakości i zgodności z projektem.
Nie w jedną stronę. ±10 mm oznacza zakres od L−10 mm do L+10 mm. Całkowita szerokość przedziału tolerancji ma 20 mm, ale maksimum jest tylko o 10 mm większe od projektu, a minimum o 10 mm mniejsze. To częste źródło pomyłek.
W praktyce używa się m.in. taśm stalowych, dalmierzy laserowych oraz metod geodezyjnych (np. tachimetr, niwelator w zależności od zadania). Ważne jest odniesienie do osi i punktów kontrolnych oraz zapis wyników w dokumentacji kontroli/odbioru.
Ćwicz schemat: (1) wypisz dane i szukaną wartość, (2) ujednolić jednostki (najczęściej mm), (3) rozróżnij maksimum/minimum, (4) wykonaj jedno działanie, (5) sprawdź sens wyniku (czy jest blisko L). To ogranicza błędy z pośpiechu.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że maksymalna dopuszczalna odległość to wartość projektowa powiększona o dodatnią odchyłkę.

Materiały:

  • Materiały szkolne z zakresu montażu konstrukcji stalowych (tolerancje i odbiory robót)
  • Podręczniki/ćwiczenia z matematyki zawodowej: jednostki i tolerancje
  • Instrukcje zakładowe/technologie montażu: pomiary, kontrola i odbiór ustawienia słupów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego