W maszynie elektrycznej podstawowy podział konstrukcyjny to część nieruchoma (stojan) oraz część wirująca (wirnik). To właśnie element wirujący uczestniczy w zamianie energii elektrycznej na mechaniczną (w silniku) lub mechanicznej na elektryczną (w prądnicy) i pracuje pod obciążeniem, dlatego jest wykonywany jako część wytrzymała mechanicznie.
Odpowiedź "Wirnik" pasuje do opisu, bo wirnik jest elementem, który obraca się w polu magnetycznym i jest powiązany z przenoszeniem momentu obrotowego na część mechaniczną napędu. W praktyce eksploatacyjnej technik elektryk identyfikuje wirnik m.in. podczas oględzin maszyny po demontażu, ocenia stan uzwojeń (w maszynach z uzwojeniem wirnika) oraz elementów współpracujących mechanicznie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- "Stojan" to część nieruchoma. Może być masywna i wytrzymała, ale nie jest elementem, który bezpośrednio "przekazuje energię mechaniczną" jako część wirująca; jego rola dotyczy głównie wytworzenia pola magnetycznego i konstrukcji nośnej.
- "Biegun magnetyczny" to element układu magnetycznego (część stojana lub wirnika zależnie od konstrukcji), odpowiadający za kształtowanie pola magnetycznego, a nie za mechaniczne przekazywanie energii do układu zewnętrznego.
- "Szczotka" występuje w maszynach komutatorowych jako element stykowy doprowadzający/odbierający prąd z komutatora lub pierścieni. Nie pełni funkcji przenoszenia obciążeń mechanicznych i nie przekazuje energii mechanicznej.
Wskazówka egzaminacyjna: przy identyfikacji elementu po opisie najpierw ustal, czy opis dotyczy funkcji elektromagnetycznej (pole magnetyczne, doprowadzanie prądu), czy funkcji mechanicznej (ruch obrotowy, moment). Następnie sprawdź, czy element jest typowo wirujący (wirnik) czy nieruchomy (stojan).
