KWALIFIKACJA EKA2 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 23.
Zidentyfikuj, który z poniższych dokumentów jest najbardziej odpowiedni do przekazania do archiwum państwowego.
Dokument Data utworzenia
Protokół z posiedzenia zarządu 2018
Raport finansowy 2020
Umowa o współpracy 2019
Historia firmy 2000
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Historia firmy" jest najbardziej adekwatna do przekazania do archiwum państwowego, ponieważ ma trwałą wartość informacyjną i dokumentuje dzieje podmiotu (walor źródła historycznego). Raport finansowy, umowa i protokół zwykle mają przede wszystkim znaczenie bieżące lub prawne, niekoniecznie trwałe.

Pełne wyjaśnienie:

W archiwistyce do archiwum państwowego co do zasady przekazuje się dokumenty mające trwałą wartość historyczną i informacyjną (takie, które w przyszłości będą źródłem do badań i dokumentowania działalności podmiotów). Z podanych przykładów najlepiej spełnia to "Historia firmy", bo jest dokumentem syntetycznym, ukierunkowanym na opis dziejów organizacji, zmian, osiągnięć i kontekstu działania. Tego typu opracowania mają potencjał źródłowy wykraczający poza potrzeby bieżącego zarządzania.

Odpowiedź "Protokół z posiedzenia zarządu" może być ważna dla funkcjonowania jednostki i jej rozliczalności, ale bez doprecyzowania kategorii archiwalnej i statusu wytwórcy nie można automatycznie przesądzić, że jest to materiał do archiwum państwowego. W praktyce o kwalifikacji decydują przepisy wewnętrzne i zasady kwalifikacji, a nie sam tytuł dokumentu.

"Raport finansowy" najczęściej służy celom sprawozdawczym i kontrolnym oraz bywa przechowywany przez określony czas. Nie każdy raport ma trwałą wartość historyczną; część jest typową dokumentacją operacyjną o ograniczonym okresie przydatności.

"Umowa o współpracy" ma znaczenie prawne, jednak wiele umów jest przechowywanych zgodnie z okresami retencji i nie stanowi automatycznie materiału archiwalnego o trwałej wartości. Bez wskazania, że ma wyjątkowe znaczenie (np. przełomowa dla historii podmiotu), nie jest najlepszym wyborem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu nie podano kategorii archiwalnej, szukaj dokumentów o charakterze przekrojowym, historycznym i dokumentującym dzieje instytucji, a nie typowych dokumentów bieżących (finanse, umowy, rutynowe protokoły).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wartość historyczna oznacza, że dokument może być trwałym źródłem informacji o działalności instytucji, ludziach i zdarzeniach, także po wielu latach. Nie chodzi o bieżącą przydatność, lecz o znaczenie dla pamięci organizacji i badań. Takie materiały zwykle kwalifikuje się do wieczystego przechowywania.
Najczęściej są to materiały o trwałej wartości informacyjnej: dokumentujące powstanie, rozwój, strukturę i kluczowe decyzje podmiotu. Pomaga myślenie: czy za 30–50 lat dokument będzie źródłem do odtworzenia historii? Jeśli tak, ma większą szansę na kwalifikację jako materiał archiwalny.
Bo ma charakter przekrojowy i utrwala dzieje organizacji: daty, etapy rozwoju, ważne zdarzenia, zmiany organizacyjne. Taki dokument jest użyteczny nie tylko dla bieżącego zarządzania, lecz także jako źródło historyczne. Dlatego często ma większą wartość archiwalną niż typowe dokumenty operacyjne.
Nie zawsze. Protokoły mogą być bardzo istotne, ale o przekazaniu decyduje kwalifikacja archiwalna i zasady obowiązujące w danej jednostce (np. wykaz akt, instrukcja archiwalna). Bez tych informacji nie da się automatycznie przesądzić, że każdy protokół ma status materiału archiwalnego wieczystego.
Raport finansowy jest ważny dla rozliczeń i kontroli, ale często ma określony okres przechowywania. Archiwalnie istotne mogą być dokumenty o wyjątkowym znaczeniu (np. podsumowania wieloletnie, raporty związane z przełomowymi wydarzeniami), jednak typowe raporty roczne mogą być traktowane jako dokumentacja bieżąca.
Umowy są kluczowe prawnie, ale to nie oznacza, że wszystkie trafiają do archiwum państwowego. Wiele umów przechowuje się przez czas wynikający z potrzeb dowodowych. Do trwałego zasobu częściej wybiera się dokumenty pokazujące historię i działalność instytucji w szerszym ujęciu, nie każdy akt prawny.
Typowe błędy to wybór "najświeższego" dokumentu, mylenie ważności finansowej z wartością archiwalną oraz zakładanie, że każdy dokument prawny ma wieczystą wartość. Częsty jest też wybór na podstawie brzmienia tytułu bez analizy funkcji dokumentu i tego, czy ma trwałe znaczenie informacyjne.
W praktyce oznacza przygotowanie materiałów do przejęcia: uporządkowanie, kompletowanie jednostek, opis i sporządzenie spisu zdawczo-odbiorczego. Następnie materiały są przejmowane do zasobu archiwum, gdzie zapewnia się ich długotrwałe przechowywanie i możliwość udostępniania według zasad archiwalnych.
Dokumentacja bieżąca służy głównie obsłudze procesów operacyjnych, rozliczeń i czynności prawnych w określonym czasie. Materiały o trwałej wartości dokumentują w sposób unikatowy historię, strukturę i kluczowe działania podmiotu. Pomaga pytanie: czy dokument zachowuje sens i wartość informacyjną po wielu latach?
Ucz się rozpoznawania funkcji dokumentu (po co powstał), a nie tylko jego nazwy. Przećwicz przykłady z wykazów akt i typowych grup dokumentacji (finanse, kadry, zarząd, historia jednostki). Na egzaminie szukaj odpowiedzi wskazujących na trwałą wartość informacyjną i historyczną.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: ""Historia firmy" jest najbardziej adekwatna do przekazania do archiwum państwowego, ponieważ ma trwałą wartość informacyjną i dokumentuje dzieje podmiotu (walor źródła historycznego)."

Źródła:

  • Międzynarodowa Rada Archiwów (ICA) – ISAD(G): General International Standard Archival Description, zasady opisu i rozumienie jednostki archiwalnej (dokument standardowy ICA)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z archiwistyki dotyczące kwalifikacji archiwalnej i selekcji
  • Materiały dydaktyczne o kategoriach archiwalnych i wykazach akt (JRWA) stosowanych w praktyce
  • Wytyczne i instrukcje kancelaryjno-archiwalne używane w jednostkach organizacyjnych (część dot. przekazywania do archiwum)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego