KWALIFIKACJA HAN3 - TEST WIEDZY NR 8

PYTANIE NR 22.
Zidentyfikuj, który z poniższych elementów jest opcjonalny w opisie bibliograficznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Numer ISBN jest identyfikatorem wydania i zwykle stanowi informację uzupełniającą, a nie rdzeniowy element opisu. Do podstawowej identyfikacji dokumentu najczęściej wystarczają: autor, tytuł oraz dane wydawnicze (np. rok wydania). ISBN pomaga doprecyzować wydanie, ale nie zawsze występuje.

Pełne wyjaśnienie:

W opisie bibliograficznym wyróżnia się elementy, które są kluczowe dla rozpoznania i odszukania dokumentu, oraz elementy uzupełniające, które zwiększają precyzję identyfikacji.

Odpowiedź "Numer ISBN" jest traktowana jako element opcjonalny, ponieważ jest to identyfikator nadawany konkretnemu wydaniu/formatowi publikacji i nie występuje w każdym typie dokumentu. Może też brakować go w starszych wydaniach, drukach okolicznościowych lub w materiałach, które nie podlegają numeracji w ten sposób. Z tego powodu ISBN bywa podawany, gdy jest dostępny, ale zwykle nie jest warunkiem minimalnym poprawnego opisu w zadaniach szkolnych i w wielu zestawieniach bibliograficznych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne jako "opcjonalne" w podstawowym ujęciu?

  • "Imię i nazwisko autora" to jedna z głównych danych odpowiedzialności. Gdy autor jest znany, jest to informacja podstawowa, bo pozwala odróżnić dzieła o podobnych tytułach i ułatwia wyszukiwanie.
  • "Tytuł dokumentu" jest elementem centralnym opisu; bez tytułu identyfikacja publikacji jest zazwyczaj niepełna lub bardzo utrudniona.
  • "Data wydania" (np. rok) pomaga rozróżnić różne wydania i wersje. W praktyce bibliograficznej jest to bardzo istotny składnik danych wydawniczych, zwykle wymagany w minimalnym opisie, o ile jest znany.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy "elementu opcjonalnego", często chodzi o dane typu identyfikator (np. numer), uwagi, format czy seria. Elementy typu autor–tytuł–dane wydawnicze zazwyczaj tworzą trzon opisu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Opis bibliograficzny to uporządkowany zestaw danych identyfikujących dokument (np. książkę). Służy do jednoznacznego rozpoznania publikacji, ułatwia jej wyszukiwanie w katalogach i bibliografiach oraz pozwala poprawnie cytować źródła w pracach szkolnych i zawodowych.
Najczęściej podstawą są dane odpowiedzialności (autor), tytuł oraz dane wydawnicze (np. miejsce, wydawca, rok). To "rdzeń" identyfikacji dokumentu. Elementy dodatkowe (np. identyfikatory) podaje się, gdy są dostępne i potrzebne do doprecyzowania wydania.
ISBN jest identyfikatorem konkretnego wydania/formatu, ale nie każdy dokument go posiada (np. część starszych druków lub niektóre publikacje okolicznościowe). Dlatego w wielu zasadach opisu traktuje się go jako informację uzupełniającą: pomaga, lecz nie zawsze jest niezbędny do sporządzenia minimalnego opisu.
Nie zawsze. Jeśli dokument jest anonimowy lub autor nie jest podany, opis tworzy się bez tej informacji, a punktem wyjścia staje się tytuł i dane wydawnicze. Błędem jest natomiast pominięcie autora wtedy, gdy jest on wyraźnie wskazany w publikacji i można go wiarygodnie ustalić.
Pomaga pytanie: "Czy bez tej informacji da się sensownie zidentyfikować publikację?". Autor, tytuł i rok zwykle są kluczowe. Dane typu identyfikator (np. numer), uwagi, dodatkowe oznaczenia serii czy format często mają charakter doprecyzowujący, więc są częściej traktowane jako fakultatywne.
Warto go podać, gdy istnieje wiele podobnych wydań lub gdy zamawiasz publikację w księgarni/hurtowni i potrzebujesz uniknąć pomyłki. Identyfikator przyspiesza obsługę klienta i logistykę. Jest też przydatny w zestawieniach bibliograficznych o wysokiej dokładności.
To znaczy, że różne formaty i wersje tej samej książki mogą mieć różne identyfikatory: osobny dla twardej oprawy, osobny dla miękkiej, e-booka czy audiobooka. Autor i tytuł odnoszą się do treści (dzieła), a identyfikator rozróżnia konkretne wydanie oferowane w obrocie.
Częste są: pomijanie roku wydania, mylenie wydawcy z drukarnią, przepisywanie tytułu z błędem (np. bez podtytułu), a także traktowanie numeru identyfikacyjnego jako zawsze obowiązkowego. Warto uczyć się na przykładach i sprawdzać, skąd dokładnie bierze się dane z książki.
Gdy jest znana, zwykle stanowi ważny element danych wydawniczych, bo rozróżnia wydania i ułatwia identyfikację. Jeśli jednak nie da się jej ustalić, w praktyce stosuje się rozwiązania zastępcze (np. oznaczenia braku daty) zgodnie z przyjętymi zasadami opisu.
Ćwicz tworzenie krótkich opisów dla różnych typów dokumentów (książka, artykuł, rozdział). Zwracaj uwagę na "rdzeń" (autor–tytuł–dane wydawnicze) oraz na dodatki (identyfikatory, seria). Pomaga też porównywanie poprawnych wzorców opisów z typowymi błędami.
info

Około 62% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Numer ISBN jest identyfikatorem wydania i zwykle stanowi informację uzupełniającą, a nie rdzeniowy element opisu."

Źródła:

  • ISO 690:2021, Information and documentation — Guidelines for bibliographic references and citations to information resources
  • IFLA, ISBD: International Standard Bibliographic Description (Consolidated Edition), 2011
  • ISO 2108:2017, Information and documentation — International standard book number (ISBN)

Materiały:

  • Standard ISO 690 (wytyczne tworzenia opisów bibliograficznych i cytowań)
  • IFLA ISBD (zasady opisu bibliograficznego w ujęciu bibliotecznym)
  • Podręczniki z bibliografii i informacji naukowej dla szkół/uczelni

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego