KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 15.
Zidentyfikuj typ wzmacniacza na podstawie poniższego schematu:
  Vcc
   |
   |
   R1
   |
   |------| C1
   |      |
   R2    BJT NPN
   |      |\
   |      ( \
   |      |  \
   |      |   E
  GND     GND
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To jest wzmacniacz ze wspólnym emiterem (emiter do masy).
Wejście podawane jest na bazę przez C1, a R1 i R2 tworzą dzielnik polaryzujący bazę. Wyjście w takim stopniu pobiera się z kolektora, a emiter stanowi punkt odniesienia (wspólny) dla sygnału.

Pełne wyjaśnienie:

Na schemacie widać tranzystor BJT NPN, którego emiter jest połączony z masą (GND). To kluczowa cecha konfiguracji wspólnego emitera (często nazywanej "wzmacniaczem emiterowym"). Sygnał wejściowy jest doprowadzany do bazy przez kondensator C1, który pełni funkcję sprzęgającą: przepuszcza składową zmienną, a blokuje składową stałą, dzięki czemu nie rozstraja polaryzacji tranzystora.

Rezystory R1 i R2 tworzą dzielnik napięcia ustawiający napięcie bazy (a tym samym punkt pracy). W typowym stopniu WE (wspólny emiter) wyjście sygnału uzyskuje się w obwodzie kolektora, a zmiany prądu kolektora powodują zmiany napięcia na obciążeniu kolektora. Nawet jeśli na szkicu nie pokazano wprost rezystora kolektorowego/obciążenia, fakt, że emiter jest wspólny (na masie), a sterowanie jest na bazie, wskazuje na tę konfigurację.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Wzmacniacz bazowy (wspólna baza) – w tej konfiguracji baza jest "wspólna" (zwykle utrzymywana na stałym potencjale dla AC), a sygnał podaje się na emiter. Tutaj sygnał jest podawany na bazę przez C1, więc to nie jest wspólna baza.
  • Wzmacniacz kolektorowy (wspólny kolektor, wtórnik emiterowy) – w nim wyjście pobiera się z emitera, a kolektor jest połączony "na stałe" z zasilaniem (dla AC bywa traktowany jako wspólny). Na tym schemacie emiter jest przy masie i nie pełni roli wyjścia; układ nie przedstawia typowego wtórnika emiterowego.
  • Wzmacniacz różnicowy – wymaga dwóch tranzystorów (lub innej pary elementów aktywnych) oraz układu porównującego dwa wejścia. Na schemacie jest jeden tranzystor, więc nie spełnia definicji wzmacniacza różnicowego.

Wskazówka egzaminacyjna: aby szybko rozpoznać konfigurację BJT, znajdź elektrodę, która jest "wspólna" (często do masy lub do zasilania) oraz sprawdź, gdzie jest wejście (baza/emiter) i skąd zwykle bierze się wyjście (kolektor/emiter).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To stopień tranzystorowy BJT, w którym emiter jest punktem wspólnym (najczęściej połączony z masą dla sygnału). Sygnał wejściowy podaje się na bazę, a wyjście zwykle pobiera z kolektora, uzyskując wzmocnienie napięciowe i odwrócenie fazy.
Najprościej: znajdź emiter tranzystora. Jeśli jest połączony do masy (bezpośrednio lub przez rezystor) i sygnał wchodzi na bazę, to zwykle jest to wspólny emiter. Dodatkowo często widać dzielnik polaryzacji bazy (dwa rezystory do Vcc i GND).
Dzielnik R1/R2 ustala napięcie bazy w stanie spoczynku, czyli pomaga ustawić punkt pracy tranzystora. Dzięki temu tranzystor pracuje w obszarze aktywnym, a sygnał zmienny może być wzmacniany bez silnych zniekształceń wynikających z odcięcia lub nasycenia.
C1 przepuszcza składową zmienną sygnału (AC), a blokuje składową stałą (DC). To pozwala podać sygnał na bazę bez zmiany napięć polaryzacji ustawionych przez R1 i R2. W praktyce ogranicza też pasmo od dołu, zależnie od pojemności i rezystancji wejściowej.
Wzmacniacz emiterowy daje zauważalne wzmocnienie napięciowe, ale zwykle odwraca fazę sygnału na wyjściu. Jest często spotykany w przedwzmacniaczach i prostych torach analogowych. W montażu ważna jest poprawna polaryzacja, dobór elementów i kontrola punktu pracy.
Wspólny kolektor (wtórnik emiterowy) ma wyjście na emiterze i zwykle nie wzmacnia napięcia (wzmocnienie bliskie 1), za to ma dużą impedancję wejściową i małą wyjściową. Wspólny emiter ma wyjście na kolektorze i daje wyraźne wzmocnienie napięciowe.
Wzmacniacz różnicowy porównuje dwa sygnały wejściowe i najczęściej jest zbudowany z pary tranzystorów (lub struktury równoważnej) pracujących wspólnie. Pojedynczy tranzystor nie tworzy pary różnicowej, więc nie realizuje typowego wzmacniania różnicowego.
Częsty błąd to patrzenie tylko na to, gdzie jest Vcc, zamiast sprawdzić, która elektroda jest wspólna dla sygnału. Inny błąd to mylenie wtórnika emiterowego z układem wspólnego emitera. Pomaga nawyk: wejście? wyjście? elektroda wspólna?
Wspólna baza pojawia się rzadziej w prostych urządzeniach, ale bywa używana w układach wysokoczęstotliwościowych lub tam, gdzie potrzebna jest mała impedancja wejściowa. W serwisie warto ją kojarzyć z sytuacją, gdy sygnał wchodzi na emiter, a baza ma stały potencjał.
Ćwicz rozpoznawanie trzech podstawowych konfiguracji BJT na schematach i zapisuj regułę: wspólny emiter—wyjście z kolektora; wspólny kolektor—wyjście z emitera; wspólna baza—wejście na emiter. Dodatkowo ucz się roli elementów polaryzacji i kondensatorów sprzęgających.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "To jest wzmacniacz ze wspólnym emiterem (emiter do masy).Wejście podawane jest na bazę przez C1, a R1 i R2 tworzą dzielnik polaryzujący bazę."

Źródła:

  • Boylestad, Nashelsky, "Electronic Devices and Circuit Theory", rozdziały o tranzystorach BJT i konfiguracjach wzmacniaczy (common-emitter/common-base/common-collector), Pearson (różne wydania)
  • Horowitz, Hill, "The Art of Electronics", część dotycząca stopni tranzystorowych BJT i podstawowych konfiguracji, Cambridge University Press (różne wydania)

Materiały:

  • Podręcznik z podstaw elektroniki analogowej (BJT i konfiguracje wzmacniaczy)
  • Karty katalogowe tranzystorów BJT (opis wyprowadzeń i parametrów)
  • Zbiory zadań z analizy schematów tranzystorowych (polaryzacja i konfiguracje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego