KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 30.
Dla jakiej długości (l) belki utwierdzonej jednostronnie, moment zginający M osiągnie wartość 40 kN·m?
Ilustracja przedstawia schemat belki utwierdzonej jednostronnie, co jest typowym zagadnieniem w kontekście wytrzymałości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W belce utwierdzonej jednostronnie wartość momentu zginającego wynika bezpośrednio ze schematu obciążenia podanego w zadaniu (zwykle maksymalny moment występuje w utwierdzeniu).
Po zapisaniu zależności M = f(l) dla tego schematu i podstawieniu M = 40 kN·m, przekształcenie równania daje długość l = 2 m.

Pełne wyjaśnienie:

Belka utwierdzona jednostronnie (wspornik) pracuje inaczej niż belka swobodnie podparta: utwierdzenie przenosi zarówno siłę tnącą, jak i moment zginający. W wielu typowych schematach obciążenia (siła skupiona, moment przyłożony, obciążenie równomierne) największy moment pojawia się właśnie w przekroju przy utwierdzeniu, a jego wartość zależy m.in. od długości wspornika l.

Aby wyznaczyć długość l, trzeba wykonać stały tok postępowania:

  • Rozpoznać z treści/rysunku, jaki jest schemat obciążenia i w którym przekroju rozpatrujemy moment.
  • Zastosować właściwą zależność na moment zginający dla tego schematu, czyli zapisać funkcję w postaci M = f(l) (lub M = f(x, l) i następnie wskazać przekrój krytyczny, najczęściej utwierdzenie).
  • Podstawić wartość wymaganą w pytaniu: M = 40 kN·m.
  • Przekształcić równanie do postaci l = … oraz sprawdzić jednostki: kN·m po prawej stronie muszą wynikać z kombinacji kN oraz m.

Wynik 2 m oznacza, że dla danych z zadania (w tym danych wynikających z dołączonego schematu) właśnie taka długość belki daje moment 40 kN·m. Pozostałe propozycje są niezgodne, bo:

  • 4 m zwiększa długość w porównaniu do wyniku, więc w typowych przypadkach zależności rosnącej z długością dawałoby większy moment niż wymagany.
  • 20 m i 40 m są wartościami skrajnie dużymi jak na zadania szkolne z podstawowych schematów; prowadziłyby do bardzo dużych momentów albo wymagałyby skrajnie małego obciążenia, co nie odpowiada standardowym danym z takich zadań.

Wskazówka egzaminacyjna: jeżeli masz rysunek, najpierw odczytaj rodzaj obciążenia i miejsce, w którym pytanie definiuje moment. Dopiero potem dobierz wzór. W ten sposób unikasz najczęstszego błędu: użycia wzoru dla innego schematu belki.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To belka (wspornik), która ma jeden koniec sztywno zamocowany (utwierdzony), a drugi jest wolny. Utwierdzenie przenosi siłę tnącą i moment, dlatego w takich belkach często największy moment zginający występuje przy utwierdzeniu.
Bo utwierdzenie "zamyka" obrót przekroju i musi zrównoważyć działanie obciążenia na całej długości wspornika. Skutkiem jest kumulacja efektu dźwigni w podporze, co w typowych schematach prowadzi do maksimum momentu właśnie przy zamocowaniu.
Trzeba znać schemat obciążenia (np. siła skupiona, obciążenie równomierne, przyłożony moment), jego wartość oraz miejsce, w którym moment ma osiągnąć zadaną wartość (najczęściej w utwierdzeniu). Bez tych danych nie da się jednoznacznie wyznaczyć długości.
Moment ma jednostkę kN·m, czyli "siła razy ramię". Wzór powinien dać iloczyn wartości w kN (lub N) i długości w metrach. Jeśli po przekształceniu wychodzi np. kN/m albo samo kN, to znaczy, że dobrano zły wzór lub popełniono błąd rachunkowy.
Wspornik ma jedno utwierdzenie (symbol stałego zamocowania) i wolny koniec. Belka swobodnie podparta ma dwie podpory, które nie przenoszą momentu w sposób utwierdzenia. To rozróżnienie jest kluczowe, bo zmienia wzory na reakcje i przebiegi wykresów V i M.
Najczęstsze pomyłki to: użycie wzoru dla innego schematu belki, wyznaczanie momentu w złym przekroju (np. w środku zamiast przy utwierdzeniu), nieuwzględnienie ramienia siły oraz chaos w jednostkach (m, cm, kN, N) prowadzący do złych wyników liczbowych.
Lepiej nie. Wprawdzie w wielu przypadkach moment rośnie wraz z długością, ale zależność może być liniowa lub nieliniowa zależnie od obciążenia. Bez policzenia (albo poprawnego odczytu zależności z rysunku) łatwo ulec heurystyce i wybrać błędną wartość.
Typowe przykłady to balkony, daszki nad wejściem, wsporniki pod urządzenia, krótkie wysięgi podciągów lub elementy montażowe. W każdym z tych przypadków kontrola momentów przy zamocowaniu jest ważna dla doboru zbrojenia lub przekroju stalowego.
Najczęściej pojawiają się podstawowe zależności na moment w utwierdzeniu dla klasycznych obciążeń (siła skupiona, obciążenie równomierne, moment przyłożony). Kluczem jest dopasowanie wzoru do schematu, a nie pamięciowe podstawianie liczb do przypadkowej formuły.
Ćwicz rozpoznawanie schematów (wspornik, belka swobodnie podparta), rysowanie wykresów sił tnących i momentów oraz szybkie przekształcanie wzorów. Pomaga też powtarzanie "gdzie jest maksimum" i kontrola jednostek na każdym kroku, bo to szybko wyłapuje błędy.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Wikipedia: Cantilever - opis belki wspornikowej i zależności momentów (sekcja o obciążeniach belek), https://en.wikipedia.org/wiki/Cantilever - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: Bending moment - definicja momentu zginającego i związek z obciążeniem/siłami wewnętrznymi, https://en.wikipedia.org/wiki/Bending_moment - dostęp 2026-03-02
  • Engineering ToolBox: Beam Bending - podstawowe zależności i schematy dla belek (w tym wsporników), https://www.engineeringtoolbox.com/beam-stress-deflection-d_1312.html - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik: mechanika budowli/wytrzymałość materiałów – rozdział o belkach wspornikowych i wykresach M
  • Zestawy zadań z wykresów sił tnących i momentów zginających (belki: wspornik, swobodnie podparta)
  • Tablice/wzory do podstawowych schematów obciążenia belek (moment w utwierdzeniu, rozkład M(x))

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego