KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2008

PYTANIE NR 13.
Wartość reakcji podporowych dla belki swobodnie podpartej o długości l, z obciążeniem ciągłym o wartości q, wynosi
Ilustracja przedstawia schemat belki swobodnie podpartej, która jest obciążona równomiernie na całej swojej długości.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla belki swobodnie podpartej z równomiernym obciążeniem q na długości l wypadkowa wynosi Q=q·l i działa w środku rozpiętości. Z równowagi RA+RB=Q, a z symetrii RA=RB, więc każda reakcja to R=Q/2=0,5·q·l. Suma reakcji to 1,0·q·l, co bywa mylone z reakcją jednej podpory.

Pełne wyjaśnienie:

W belce swobodnie podpartej (dwie podpory na końcach) obciążenie równomiernie rozłożone q działa na całej długości l. Najpierw zamienia się je na wypadkową siłę skupioną:

Q = q·l

Ta wypadkowa działa w środku rozpiętości, bo rozkład obciążenia jest symetryczny i równomierny.

Następnie stosuje się warunki równowagi statycznej. Dla sił pionowych:

RA + RB − Q = 0, czyli RA + RB = q·l.

Ponieważ układ jest w pełni symetryczny (identyczne podpory na końcach i identyczne obciążenie na całej długości), reakcje są równe:

RA = RB

Stąd:

2R = q·lR = (q·l)/2 = 0,5·q·l

  • Odpowiedź 0,5·q·l jest poprawna, bo opisuje wartość jednej reakcji podporowej w układzie symetrycznym.
  • Odpowiedź 1,0·q·l odpowiada całkowitemu obciążeniu belki (wypadkowej Q) albo sumie obu reakcji, a nie reakcji pojedynczej podpory.
  • Odpowiedź 1,5·q·l nie spełnia warunku równowagi: suma reakcji musiałaby wtedy przekroczyć q·l, co oznaczałoby "nadmiar" siły do góry bez przyczyny.
  • Odpowiedź 2,0·q·l jest tym bardziej sprzeczna z równowagą (reakcje byłyby wielokrotnie większe niż obciążenie).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj sens fizyczny wyniku. Reakcje podporowe powinny sumować się do wypadkowej obciążenia, a jednostki muszą się zgadzać (q w kN/m, reakcja w kN po przemnożeniu przez l).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To belka oparta na dwóch podporach na końcach, które uniemożliwiają przemieszczenia pionowe, ale pozwalają na obrót. W typowym modelu jedna podpora jest przegubowa nieprzesuwna, a druga przegubowa przesuwna. Taki schemat jest podstawą wielu zadań ze statyki.
q to intensywność obciążenia rozłożonego, czyli siła przypadająca na jednostkę długości (np. kN/m). Działa na całym odcinku belki, a jego wypadkowa rośnie proporcjonalnie do długości obciążonego fragmentu.
Dla obciążenia równomiernego na całej długości l wypadkowa wynosi Q = q·l. Punkt przyłożenia tej wypadkowej jest w środku obciążonego odcinka (dla całej belki: w połowie rozpiętości).
Bo układ jest symetryczny: podpory są na końcach belki, a obciążenie ma taki sam rozkład na lewo i prawo od środka. Symetria oznacza, że belka "dzieli" obciążenie po równo między podpory, więc RA=RB.
Najpierw liczysz wypadkową Q=q·l, a potem korzystasz z tego, że w układzie symetrycznym RA=RB. Z równowagi RA+RB=Q, więc jedna reakcja to R=Q/2=0,5·q·l.
Nie, jeśli pytanie dotyczy wartości reakcji podporowej (pojedynczej). 1,0·q·l to całkowite obciążenie (wypadkowa) lub suma obu reakcji. Pojedyncza podpora w układzie symetrycznym przenosi połowę, czyli 0,5·q·l.
q ma jednostkę siły na długość (np. kN/m), l ma metry (m), a reakcja R jest siłą (np. kN). Kontrola jednostek pomaga uniknąć błędu: samo q nie jest jeszcze reakcją, dopiero po przemnożeniu przez l dostajesz siłę.
Gdy obciążenie nie jest symetryczne (np. działa tylko na części długości albo jest trójkątne), gdy podpory nie są na końcach lub mają inne warunki pracy, albo gdy dochodzą dodatkowe siły/momenty. Wtedy trzeba liczyć reakcje z równań równowagi, zwykle także z momentów.
Belka swobodnie podparta przenosi głównie reakcje pionowe w podporach, a podpory pozwalają na obrót. Belka utwierdzona ma zamocowanie "na sztywno", więc oprócz sił pojawiają się też momenty utwierdzenia. To zmienia rozkład sił i nie można wtedy stosować prostego podziału Q/2.
Najczęściej myli się wypadkową Q=q·l z reakcją jednej podpory, zapomina o symetrii (lub o sprawdzeniu jej warunków) oraz nie kontroluje jednostek. Pomaga szybki test: suma reakcji musi równać się całkowitemu obciążeniu działającemu w dół.
info

Statystycznie 68% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Dla belki swobodnie podpartej z równomiernym obciążeniem q na długości l wypadkowa wynosi Q=q·l i działa w środku rozpiętości."

Źródła:

  • R. C. Hibbeler, "Mechanika inżynierska: Statyka" (rozdziały o równowadze i belkach swobodnie podpartych; obciążenia rozłożone i reakcje podporowe)
  • F. P. Beer, E. R. Johnston, "Statyka" (warunki równowagi, wypadkowa obciążenia równomiernego, reakcje w belce swobodnie podpartej)

Materiały:

  • Podręczniki do statyki/mechaniki budowli (rozdziały: belki, reakcje podporowe, obciążenia rozłożone)
  • Zbiory zadań z mechaniki technicznej: belka swobodnie podparta z obciążeniem równomiernym
  • Notatki/ściągi wzorów: wypadkowa obciążenia rozłożonego i warunki równowagi

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego