Aby obliczyć skalę wyrysu, trzeba powiązać wymiary na wyrysie z wymiarami w terenie.
1) Zamiana jednostek pola
Powierzchnia działki wynosi 0,0500 ha. Ponieważ 1 ha = 10 000 m2, to:
0,0500 ha = 0,0500 · 10 000 m2 = 500 m2.
2) Wyznaczenie boków prostokąta w terenie
Na wyrysie zmierzono boki 25 mm i 20 mm. Działka jest prostokątem, więc stosunek boków w terenie jest taki sam jak na wyrysie: 25:20 = 5:4. Pole w terenie ma 500 m2, a dla prostokąta P = a·b. Najprościej zauważyć, że wartości 25 i 20 "pasują" do pola 500:
25 m · 20 m = 500 m2.
Zatem boki działki w terenie to 25 m i 20 m.
3) Obliczenie skali z długości
Skala to stosunek długości na mapie do długości w terenie, wyrażony jako 1:n. Dla boku 25 mm na wyrysie i 25 m w terenie:
25 m = 25 000 mm, więc 25 mm : 25 000 mm = 1 : 1000.
Otrzymujemy skalę 1:1000.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- 1:500 oznaczałoby, że 25 mm odpowiada 12,5 m w terenie, co nie dałoby pola 500 m2 przy zachowaniu proporcji boków.
- 1:2000 oznaczałoby, że 25 mm odpowiada 50 m w terenie, a wtedy pole (przy proporcji 25:20) byłoby wielokrotnie większe niż 500 m2.
- 1:5000 oznaczałoby, że 25 mm odpowiada 125 m w terenie, co jeszcze bardziej zwiększałoby pole i jest sprzeczne z podaną powierzchnią.
Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach o skali zawsze pilnuj dwóch rzeczy: (1) zamiany jednostek (ha ↔ m2, m ↔ mm), (2) użycia skali liniowej do długości, a nie bezpośrednio do pola.
