KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 30.
Dławienie zaworów dławiąco-zwrotnych przedstawionych na schemacie ustawiono odpowiednio
1V1 – 50% i 1V2 - 100%. Określ prędkość wysuwania tłoczyska A1 przyjmując, że 0% oznacza całkowite dławienie, 100% oznacza brak dławienia.
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny związany z zaworami dławiąco-zwrotnymi oraz siłownikiem pneumatycznym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układzie dławienia na wylocie (meter-out) prędkość zależy od dławienia powietrza opuszczającego komorę siłownika. Dla wysuwu odpowiada zawór ustawiony na 100% (brak dławienia), a dla wsuwu zawór 50% (połowa przepływu). Zatem wysuw jest 2 razy szybszy od wsuwu.

Pełne wyjaśnienie:

W zaworze dławiąco-zwrotnym jeden kierunek przepływu jest swobodny (przez zawór zwrotny), a w przeciwnym kierunku przepływ jest ograniczany dławikiem. Na schemacie zawory są zorientowane tak, że ograniczają przepływ powietrza wypływającego z siłownika, czyli jest to układ dławienia na wylocie (meter-out).

W meter-out prędkość ruchu tłoczyska zależy głównie od tego, jak szybko powietrze może opuścić komorę, z której jest wypychane. Dlatego dla każdego ruchu (wysuw/wsuw) należy wskazać, z której komory powietrze uchodzi i przez który zawór jest wtedy dławione.

  • Wysuw tłoczyska: zasilana jest komora tłokowa, a powietrze uchodzi z komory tłoczyskowej przez zawór przypisany do tej gałęzi (tu: 1V2). Nastawa 1V2 = 100% oznacza brak dławienia, więc przepływ wylotowy jest maksymalny.
  • Wsuw tłoczyska: zasilana jest komora tłoczyskowa, a powietrze uchodzi z komory tłokowej przez drugi zawór (tu: 1V1). Nastawa 1V1 = 50% oznacza przepływ ograniczony do połowy.

Przy założeniu zadania, że prędkość jest wprost proporcjonalna do natężenia przepływu, dostajemy stosunek prędkości: 100% : 50% = 2 : 1. To znaczy, że prędkość wysuwania jest dwa razy większa niż prędkość wsuwania.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Równa prędkości wsuwania" pomija fakt, że dławiki mają różne nastawy (100% i 50%).
  • "Dwa razy mniejsza niż wsuwania" wynika zwykle z odwrócenia relacji (pomylenia, który ruch ma 100%, a który 50%) albo z błędnego odczytu kierunku dławienia.
  • "Cztery razy większa niż wsuwania" nie pasuje do danych: z samych nastaw 100% i 50% nie otrzymuje się stosunku 4:1.

W praktyce taka regulacja pozwala ustawić np. szybki wysuw roboczy i wolniejszy powrót, co poprawia stabilność ruchu i bezpieczeństwo.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Meter-out to regulacja prędkości siłownika przez ograniczanie przepływu powietrza opuszczającego komorę siłownika. Dławik jest wpięty w taki sposób, że dopływ może być swobodny, a odpływ jest dławiony. Daje to stabilniejszy ruch przy zmiennym obciążeniu.
Łączy dwa elementy: zawór zwrotny (swobodny przepływ w jednym kierunku) i dławik regulowany (ograniczenie w drugim). Dzięki temu można ustawić inną prędkość ruchu w jednym kierunku niż w drugim, bez blokowania dopływu.
Bo sprężone powietrze w komorze działa jak "poduszka" stabilizująca ruch. Dławienie odpływu zmniejsza wahania prędkości przy zmianach obciążenia. Przy dławieniu dopływu (meter-in) łatwiej o skokowy ruch i niestabilność, zwłaszcza przy obciążeniach "ciągnących".
Trzeba sprawdzić, gdzie na symbolu jest obejście przez zawór zwrotny (kierunek swobodny), a gdzie jest przejście przez dławik (kierunek dławiony). W praktyce analizuje się strzałki/kulkę zaworu zwrotnego i to, czy przepływ omija dławik.
W typowej interpretacji zadań: 100% to brak dławienia (maksymalny przepływ), a 0% to całkowite zdławienie (praktycznie zablokowany przepływ w kierunku dławionym). Pośrednie wartości (np. 50%) traktuje się jako proporcjonalne ograniczenie przepływu.
Najpierw ustala się, który dławik wpływa na wysuw, a który na wsuw (z analizy toru odpływu). Potem przyjmuje się proporcję: prędkość ∼ przepływ. Dla 100% i 50% stosunek wynosi 100:50 = 2:1, więc ruch z 100% jest dwa razy szybszy.
W rzeczywistych układach zależy też od obciążenia, ciśnienia, przewodów i różnicy pól powierzchni tłoka. Jednak w wielu zadaniach egzaminacyjnych przyjmuje się uproszczenie: prędkość jest proporcjonalna do przepływu. Wtedy liczy się głównie ustawienie dławików.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie meter-out z meter-in, odwracanie znaczenia skali (0%/100%), nieuwzględnienie kierunku działania zaworu zwrotnego oraz błędne przypisanie, z której komory powietrze uchodzi podczas wysuwu i wsuwu. Pomaga narysowanie strzałek przepływu.
Gdy zależy na krótkim czasie dojazdu do pozycji roboczej, a powrót ma być spokojniejszy (np. ze względów bezpieczeństwa lub ochrony mechaniki). Niezależna regulacja wysuwu i wsuwu jest typowa w automatyce maszyn, gdzie cykl ma być szybki, ale kontrolowany.
Trzeba prześledzić tor powietrza dla ruchu wysuwu: która komora jest zasilana, a z której powietrze jest wypychane. Następnie sprawdzić, przez który zawór prowadzi odpływ z tej komory i czy w tym kierunku przepływ idzie przez dławik. Ten zawór determinuje prędkość.
info

Około 34% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W układzie dławienia na wylocie (meter-out) prędkość zależy od dławienia powietrza opuszczającego komorę siłownika."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pneumatyki przemysłowej (symbole, kierunki przepływu, meter-in/meter-out)
  • Ćwiczenia na schematach: wyznaczanie, który dławik wpływa na wysuw i wsuw
  • Instrukcje producentów elementów pneumatycznych (zawory dławiąco-zwrotne, siłowniki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego