Odleżyny powstają najczęściej w wyniku długotrwałego ucisku (często z udziałem tarcia i sił ścinających), który upośledza ukrwienie tkanek. Skóra narażona na wilgoć i drażniące czynniki traci swoją barierę ochronną, łatwiej ulega pęknięciom, otarciom i uszkodzeniom, a wtedy nawet mniejszy ucisk może skutkować raną.
Odpowiedź "nietrzymanie moczu." jest poprawna, ponieważ mocz oraz stałe zawilgocenie okolicy krocza i pośladków prowadzą do maceracji (rozmiękania naskórka) i podrażnienia skóry. Taka skóra jest mniej odporna na ucisk, a dodatkowo częstsze czynności higieniczne i zmiana materiałów chłonnych zwiększają ryzyko tarcia. W praktyce opiekuna medycznego oznacza to konieczność regularnej kontroli skóry, szybkiej zmiany pieluchomajtek/podkładów, delikatnej toalety, dokładnego osuszania i stosowania preparatów ochronnych.
Odpowiedź "stosowanie diety niskosodowej." jest nieprawidłowa: ograniczenie sodu bywa elementem zaleceń przy niektórych schorzeniach (np. obrzęki, choroby serca), ale samo w sobie nie jest typowym, bezpośrednim czynnikiem ryzyka odleżyn. Ryzyko odleżyn bardziej wiąże się z unieruchomieniem, niedożywieniem białkowo-energetycznym, odwodnieniem, zaburzeniami czucia, wilgocią skóry i chorobami współistniejącymi.
Odpowiedź "stosowanie diety bogatobiałkowej." także jest nieprawidłowa: białko zwykle wspiera utrzymanie tkanek i gojenie, więc taka dieta nie jest czynnikiem sprzyjającym odleżynom (choć zawsze musi być dostosowana do stanu chorego). Uczniowie często mylą ogólny temat "dieta" z ryzykiem ran, ale kluczowe jest, czy występuje niedożywienie, a nie czy dieta jest bogatobiałkowa.
Odpowiedź "zatrzymanie moczu." jest nieprawidłowa w kontekście tego pytania: może wiązać się z innymi powikłaniami, ale nie powoduje bezpośrednio zawilgocenia skóry tak jak nietrzymanie. W profilaktyce odleżyn szczególnie ważne jest ograniczanie wilgoci i ochrona skóry, zwłaszcza u osób leżących i niesamodzielnych.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawia się czynnik powodujący przewlekłą wilgoć skóry (mocz/kał/pot), jest to częsty i istotny czynnik ryzyka odleżyn.
