Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA SPC4 - STYCZEŃ 2020



PYTANIE NR 22.
Do produkcji 100 kg serdelków zużyto 0,12 kg pieprzu i 0,07 kg gałki muszkatołowej. Ile przypraw należy użyć do wyprodukowania 500 kg tego wyrobu?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi ilości przypraw używanych do produkcji serdelków.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala produkcji wzrosła z 100 kg do 500 kg, czyli 5 razy.
Dlatego każdą przyprawę mnożymy przez 5: pieprz 0,12 × 5 = 0,60 kg, a gałka muszkatołowa 0,07 × 5 = 0,35 kg. Wyniki odnoszą się do tej samej receptury, tylko dla większej partii.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach recepturowych kluczowa jest proporcjonalność prosta: jeżeli receptura dotyczy 100 kg wyrobu, to dla większej (lub mniejszej) partii wszystkie składniki przelicza się w tej samej skali.

Tutaj masa serdelków rośnie z 100 kg do 500 kg. To oznacza, że partia jest 5 razy większa (bo 500 / 100 = 5). Zatem zużycie każdej przyprawy też musi wzrosnąć 5-krotnie.

Krok po kroku:

  • Pieprz: 0,12 kg na 100 kg. Dla 500 kg: 0,12 × 5 = 0,60 kg.
  • Gałka muszkatołowa: 0,07 kg na 100 kg. Dla 500 kg: 0,07 × 5 = 0,35 kg.

Warto wykonać kontrolę sensowności: skoro partia jest 5× większa, to wyniki też powinny być 5× większe niż wartości wyjściowe (0,12 → 0,60 oraz 0,07 → 0,35), co się zgadza.

Typowe błędy przy takich zadaniach to: dzielenie zamiast mnożenia (co dałoby mniejsze ilości przy większej partii), pominięcie jednego składnika (przeliczenie tylko pieprzu albo tylko gałki) oraz omyłki w liczbach dziesiętnych. Pomaga prosta zasada: najpierw policz mnożnik skali, potem przemnoż każdy składnik osobno.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak przeliczyć ilość przypraw z 100 kg wyrobu na 500 kg?
Najpierw wyznacz mnożnik skali: 500/100 = 5. Następnie każdą ilość przyprawy z receptury dla 100 kg pomnóż przez 5. To daje przeliczenie na 500 kg przy zachowaniu tego samego udziału przypraw w wyrobie.
Dlaczego w tym zadaniu stosuje się proporcjonalność prostą?
Bo zakładamy, że receptura się nie zmienia: zwiększa się tylko masa partii. Gdy masa wyrobu rośnie np. 5 razy, to zużycie każdego składnika receptury również rośnie 5 razy. To jest klasyczny przypadek proporcjonalności prostej.
Co oznacza, że zużyto 0,12 kg pieprzu na 100 kg serdelków?
To informacja recepturowa: na wyprodukowanie partii o masie 100 kg potrzeba 0,12 kg pieprzu. Przy innej masie partii tę wartość przelicza się skalą (mnożnikiem), aby zachować stały smak i skład wyrobu.
Jak uniknąć błędu z przecinkiem przy mnożeniu 0,12 × 5?
Zastosuj kontrolę oszacowaniem: 0,12 to trochę więcej niż 0,1, a 0,1 × 5 = 0,5, więc wynik powinien być w okolicy 0,6. Jeśli wyjdzie 6 albo 0,06, to znak, że przecinek został przesunięty błędnie.
Czy w przeliczeniach receptury trzeba liczyć każdą przyprawę osobno?
Tak. Każdy składnik receptury ma własną ilość bazową i musi być przeskalowany tym samym mnożnikiem. Nie wolno przeliczyć tylko jednego składnika i "dopasować" reszty na oko, bo zmienia to proporcje i jakość wyrobu.
Jak sprawdzić, czy wynik ma sens bez ponownego liczenia?
Sprawdź relację: skoro partia jest 5× większa, to każda ilość przyprawy też musi być 5× większa niż w danych dla 100 kg. Szybka kontrola: 0,12 → 0,60 i 0,07 → 0,35. Jeśli mnożnik się zgadza, wynik jest logiczny.
Kiedy w produkcji serdelków robi się takie przeliczenia przypraw?
Gdy zmienia się wielkość zlecenia lub wielkość kotła/mieszarki, np. zamiast standardowej partii 100 kg trzeba przygotować 300 kg lub 500 kg. Przeliczenie receptury pozwala zachować powtarzalność smaku i zgodność z dokumentacją technologiczną.
Jakie są najczęstsze błędy na egzaminie przy przeliczaniu receptury?
Najczęściej: pomylenie mnożenia z dzieleniem, przeliczenie tylko jednego składnika, zaokrąglenie na zbyt wczesnym etapie oraz błędy w liczbach dziesiętnych. Pomaga zapisanie mnożnika skali i wykonanie działań w dwóch oddzielnych liniach.
Czy można sumować ilości przypraw i dopiero potem przeliczać na większą partię?
Matematycznie można, ale w praktyce łatwiej i bezpieczniej przeliczać oddzielnie pieprz i gałkę muszkatołową. Unikasz wtedy pomyłek, a wynik końcowy jest od razu gotowy do odważenia dla każdej przyprawy.
Jak przygotować się do zadań z przeliczania receptur w SPC.4?
Ćwicz zadania typu 50→200 kg, 100→500 kg, 120→300 kg. Zawsze rób: (1) mnożnik skali, (2) przemnożenie każdego składnika, (3) kontrolę oszacowaniem. Warto też trenować działania na liczbach dziesiętnych bez kalkulatora.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – Proporcje i skale: https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic-home/arith-review-ratios-proportions/arith-review-proportions/v/solving-proportions - dostęp 2026-02-27
  • Matzoo.pl – Proporcje (zadania i teoria): https://www.matzoo.pl/klasa7/proporcje_37_445 - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL) – Proporcjonalność prosta: https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z matematyki zawodowej: proporcje i przeliczenia receptur
  • Zadania treningowe z przeliczania receptur (100 kg → inna masa partii)
  • Instrukcje zakładowe/receptury technologiczne (ćwiczenia w przeliczaniu na partię)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego