KWALIFIKACJA HGT2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 25.
Do przygotowania 7 porcji polędwicy flambirowanej zużyto 350 ml koniaku. Ile koniaku należy użyć do przygotowania 21 porcji polędwicy flambirowanej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
21 porcji to 3 razy więcej niż 7 porcji, więc ilość koniaku też należy pomnożyć przez 3: 350 ml × 3 = 1050 ml. Następnie przeliczamy na litry: 1050 ml = 1,05 l. Taki wynik zachowuje tę samą ilość koniaku na 1 porcję.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie sprawdza skalowanie receptury (proporcja prosta): jeżeli liczba porcji rośnie w określonym stosunku, to zużycie składnika rośnie w tym samym stosunku (zakładamy te same porcje i tę samą technologię).

Najpierw ustalamy współczynnik zmiany liczby porcji:

21 porcji / 7 porcji = 3

Oznacza to, że przygotowujemy trzy razy więcej porcji, więc zużycie koniaku również będzie trzykrotnie większe:

350 ml × 3 = 1050 ml

Wynik często podaje się w litrach, więc wykonujemy zamianę jednostek. Pamiętaj: 1 l = 1000 ml, zatem:

1050 ml = 1050 / 1000 l = 1,05 l

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • 0,150 l (150 ml) jest zbyt małe — wynika zwykle z błędnego dzielenia zamiast mnożenia albo z pomylenia zależności proporcjonalnej.
  • 0,105 l (105 ml) to typowy skutek przesunięcia przecinka o jedno miejsce za dużo przy zamianie ml na l lub wykonania nieprawidłowego działania na 350 ml.
  • 1,50 l (1500 ml) jest za duże — może wynikać z błędnego przyjęcia współczynnika 21/7 jako 4 lub z pomylenia danych wejściowych.

Wskazówka egzaminacyjna: kiedy w zadaniu pojawia się para liczb typu 7 i 21, warto od razu zauważyć, że 21 = 3 × 7. To przyspiesza obliczenia i zmniejsza ryzyko pomyłki w ułamkach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal współczynnik zmiany: 21/7 = 3. Następnie pomnóż zużycie składnika przez 3. To jest proporcja prosta: trzy razy więcej porcji oznacza trzy razy większe zużycie, o ile wielkość porcji i receptura się nie zmieniają.
Bo w standaryzacji receptur zakłada się stałą gramaturę/objętość na porcję. Gdy liczba porcji rośnie np. 3 razy, to surowce (w tym alkohol do flambirowania) rosną w tym samym stosunku. To ułatwia planowanie produkcji i zakupy.
To znaczy, że 21 = 3 × 7. W praktyce możesz od razu pomnożyć ilość koniaku przez 3, bez budowania rozbudowanej proporcji. To szybka metoda na egzaminie i w pracy przy przeliczaniu receptur.
Użyj zależności 1 l = 1000 ml. Dzielisz przez 1000: 1050 ml = 1,05 l. Uważaj na przecinek: w litrach zapis dziesiętny jest naturalny, ale łatwo przesunąć go o złe miejsce.
Najczęściej myli się kierunek działania (dzielenie zamiast mnożenia), błędnie przelicza ml na l (dzielenie przez 100 lub 10), albo nie zauważa prostego stosunku liczb (np. że 21 to 3×7). Pomaga zapisanie współczynnika i kontrola wyniku "czy ma sens".
Zwykle nie, jeśli dane wejściowe mówią o 350 ml na 7 porcji i porcja się nie zmienia. Ponieważ 21 porcji to 3 razy więcej, wynik powinien być 3 razy większy od 350 ml, czyli 1050 ml (1,05 l), a nie 1500 ml.
Gdy zmienia się liczba porcji w serwisie (np. większa rezerwacja), przy planowaniu bankietów i cateringu oraz przy kontroli kosztów. Wtedy trzeba szybko przeskalować recepturę, zachowując powtarzalny efekt smakowy i bezpieczeństwo pracy.
Porównaj skalę: skoro porcji jest 3 razy więcej, ilość koniaku też powinna być około 3 razy większa niż 350 ml, czyli około 1 litra. Wynik rzędu 0,1–0,2 l jest podejrzanie mały, a 1,5 l może być za duży.
Możesz zapisać: 7 porcji → 350 ml, 21 porcji → x. Następnie: x = 350 × 21 / 7. Ponieważ 21/7 = 3, otrzymasz x = 1050 ml = 1,05 l.
Najczęściej nie; zadanie sprawdza umiejętność przeliczania receptur. Wiedza technologiczna pomaga rozumieć kontekst (np. flambirowanie), ale obliczenia opierają się na proporcji i jednostkach. Kluczowe jest zachowanie stałej ilości na porcję.
info

Około 80% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "21 porcji to 3 razy więcej niż 7 porcji, więc ilość koniaku też należy pomnożyć przez 3: 350 ml × 3 = 1050 ml."

Źródła:

  • Wikipedia (PL) – "Proporcjonalność prosta" https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_prosta (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL) – "Litr" (zależność 1 l = 1000 ml) https://pl.wikipedia.org/wiki/Litr (dostęp: 2026-03-01)
  • Khan Academy (PL) – materiały o proporcjach i przeliczaniu jednostek (działy: proporcje / jednostki miar) https://pl.khanacademy.org/math (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki i repetytoria z matematyki zawodowej: proporcje, procenty, jednostki
  • Materiały szkolne z gastronomii: standaryzacja receptur i porcjowanie
  • Zestawy zadań: obliczenia gastronomiczne (skalowanie, wydajność, jednostki miar)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego