KWALIFIKACJA HGT2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 18.
Wskaż, ile należy przygotować fasolki szparagowej do sporządzenia 5 porcji potrawy, jeżeli do sporządzenia 2 porcji zużywa się 260 g?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zużycie surowca jest proporcjonalne do liczby porcji.
Skalujemy z 2 do 5 porcji: współczynnik = 5/2 = 2,5.
260 g × 2,5 = 650 g, czyli 0,650 kg. Pozostałe odpowiedzi wynikają z błędnej zamiany jednostek lub przesunięcia przecinka.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach recepturowych zakładamy proporcję prostą: jeśli do 2 porcji zużywa się 260 g fasolki szparagowej, to do większej liczby porcji zużycie rośnie w tym samym stosunku.

Krok 1. Wyznacz współczynnik skali porcji
Przechodzimy z 2 porcji na 5 porcji, więc mnożymy przez: 5 / 2 = 2,5.

Krok 2. Przelicz masę surowca
260 g × 2,5 = 650 g.

Krok 3. Zamień jednostkę (jeśli potrzebne)
650 g = 0,650 kg, bo 1 kg = 1000 g. Zapis z przecinkiem jest poprawny: 650/1000 = 0,65 kg (często podaje się jako 0,650 kg dla spójności zapisu).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 0,065 kg – to 65 g, czyli zbyt mało; błąd zwykle wynika z przesunięcia przecinka o jedno miejsce lub pomylenia przelicznika.
  • 0,650 dag – 0,650 dag to 6,5 g (bo 1 dag = 10 g), więc wynik jest skrajnie zaniżony; to typowy błąd w zamianie g ↔ dag.
  • 650,0 dag – 650 dag to 6500 g = 6,5 kg, czyli 10 razy za dużo; powstaje przy pomyleniu, że 1 dag to 10 g (a nie 1 g).

Wskazówka egzaminacyjna: zrób szybkie oszacowanie: skoro 5 porcji to więcej niż 2 porcje, wynik musi być wyraźnie większy niż 260 g, ale nie kilkukrotnie większy niż kilka kilogramów. To pomaga wychwycić błędy jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj proporcji prostej: znajdź współczynnik skali nowa liczba porcji / stara liczba porcji, a potem pomnóż masę surowca przez ten współczynnik. Na końcu sprawdź jednostki (g, kg, dag), aby nie pomylić przelicznika.
Bo przy stałej recepturze zużycie surowców rośnie wraz z liczbą porcji w sposób liniowy. Jeśli nie zmienia się gramatura porcji ani technologia, to podwojenie liczby porcji oznacza podwojenie ilości surowca. To podstawa kalkulacji w kuchni.
To współczynnik skali, który mówi, ile razy zwiększamy produkcję. 5/2 = 2,5, więc trzeba przygotować 2,5 razy więcej surowca niż dla 2 porcji. Dzięki temu nie musisz liczyć "na jedną porcję", choć to też poprawna metoda.
Podziel liczbę gramów przez 1000, bo 1 kg = 1000 g. Przykład: 650 g → 650/1000 = 0,65 kg. W zadaniach egzaminacyjnych zwróć uwagę na zapis z przecinkiem i liczbę zer, bo to częste źródło pomyłek.
Stosuj zasadę: 1 dag = 10 g. Z gramów na dekagramy dzielisz przez 10, a z dekagramów na gramy mnożysz przez 10. Błąd pojawia się, gdy ktoś traktuje dag jak g albo myli kierunek przeliczenia, przez co wynik wychodzi 10× za duży lub 10× za mały.
Tak. Najpierw policz na 1 porcję: 260 g / 2 = 130 g. Potem na 5 porcji: 130 g × 5 = 650 g. Ta metoda jest intuicyjna i często pomaga uniknąć błędu, gdy liczba porcji "startowa" nie jest równa 1.
Najczęściej: (1) mnożenie przez złą liczbę (np. przez 5 zamiast przez 2,5), (2) pomylenie jednostek g–kg–dag, (3) przesunięcie przecinka, (4) brak kontroli sensowności wyniku. Pomaga szybkie oszacowanie: 5 porcji musi dać więcej niż 260 g.
W gramach podaje się zwykle mniejsze ilości i precyzyjne gramatury porcji, a w kilogramach większe masy surowca do produkcji. W zadaniach egzaminacyjnych kieruj się jednostką z odpowiedzi lub polecenia, ale zawsze możesz policzyć w g i na końcu zamienić na kg.
Bo 650 dag to 6500 g, czyli 6,5 kg. Dla 2 porcji jest 260 g, więc dla 5 porcji nie powinno wyjść kilkanaście razy więcej. Taki wynik zwykle oznacza pomylenie, że 1 dag to 10 g, a nie 1 g.
Użyj kontroli przybliżonej: 5 porcji to ok. 2,5 razy więcej niż 2 porcje, więc wynik powinien być ok. 2,5 × 260 g ≈ 650 g. Jeśli wychodzi 65 g albo 6,5 kg, to niemal na pewno jest błąd jednostek lub przecinka.
info

Około 83% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Khan Academy (PL) – Proporcje i skala (materiały o proporcjonalności): https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions
  • Wikipedia (PL) – Proporcjonalność prosta: https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcjonalno%C5%9B%C4%87_(matematyka)
  • Wikipedia (PL) – Jednostki masy (gram, dekagram, kilogram): https://pl.wikipedia.org/wiki/Gram

Materiały:

  • Materiały szkolne z matematyki: proporcje i przeliczanie jednostek
  • Podręczniki gastronomiczne omawiające receptury i normowanie porcji (dział: kalkulacja surowca)
  • Zadania treningowe z przeliczania receptur (skala porcji, zamiana g–kg–dag)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego