KWALIFIKACJA SPC1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 19.
Do sporządzenia galaretki na 1 000 ml wody należy użyć 80 g żelatyny. Ile żelatyny należy przygotować do sporządzenia galaretki z 5,5 litrów wody?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
To zadanie jest proporcją prostą: na 1 l wody przypada 80 g żelatyny. Dla 5,5 l ilość żelatyny rośnie 5,5 raza, więc mnożymy 80 g × 5,5 = 440 g. Pozostałe wyniki wynikają zwykle z błędnego mnożenia lub pomylenia jednostek l i ml.

Pełne wyjaśnienie:

W recepturze podano stały stosunek żelatyny do wody: 80 g na 1 000 ml, czyli na 1 litr. Oznacza to zależność wprost proporcjonalną: jeśli zwiększamy ilość wody, to ilość żelatyny rośnie w tej samej krotności.

Krok 1: ujednolicenie jednostek
1 000 ml = 1 l, więc przepis można czytać jako: 80 g żelatyny na 1 l wody.

Krok 2: skalowanie na 5,5 l
Skoro 1 l wymaga 80 g, to 5,5 l wymaga:
80 g × 5,5 = 440 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 660 g – to typowy skutek zastosowania złego mnożnika (np. 8,25 zamiast 5,5) albo pomyłki w rachunkach na liczbach dziesiętnych.
  • 880 g – odpowiada podwojeniu poprawnego wyniku; często wynika z błędnego założenia, że 5,5 l to "około 11 porcji po 0,5 l" i podwójnego zliczenia.
  • 220 g – to połowa wyniku poprawnego; zwykle efekt pomylenia 5,5 l z 2,75 l lub nieświadomego podzielenia przez 2.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach recepturowych najpierw sprowadź wszystko do tych samych jednostek (l lub ml), a potem sprawdź, czy wynik "ma sens": większa ilość wody nie może dać mniejszej ilości żelatyny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Traktuj recepturę jako proporcję prostą: jeśli na 1 litr (1000 ml) przypada 80 g, to na X litrów przypada 80 g × X. Najpierw ujednolić jednostki (l albo ml), potem wykonaj mnożenie i sprawdź, czy wynik rośnie wraz z ilością wody.
Bo przy zachowaniu tej samej receptury rośnie zarówno ilość wody, jak i potrzebna ilość żelatyny w tym samym stosunku. Gdy wody jest więcej, aby utrzymać tę samą konsystencję, żelatyny też musi być odpowiednio więcej, czyli zależność jest wprost proporcjonalna.
Najprościej zamienić 1000 ml na 1 l. Wtedy porównujesz te same jednostki i unikasz pomyłek. Alternatywnie możesz przeliczyć litry na mililitry (np. 5,5 l = 5500 ml) i dopiero wtedy zastosować proporcję.
Najczęściej pojawia się pomylenie jednostek (l z ml), odwrócenie działania (dzielenie zamiast mnożenia) oraz błędy na liczbach dziesiętnych (np. 5,5 potraktowane jak 55). Pomaga zapis: 80 g/1 l, a potem mnożenie przez liczbę litrów.
Tak. Wtedy najpierw zamieniasz 5,5 l na 5500 ml i ustawiasz proporcję: 80 g na 1000 ml, więc na 5500 ml będzie 80 × 5500/1000. To daje ten sam wynik co liczenie na litrach, tylko z dodatkowym krokiem.
Użyj kontroli logicznej: jeśli ilość wody jest większa niż 1 litr, wynik w gramach musi być większy niż 80 g. Dodatkowo porównaj krotność: 5,5 l to 5,5 razy więcej niż 1 l, więc wynik też powinien być 5,5 razy większy.
Gdy w recepturze wszystkie dane są w ml (np. 250 ml, 750 ml), wygodniej liczyć w ml, żeby nie mieszać jednostek. Gdy jednak receptura jest na 1000 ml, zwykle najszybciej przejść na litry, bo 1000 ml = 1 l.
Najczęściej: proporcje, procenty, przeliczanie jednostek (g–kg, ml–l), skalowanie receptur na inną wydajność oraz podstawowe działania na liczbach dziesiętnych. To pozwala utrzymać stałą jakość wyrobów przy różnych wielkościach produkcji.
Bo żelatyna odpowiada za tworzenie struktury żelu w całej objętości płynu. Jeśli zwiększasz ilość płynu, a nie zwiększysz proporcjonalnie żelatyny, galaretka będzie zbyt miękka. Jeśli przesadzisz z żelatyną, będzie zbyt twarda.
Ćwicz krótkie schematy: (1) ujednolicenie jednostek, (2) rozpoznanie proporcji wprost, (3) jedno działanie: mnożenie lub mnożenie z ułamkiem, (4) kontrola sensu wyniku. Rozwiązuj serię podobnych zadań na wodę, syrop, śmietanę i dodatki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 64% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "To zadanie jest proporcją prostą: na 1 l wody przypada 80 g żelatyny."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Proporcja" – definicja i przykłady proporcjonalności wprost, https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja - dostęp 2026-03-05
  • Wikipedia (PL): "Litr" – informacja o relacji 1 l = 1000 ml, https://pl.wikipedia.org/wiki/Litr - dostęp 2026-03-05
  • Khan Academy (PL): "Proporcje" (materiał o rozwiązywaniu zadań z proporcji), https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic/arith-review-ratios-proportions - dostęp 2026-03-05

Materiały:

  • Materiały szkolne z matematyki: proporcje i procenty (poziom podstawowy)
  • Podręczniki/notesy technologiczne z pracowni cukierniczej dotyczące receptur i skalowania
  • Zadania treningowe: przeliczanie receptur na inną wydajność

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego