KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 39.
Do urabiania skał sypkich i mało zwięzłych stosuje się metodę
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skały sypkie i mało zwięzłe najczęściej urabia się mechanicznie przez zrywanie (rozluźnienie i odspojenie materiału). Wiercenie i strzelanie stosuje się głównie w skałach zwięzłych/twardych, metody termiczne w szczególnych przypadkach bardzo twardych skał, a przesiewanie to etap przeróbki, nie urabiania.

Pełne wyjaśnienie:

W górnictwie odkrywkowym dobór metody urabiania zależy przede wszystkim od zwięzłości i wytrzymałości ośrodka (czy materiał jest sypki, mało zwięzły, czy już zwięzły i twardy). Dla skał sypkich i mało zwięzłych typowe jest urabianie mechaniczne, w którym materiał można odspoić i rozluźnić bez kosztownych i ryzykownych operacji strzałowych.

Zrywanie polega na rozluźnianiu i odspajaniu ośrodka (np. zębami/zębem zrywającym), tak aby materiał nadawał się do dalszego wybierania i załadunku. W praktyce jest to rozwiązanie adekwatne wtedy, gdy skała nie wymaga kruszenia energią wybuchu, a jednocześnie nie jest całkowicie luźna jak piasek, który można wybierać bez rozrywania struktury.

  • Wiercenie i strzelanie jest charakterystyczne dla skał bardziej zwięzłych i twardych, gdy potrzebne jest spękanie/rozkruszenie calizny. Dla materiałów sypkich byłoby to technologicznie nieuzasadnione.
  • Urabianie palnikami termicznymi (metody termiczne) dotyczy specyficznych sytuacji i skał, gdzie stosuje się oddziaływanie wysoką temperaturą; nie jest to standardowy wybór dla skał sypkich i mało zwięzłych.
  • Przesiewanie kopaliny nie jest metodą urabiania, tylko operacją przeróbczą (sortowanie/klasyfikacja ziarnowa) wykonywaną po urobieniu i wydobyciu.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: im bardziej materiał jest luźny lub słabo związany, tym bardziej "mechaniczne" i mniej "wybuchowe" są metody urabiania. Z kolei operacje typu przesiewanie, kruszenie czy wzbogacanie należą do przeróbki kopaliny, a nie do samego urabiania calizny.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Urabianie to proces odspajania i rozluźniania calizny (gruntu/skały), aby powstał urobek możliwy do załadunku i transportu. To etap wydobycia, a nie przeróbki. Dobór metody zależy m.in. od zwięzłości i twardości materiału.
To materiały, które łatwo się rozluźniają i odspajają: sypkie (np. piaski, żwiry) oraz mało zwięzłe (np. niektóre iły, zwietrzeliny), które nie tworzą bardzo twardej calizny. W praktyce zwykle pozwalają na urabianie mechaniczne bez robót strzałowych.
Zrywanie jest efektywne, bo wystarcza do odspojenia materiału o niewielkiej zwięzłości, bez kosztów i ograniczeń robót strzałowych. Ułatwia późniejszy załadunek i ogranicza ryzyko technologiczne, gdy nie ma potrzeby kruszenia calizny wybuchem.
Zwykle nie. Wiercenie i strzelanie jest typowe dla skał zwięzłych i twardych, które wymagają spękania lub rozkruszenia. Dla materiałów sypkich byłoby to nieuzasadnione technologicznie i organizacyjnie, a często także nieopłacalne.
To metoda, w której do oddziaływania na skałę wykorzystuje się wysoką temperaturę (proces termiczny) w celu jej osłabienia i odspojenia. Jest to rozwiązanie specjalne, a nie typowa metoda dla skał sypkich; wymaga odpowiednich warunków i uzasadnienia technologicznego.
Przesiewanie to operacja przeróbki kopaliny (klasyfikacja ziarnowa urobku) wykonywana po urabianiu i wydobyciu. Urabianie dotyczy odspojenia materiału od calizny, natomiast przesiewanie dotyczy rozdziału już pozyskanego urobku na frakcje.
Najprościej: urabianie odpowiada na pytanie "jak odspoić materiał z calizny?", a przeróbka na pytanie "co zrobić z urobkiem po wydobyciu?". Kruszenie, przesiewanie i sortowanie to zwykle przeróbka, nie urabianie.
Częsty błąd to wybór "wiercenia i strzelania" bez analizy zwięzłości skały, bo metoda jest znana i kojarzona z górnictwem. Drugi błąd to mylenie etapów: uznanie, że przesiewanie albo inne operacje sortowania są urabianiem, a nie przeróbką.
Roboty strzałowe stosuje się, gdy skała jest na tyle zwięzła i twarda, że urabianie mechaniczne jest nieskuteczne lub nieopłacalne. Celem jest spękanie calizny i uzyskanie urobku o rozdrobnieniu umożliwiającym załadunek oraz transport.
Warto zrobić tabelę: rodzaj skały (sypka/mało zwięzła/zwięzła/twarda) vs metoda urabiania (mechaniczna, zrywanie, strzałowa, specjalna). Ćwicz rozróżnianie urabiania od przeróbki oraz dobór metody do warunków geologicznych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Skały sypkie i mało zwięzłe najczęściej urabia się mechanicznie przez zrywanie (rozluźnienie i odspojenie materiału)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Roboty strzałowe" – opis zastosowania robót strzałowych w urabianiu skał, https://pl.wikipedia.org/wiki/Roboty_strza%C5%82owe (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Przeróbka kopalin" – rozróżnienie procesów przeróbczych (m.in. przesiewanie) od wydobycia/urabiania, https://pl.wikipedia.org/wiki/Przer%C3%B3bka_kopalin (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z "górnictwa odkrywkowego" dotyczące urabiania i doboru technologii
  • Materiały producentów maszyn (spycharki/rippery, koparki) opisujące zastosowania w gruntach i skałach
  • Notatki z zajęć z technologii robót górniczych: zestawienie metod urabiania a rodzaj skały

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego