KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 26.
Do wejść I1 i I2 zostały podłączone przyciski NC, a do wyjścia Q1 lampka sygnalizacyjna. Lampka ma świecić, gdy żaden z przycisków nie zostanie naciśnięty. Który z programów realizuje opisane działanie?
Ilustracja przedstawia cztery schematy logiczne (programy w języku drabinkowym) oznaczone literami A, B, C i D.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przycisk NC w spoczynku ma obwód zamknięty, więc wejście PLC widzi 1 (I1=1 i I2=1, gdy nic nie jest wciśnięte). W LAD styk NO przewodzi dla 1, a połączenie szeregowe realizuje AND. Dlatego lampka Q1 świeci tylko dla dwóch styków NO w szeregu.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu kluczowe jest rozróżnienie między typem fizycznego przycisku (NO/NC w instalacji) a typem styku w programie LAD (NO/NC jako warunek logiczny dla zmiennej wejściowej).

Fizyczny przycisk NC w stanie spoczynku ma obwód zamknięty. Oznacza to, że do wejścia sterownika dociera napięcie i sterownik odczytuje zwykle stan 1. Po naciśnięciu przycisku NC obwód się otwiera, a wejście przechodzi na 0. Z treści wynika, że lampka ma świecić, gdy żaden przycisk nie jest naciśnięty, czyli dokładnie w stanie spoczynkowym obu przycisków: I1=1 oraz I2=1.

W języku drabinkowym (LAD) obowiązuje zasada:

  • styk NO w programie przewodzi (jest spełniony), gdy przypisana zmienna ma wartość 1,
  • styk NC w programie przewodzi, gdy przypisana zmienna ma wartość 0.

Potrzebujemy więc takiego szczebla, aby cewka Q1 była zasilona, gdy jednocześnie I1=1 i I2=1. Połączenie dwóch warunków szeregowo odpowiada funkcji logicznej AND. Zatem poprawne jest rozwiązanie, w którym są dwa styki NO w szeregu – bo każdy z nich "przepuszcza" dla 1, a oba naraz spełniają warunek AND.

Dlaczego pozostałe schematy nie pasują?

  • "Schemat D" (dwa styki NC) przewodziłby dopiero wtedy, gdy I1=0 i I2=0, czyli gdy oba przyciski byłyby wciśnięte. To jest logika odwrotna do wymaganej.
  • "Schemat B" (NO i NC) wymagałby, aby jedno wejście miało 1, a drugie 0, czyli świecenie zależałoby od naciśnięcia tylko jednego z przycisków.
  • "Schemat C" (NC i NO) analogicznie spełniałby warunek dla mieszanych stanów 0/1, a nie dla spoczynkowego 1/1.

W praktyce taka analiza jest bardzo ważna m.in. przy typowych obwodach STOP (fizycznie NC). Bezpieczne rozwiązanie wymaga, aby w stanie normalnym wejście było w 1, a jego spadek do 0 (STOP lub awaria przewodu) powodował odpowiednią reakcję programu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
NC (normalnie zamknięty) oznacza, że w spoczynku obwód jest zamknięty, więc wejście PLC zwykle odczytuje stan 1. Po naciśnięciu przycisku obwód się otwiera i wejście przechodzi na 0. To przeciwne zachowanie niż w przycisku NO.
Styk NO w LAD jest spełniony (przewodzi), gdy przypisana zmienna ma wartość 1. To nie jest opis fizycznego styku na przycisku, tylko warunek logiczny w programie. Dlatego można mieć fizyczny przycisk NC, ale w programie użyć styku NO dla tego wejścia.
Styk NC w programie LAD przewodzi wtedy, gdy zmienna ma wartość 0. Używa się go, gdy chcemy, aby warunek był spełniony przy zaniku sygnału (0), np. przy wciśnięciu przycisku NC lub przy przerwaniu przewodu w torze wejściowym.
Przycisk NC w spoczynku zamyka obwód, więc na wejście trafia napięcie i sterownik widzi stan wysoki. Dopiero naciśnięcie NC rozłącza tor i powoduje 0. W zadaniu "żaden nie naciśnięty" oznacza więc oba wejścia w stanie 1.
Warunek AND realizuje się przez połączenie szeregowe dwóch styków w jednym szczeblu. Cewka na końcu szczebla zadziała tylko wtedy, gdy oba warunki są spełnione jednocześnie. To podstawowy wzorzec do budowania blokad i warunków "wszystko OK".
Najczęściej myli się typ fizycznego przycisku z typem styku w programie: uczący się wybiera styk NC "bo przycisk jest NC". Tymczasem w LAD typ styku dobiera się do tego, czy zmienna ma być 1 czy 0 w stanie, w którym warunek ma być spełniony.
W praktyce przycisk STOP często jest fizycznie NC, bo przerwanie przewodu lub awaria daje ten sam efekt co naciśnięcie (zanik sygnału). W programie często stosuje się styk NO dla tego wejścia, aby warunek pracy był spełniony, gdy wejście ma 1, a zadziałał alarm/stop, gdy spadnie do 0.
Najpierw ustal stan wejścia PLC w sytuacji wymaganej przez treść (np. gdy nic nie jest wciśnięte). Potem dopasuj styk: jeśli ma przewodzić dla 1, wybierz NO; jeśli ma przewodzić dla 0, wybierz NC. Na końcu sprawdź, czy połączenie szeregowe/równoległe odpowiada AND/OR.
Dwa styki NC w programie przewodzą tylko wtedy, gdy oba wejścia mają wartość 0. Dla przycisków fizycznie NC wartość 0 pojawia się zwykle po naciśnięciu. Taki szczebel włączyłby lampkę, gdy oba przyciski są wciśnięte, a nie gdy są w spoczynku.
Powiązane są zadania o obwodach START/STOP, blokadach bezpieczeństwa, czujnikach krańcowych, sygnalizacji gotowości, a także o diagnostyce wejść w trybie online. W każdym z nich trzeba umieć przejść od stanu fizycznego elementu do wartości 0/1 w PLC i dopiero wtedy dobrać styk w LAD.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 61% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Przycisk NC w spoczynku ma obwód zamknięty, więc wejście PLC widzi 1 (I1=1 i I2=1, gdy nic nie jest wciśnięte)."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (semantyka języków PLC, w tym LAD/LD i zachowanie styków).
  • PN-EN 61131-3 (odpowiednik normy IEC 61131-3 w zbiorze norm europejskich/polskich) – definicje języków programowania sterowników PLC i podstawowe elementy LD/LAD.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw PLC (LAD/FBD/ST) dla technika mechatronika
  • Dokumentacja producenta sterownika PLC używanego w pracowni (opis wejść/wyjść i przykładów LAD)
  • Ćwiczenia: tablice prawdy dla wejść I1/I2 i dobór styków NO/NC w LAD

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego